पुस २७, २०७२- भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा हिमपात भएपछि राहत, उद्धार र उपचार टोली परिचालन गरिए पनि बढी प्रभावित लाप्राक पुग्न कठिन भएको छ । हिउँले भूकम्पपीडितका टहरा पुरिएका र भत्किएका छन् । पाल च्यातिएका छन् । जनजीवन कष्टकर बन्दै गए पनि हिउँ परेका कारण प्रभावित क्षेत्रमा टोली पुग्न नसकेको हो ।

मानवीय संकटमा परेको लाप्राक ६ स्थित गुप्सीपाखाको अस्थायी शिविरमा टोलीहरू पुग्न समस्या भएको प्रहरी निरीक्षक शंकर आचार्यले जानकारी दिए । बारपाकदेखि लाप्राक हुँदै गुम्दा जोड्ने कच्ची सडकमा हिउँ जमेका कारण बाटो अवरुद्ध भएको छ । बाटो अवरुद्ध भएपछि हिँडेर आउजाउ गर्नसमेत नसकिएको बारपाकबाट फर्किएका कांग्रेस जिल्ला सभापति हरिबहादुर घलेले बताए । न्यानो कपडा वितरण गर्न गएका सवारी साधन र गैरसरकारी संघ–संस्थाका प्रतिनिधिहरूसमेत अलपत्र परेका छन् । उनीहरूकै उद्धारका लागि पनि टोली परिचालन गरिएको छ ।

नेपाली सेना र गृह मन्त्रालयको टोलीले हिमपात क्षेत्रको निरीक्षण गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी उद्धव तिमल्सेनाले जानकारी दिए । मन्त्रालयका सहसविच रामेश्वर दंगालको नेतृत्वमा टोली हेलिकप्टरबाट गुप्सीपाखा पुगेर राजधानी फर्किएको हो । स्थानीयवासीले टोलीसँग तत्कालका लागि चिसोबाट बच्ने उपाय गरिदिन अनुरोध गरेको दंगाललाई उद्धृत गर्दै प्रजिअ तिमल्सेनाले बताए । स्थायी बसोबासको प्रबन्ध मिलाइदिन पनि पीडितले माग गरेका छन् । उत्तरी क्षेत्रको टेलिफोन सेवासमेत विच्छेद भएकाले हिमपात क्षेत्र सम्पर्कविहीनजस्तै भएका छन् ।

बारपाक प्रहरी चौकीबाट असई कुलबहादुर अधिकारीसहित ५ जनाको टोली आइतबार बिहानै लाप्राकतर्फ पठाइएको आचार्यले बताए । ‘टेलिफोन अवरुद्ध भएपछि प्रहरीकै अवस्था पनि थाहा हुन सकेको छैन,’ उनले भने । नेपाली सेनाको मुख्यालयबाट स्वास्थ्यकर्मीको टोलीसहित आवश्यकता मूल्यांकन टोली गुप्सीपाखा पुगेको भैरवी दलका गणपति शिवराज पन्तले जानकारी दिए । मौसम खराब भएका कारण न्यानो कपडासहित राहत सामग्री बोकेको हेलिकप्टर पनि उड्न नसकेको उनले बताए । ‘हिमपात भएर अति चिसो बढेका भूकम्प प्रभावित क्षेत्रमा डाक्टरसहित स्वास्थ्यकर्मीको टोली परिचालन गर्ने तयारी छ,’ उनले भने । आरुआर्वाङमा स्वास्थ्य शिविर सञ्चालन गर्न ६ जनाको टोली परिचालन गरिएको उनले बताए ।

आइतबार दिनभर पनि घाम नलागेपछि हिउँ पग्लन सकेको छैन । बस्तीसम्मै हिउँ जमेको बारपाक प्रहरी चौकीले जनाएको छ । हिमपातले अस्थायी टहरा भत्किन थालेपछि जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिले लाप्राक र गुम्दाका लागि ८ सय ५२ थान पाल सदरमुकामबाट पठाएको छ । गैरसरकारी संघ–संस्थाले सिरक, ब्ल्यांकेट, न्यानो कपडासहितको सामग्री बाँड्ने तयारी थालेको प्रजिअले जानकारी दिए । चिसोले बिरामीको संख्या बढ्न सक्ने अनुमान गरेर स्वास्थ्यकर्मी र औषधि तयारी गरेर राखिएको उनले बताए ।

न्यानो कपडा किन्ने १० हजार आएन
भूकम्प अति प्रभावित क्षेत्रमा हिमपातले जनजीवन कष्टकर बने पनि हिमालपारि सिर्दिबाससहित जिल्लाका १२ गाविस र दुई नगरपालिकाका बासिन्दाले न्यानो कपडा किन्ने १० हजारसम्म पाउन सकेका छैनन् । सरकारले आवश्यक रकम नपठाएका कारण भूकम्पपीडितलाई न्यानो कपडा वितरण गर्ने १० हजार दिन नसकेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी तिमल्सेनाले बताए ।

न्यानो कपडा किन्ने पैसा नपाएका सिर्दिबास, स्वाँरा गाविसमा पनि हिमपात भएको छ । हिमपातका कारण आगो बालेर बस्न दाउरासमेत भिजेको सिर्दिबास पाङसिङका उपेन्द्र घलेले बताए । सरकारले न्यानो कपडा किन्न पठाएको ४० करोड ४५ गाविसको खातामा पठाइएको छ । खातामा पैसा गएकामध्ये ३२ भन्दा बढी गाविसमा मात्रै रकम वितरण हुन सकेको छ । ६० गाविसमध्ये गाँखु, देउराली, खोप्लाङ, मुच्चोक, फुजेल, स्वाँरा, सिर्दिबास, मनकामना, मिरकोट, थुमी, धावा, घ्याल्चोक, गोरखा नगरपालिका र पालुङटार नगरपालिकाका पीडितले राहत रकम पाउन सकेका छैनन् । उत्तरी क्षेत्रमा हिमपात भएपछि तल्लो क्षेत्रमा समेत चिसो बढेको छ । जिल्लाका तल्लो क्षेत्रका बासिन्दा पनि अस्थायी टहरोमा बस्दै आएका छन् । न्यानो कपडा किन्न ३० करोड अपुग रहेको प्रजिअ तिमल्सेनाले बताए । भूकम्पपीडितले राहत रकम माग गरेपछि गाविस सचिवहरू दैनिकजसो रकम लिनका लागि सदरमुकाम आउने गर्छन् । १० दिनभित्र राहत बाँडिसक्न निर्देशन दिने सरकारले रकम नपठाएकोमा पीडितहरू आक्रोशित छन् ।

सकियो नुन–तेल
उहिया (गोरखा)– भूकम्प अति प्रभावित उहियालगायत छिमेकी र उत्तरी क्षेत्रका दुर्गम गाविसमा खाने नुन–तेल सकिएको छ । ती क्षेत्रमा खाद्यान्नसमेत सकिन लागेको स्थानीयले बताएका छन् । नुन नभएर अलिनो खानुपरेको उहिया ५ का मनबहादुर सुनारले बताए । ‘तेल छैन, बोसो पगालेर भुटुन बनाएका छौं,’ उनले भने, ‘नुन खान पाएका छैनौं ।’

चुम्चेत र बिही गाविसमा पनि नुन नभएको स्थानीयले सुनाए । केरौंजा र सिर्दिबासका कतिपय वडामा नुन–तेल अभाव भएको गाउँलेले गुनासो गरेका छन् । ‘राहतमा आएको नुन–तेल सकियो,’ केरौंजा ६ की माया घलेले भनिन्, ‘चामल अलिअलि बाँकी छ । नुनचाहिँ किनेर खान्छु भन्दा पनि पाइएन ।’

सबैभन्दा नजिकको आरुघाट बजारमा नुन लिन जान–आउन ४ दिने लाग्ने उहियाका सन्तबहादुर गुरुङले बताए । उनले भने, ‘जाउँ भने पनि पहिरोले बाटो बिग्रिएर हिँड्न ज्यानकै खतरा छ ।’ जोखिमपूर्ण बाटोमा सामान बोकाएर खच्चड हिँडाउन पनि मुस्किल भएको उनले बताए ।

उहियाभन्दा माथि यारुबगरमा सिर्दिबास जोड्ने गोरेटो बाटो वर्षाको पहिरोले अवरुद्ध भएपछि दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानी हुन सकेको छैन । हेलिकप्टरबाट राहतमा चामल, नुन–तेल ढुवानी गरिएको थियो । राहतमा आएको नुन–तेल सकिएपछि अभाव भएको बिहीका सुमन लामाले बताए । ‘नुन नखाएको हप्तौं भइसक्यो,’ उनले भने । घरमा तरकारीमा नुन खान नपाएका केटाकेटीले चाउचाउको नुन पनि हारालुछ गर्न थालेको उनले गुनासो गरे ।

चुम्चेतमा पनि नुन अभाव भएपछि राहत बाँड्न जाने सरकारी गैरसकारी संस्थाका प्रतिनिधिलाई स्थानीयले नुन–तेल ल्याइदिन अनुरोध गरेका छन् । ‘राहतमा आएको बाँडेर खायौं,’ लामाले भने, ‘अहिले सकियो, किनेर ल्याउने बाटो पनि छैन ।’ बाटो बिग्रिएकाले हेलिकप्टर चार्टर गरेरबाहेक सामग्री ल्याउने उपाय नभएको उनले बताए । ‘हेलिकप्टर उडाउन सक्ने पैसा हामीसँग छैन,’ उनले भने । हेलिकप्टरमा ढुवानी गरेर सदरमुकाम र राजधानीबाट ल्याएको उपभोग्य वस्तु ४ गुणासम्म महँगो हुने सिर्दिबासका स्थानीयले बताएका छन् ।

अधिकांश गाउँलेको भान्सा कैयौं सातादेखि अलिनो भएको उहियाका राजनीतिक कार्यकर्ता विश्वकुमार गुरुङले बताए । ‘गाउँमा मासु खान पशुचौपाया काटे, भुटन हाल्न बोसो खोसाखोस हुन्छ,’ उनले भने । नुन–तेल अभाव भएका दुर्गमका बासिन्दालाई साल्ट्र टेडिङले बर्सेनि सहुलियत मूल्यको नुन पठाउने गरेको थियो । यसपालि पठाएको नुन बाटो अवरुद्ध हुँदा ढुवानी गर्न नसकेर ठेकेदारले बाटोमै बेच्ने गरेका छन् । हिउँद लागेपछि हिउँ जमेर तिब्बतसँग जोडिएको सामागाउँ र छेकम्पार नाका पनि बन्द भइसकेको छ । तिब्बतको व्यापारिक केन्द्रबाट नुन ल्याएर पनि स्थानीयले प्रयोग गर्थे । गोरखाको उत्तरी क्षेत्रका ९ गाविसका बासिन्दा ९ महिनादेखि हेलिकप्टरले ल्याउने राहतका भरमा बाँचेका छन् ।