चालीस सुत्रीय मागको प्रारम्भ नै रास्ट्रीयता बाट शुरु गरेको माओवादी र उस्ले भन्ने गरेको जनयुद्द बाट के के परिबर्तन भयो । त्यो त उहाँ हरु को हालको जीवन शैली ,रहन शहन र उहाँ हरुले हाल रास्ट्रीयता को सबालमा उठायको आबाज हरु बाट नै प्रस्ठ पारी सक्यो ,उहाँ हरुको युद्द के का लागि थियो भन्ने ? भिन्न बिचार ,भिन्न आस्था बोक्यो भने निशानामा पारिनु के यो साच्चै युद्द थियो त ? यो महान युद्ध थियो ,देश को लागि बलिदानी थियो भनेर बन्द कोठामा मुठी कसेर माफी मिल्ने भय किन यो अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय सङ डरायर यो सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग गठन गर्नु पर्यो ? अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय लाई बन्द कोठामा आफ्ना नेता तथा कार्यक्रता लाई युद्द को परिभाषित गरे जस्तो परिभाषित गर्न किन सकिँदैन कमरेड ? माओ को सिधान्त मा युद्ध मा सर्बसाधरण लाई यातना नदिनु भन्ने निर्देशन छ ।

तर नेपालमा बिदेशी वाद बोकेर स्बदेशका निहत्था नागरिक ,शिक्षक ,जन प्रतिनिधि को हत्या गरेर सो हत्या लाई जनयुद्ध भनियो । घरमा सुतिरहेको ब्यक्ती ,पढाई रहेका शिक्षक को हत्या गरेर होइन शैनिक लाई आमने सामने धाबा बोलेर आक्रमण गर्नु पो युद्द हो ? लुकेर चोरेर ,धराप धापेर विस्फोट मा पारेर ,मान्छे मार्नु हिजो नि आतंककारी ले गर्थे र आज पनि सोही ले मात्र गर्छ्न ।

सत्य निरुपण आयोग बन्यो ,पटक पटक यस्को म्याद थपियो तर यस्ले काम गर्न सकेन भनु या काम गर्न पनि दियन । सो आयोग ले उजुरी आबहान गर्दै गर्दा मैले पनि मेरा बुबा स्ब भैरब राज बिस्ट को हत्यारा लाई कार्बाही को लागि उजुरी दर्ता गरायको थिय र म जस्ता हजारौ पिडित ले उजुरी दर्ता गराउनु भयको थियो। सो आयोग ले सो उजुरी लाई फाईलिङ गर्ने काम भन्दा अन्य गरे जस्तो मलाई लाग्दैन पनि , र सो आयोग ले कार्बाही को लागि सिफारिस नै गर्न सक्नु हुन्थ्यो भन्ने पनि लागेको थियन किनकी उहाँ हरुले नियुक्ती गरेका ब्यक्तिले उहाँ हरु लाई नै कार्बाही को लागि सिफारिस गरेर पिडित लाई न्याय देलान भनेर बिस्बास गर्न गाह्रो थियो ।

मेरो बिचारमा अब बन्ने सत्य निरुपण तथा मेलमिलाप आयोग ले पनि पिडित लाई न्याय र पिडक लाई कार्बाही को सिफारिस गर्ला भन्ने मलाई लाग्दैन ,किनकी अब पनि सिफारिस गर्ने उहाँ हरुले नै हो र उहाँ कै अनुकुल का ब्यक्ती मात्र सिफारिस मा पर्ने हुन । यो आयोग को निर्माण गर्नु भनेको अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय लाई ढाट्नु मात्र हो ,अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय लाई हामी आयोग मार्फत पिडित लाई न्याय ,र पिडक लाई कार्बाही को लागि सिफारिस गर्छौ भनेर ढाट्नु मात्र यस्को उदेस्य हो भन्ने मलाई लाग्छ ।

उक्त अपराध का प्रमुख नाईके नै सरकार सन्चालन को हर्ताकर्ता नै छ्न भने उन्ले बनाईदियका आयोग ले उनै लाई कार्बाही को लागि सिफारिस गर्ने साहस गर्छ भनेर पत्याउन सकिने कुरा होइन पनि ?जघन्य अपराध मा माफी मिल्दैन भनिरहदा कमरेड ले चलायको हिम्सात्मक युद्धमा जघन्य अपराध भन्दा अन्य केही भय जस्तो लागेन ? के अन्तर्राष्ट्रिय नियम कानुन ले उनी लाई छुट देला त ?पक्कै पनि सो कुरा कमरेड ले बुझेका छ्न ,आफू सो अपराध बाट जुन कुनै समय मा पक्राउ पर्न सक्ने भित्री डर का कारण नै उनले यस्ता आयोग बनाउने ,तुहाउने गर्दै आयका हुन ? त्यस कारण अब यी आयोग ले न्याय देला भनेर पर्खने होइन सम्पुर्ण पिडित यक जुट भयर अन्तर्राष्ट्रिय अदालत मा मुद्दा दर्ता गराउनु पर्छ ।

क्षणिक राहत रकम को कुरा गरेर अल्झने होइन , आफ्ना अभिभावक को हत्यारा लाई कार्बाही को लागि अन्तर्राष्ट्रिय अदालत सम्म पुग्न सकियो भने मात्र न्याय पाउन सकियला तब मात्र मृत आत्मा ले शान्ती पाउला भन्ने मलाई बिस्बास छ ।

हाल : भरतपुर चितबन