उत्तरी गोरखाको केरौंजा ९ स्थित उहिया दोभानखण्डमा झरेको पहिरोमा परी घाइते भएकाको काठमाडौंको बयोधा अस्पतालमा उपचार हुँदै । रोशन सापकोटा /रासस
१४ स्पेनी र तीन नेपाली घाइते
शिव उप्रेती
गोरखाः जिल्लाको मनास्लु पदयात्रामा गएका एक विदेशी पर्यटक र तीन नेपालीको पहिरोमा पुरिएर मृत्यु भएको छ । बिहीबार बिहान साढे आठ बजेतिर केरौंजा ९ दोभानमा खसेको पहिरोले पिक हिमालयन एड्भेन्चर ट्रेकिङ कम्पनीबाट गएका एक स्पेनी, ट्रेकिङ कम्पनीका दुई कर्मचारी र क्यान नेपालनामक गैरसरकारी संस्थाका एक कर्मचारीको मृत्यु भएको हो ।
गोरखा प्रहरी प्रमुख एसपी जनकराज पाण्डेयका अनुसार मृत्यु हुनेमा काठमाडौं गोकर्णका ३५ वर्षीय दोर्जे लामा, सोही ठाउँकै ३० वर्षीय छिरी शेर्पा र क्यान नेपालकी कर्मचारी ओखलढुंगाकी रञ्जना बस्नेत छन् । पर्यटन व्यवसायी सुनार गुरुङका अनुसार मृतक दोर्जे उक्त ट्रेकिङ कम्पनीका सञ्चालक पनि हुन् ।
पदयात्रा टोलीमा १५ स्पेनी र १० नेपाली थिए । उनीहरूमध्ये घाइते १४ स्पेनी र तीन नेपालीलाई बिहीबार दिउँसो एक बजे हेलिकोप्टरमा चार खेप गरेर काठमाडौंको बयोधा अस्पताल पु¥याइएको छ । साथै गम्भीर घाइते भएका धनकुटाका पासाङ शेर्पा, क्यान नेपालका कर्मचारी ओखलढुंगाका चेतकुमारी मगर र प्रीति मगरलाई पनि हेलिकोप्टरबाट उद्धार गरी सोही अस्पतालमा लगिएको छ ।
बाँकी सात नेपालीलाई दोभानमा सुरक्षित राखिएको घटनास्थल पुगेर फर्किएका माछाखोलाका सुमन गुरुङले बताए । गुरुङका अनुसार मृतक तीन जनाको शव पनि बिहिबार अबेर उद्धार गरी दोभानको सुरक्षित स्थानमा लगिएको छ । रञ्जना बस्नेतको शव भने बुढीगण्डकी नदीले बगाएकाले फेला पार्न नसकिएको गुरुङले बताए । क्यान नेपालका तीन कर्मचारी बिही गाविसबाट सदरमुकाम झर्ने क्रममा पहिरोमा आइपुगेका हुन् ।
स्थानीय सुमन गुरुङका अनुसार डाँडाबाट ठूलो ढुंगा झरेर पर्यटकलाई लागेको हो । ‘माथिबाट घरजत्रो ढुंगा झरेर लागेको हो’, माछाखोलाका गुरुङले भने, ‘हामी घटनास्थल पुग्दा त एकजना विदेशी र एकजना नेपालीको शव बाटोमा नै रहेछ । एकजनाको चाहिँ गण्डकीको किनारमा झोलामात्र देखिएको थियो । एकजनालाईचाहिँ गण्डकीले बगाइसकेको रहेछ ।’
घाइते र अन्य पर्यटकलाई दोभान, हुलचुक, तातोपानी, खोर्लाबेसी र माछाखोलाका स्थानीय तथा जगत प्रहरी चौकी र माछाखोला चौकीका प्रहरीटोलीले उद्धार गरेको उनले बताए । उनीहरूपछि गएका अन्य पर्यटकका टोली भने घटनास्थलबाट तीन घन्टा तल पर्ने माछाखोलामा बास बस्न पुगेका छन् । ‘यहाँ त आज झन् कति हो कति ग्रुप आइपुगेका छन्’, उनले भने, ‘आजै धेरै पर्यटक आउनु, आजै यस्तो घटना हुनु । अब यिनीहरू राति त यहाँ बस्लान् । भोलि माथि जान्छन् कि तलै फर्किन्छन्, थाहा छैन ।’
घटनास्थल सदरमुकामबाट दुई दिनको बाटो टाढा पर्छ । उहिया गाविस र केरौंजा गाविस जोड्ने बुढीगण्डकीको पुलबाट ५० मिटर माथि पहिरो गएको स्थानीयले बताए ।
रातभरि ठूलो पानी परेको जानकारी खोर्लाबेसीका सुवन गुरुङले दिए । दुर्घटनामा पर्ने पर्यटकको समूह बुधबार बिहान साढे छ बजे अरू पर्यटक हिँड्नुअघि नै त्यहाँबाट अर्को गन्तव्यका लागि निस्केको थियो । ‘साढे सात बजे तातोपानीमा बे्रकफास्ट खाएर गएका रहेछन्’, उनले भने, ‘आधा घन्टामै त्यस्तो घटना भयो ।’ घटनापछि पछिपछि गएको अर्को समूह फर्केको जानकारी उनले दिए । बाटोको जोखिमबारे जानकारी नपाएकाले उनीहरू बिहानै निस्केको उनले बताए ।
‘राति पानी पर्यो भने हामी गाउँले त बिहान घाम लागेपछि १० बजेतिर मात्रै घरबाट निस्कन्छौं । तर उनीहरू यहाँको अवस्थाबारे जानकारी नभएर होला बिहान झिसमिसेमै निस्केका थिए । हामी त अचम्ममा परेका थियौं’, गुरुङले भने, ‘नभन्दै एकछिनपछि त पहिरोले पुर्यो भन्ने खबर आयो ।
अनि यहाँ, माछाखोला र तातोपानीबाट गाउँले धुरिएर उद्धार गर्न गयौं ।’ निरन्तर पहिरो चलेकाले वारिका मान्छे पारि जान नसकेको उनले बताए । ‘हामी दुई घन्टापछि पुगेका थियौं । त्यतिबेलासम्म पनि गिटीजस्ता ढुंगा बररर झरिरहेका थिए । हामीलाई प्रहरीले पुल तरेर जानै दिएन ।’ दिउँसो एक बजे हेलिकोप्टर आएर घाइते ओसारेको उनले बताए । ‘दुई बजेपछि मात्र हामी वारिपारि गर्न सक्यौं’, उनले भने, ‘त्यसपछि त खच्चड पनि वारिपारि गरे ।’
भूकम्पपछिको पहिरोले मनास्लु पदमार्गमा जोखिम बढेको छ । धेरै ठाउँमा पहिरो गएका कारण स्थानीय मनाङको बाटो भएर हिँड्ने गरेका छन् । खच्चड पनि हिँडाउन नसकिएको स्थानीयको गुनासो छ । बाटो जोखिमपूर्ण भएका कारण मान्छे हिँड्न र खाद्यान्नलगायत सामान ओसार्न नसकिएको सुमनको भनाइ छ ।
गत असार १५ गते पनि खोर्लाबेसीमा ठूलो पहिरो गएको थियो । पहिरोले खोर्लाबेसीका छ घर बगाएको उनले बताए । त्यसको एक सातापछि केरौंजाबेसीमा बाटो खन्ने क्रममा गएको पहिरोले पुरेर तीनजनाको मृत्यु भएको थियो । केही तल पर्ने सोतीबजारमा पनि बाटो हिँड्दै गर्दा खसेको पहिरोले पुरिएर कासीगाउँकी एक महिलाको मृत्यु भएको उनले बताए ।
बाटो जोखिमपूर्ण भएका कारण पर्यटकको मौसममा पनि यस वर्ष कम पर्यटक हिँडेको प्रोकका पेमा डुन्डुप लामा बताउँछन् । ‘सरकारले बाटो बनाउँदैन । कतै झुन्डिएर हिँड्नुपर्छ, कतै भीरमा भर्याङ चढ्दै हिँड्नुपर्छ’, उनले भने, ‘मनास्लु आउने पर्यटक पनि गोरखा छाडेर मनाङको बाटो हिँड्न थाले । पर्यटकको बाटो हेर्दाहेर्दै रोजगार पनि बेरोजगार हुन थाल्यौं ।’ दुर्गममा बाटो नहुँदा आवतजावतमा पनि साह्रै समस्या भएको उनको गुनासो छ ।
मनास्लु पदमार्गमा विदेशी पर्यटक ज्यादै लोभिए पनि बाटो जोखिमपूर्ण रहेको पर्यटन व्यवसायी सुनार गुरुङ बताउँछन् । ‘अन्यत्रभन्दा मनास्लु क्षेत्रमा पर्यटक लोभिन्छन्’, अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण पथप्रदर्शकसमेत रहेका उनी भन्छन्, ‘प्रकृतिले दिएको छ तर राज्यले व्यवस्थित गर्नसकेको छैन ।’ पर्यटन रोयल्टीबाट संकलित रकमले जोखिमपूर्ण ठाउँमा पहिरो नियन्त्रण गर्ने, पर्खाल, रेलिङ राख्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।
annapurnapost