पालुङटार नगरपालिका नेपालकै एक संभावना बोकेको नगरपालिका हो । चेपे, मस्याङ्र्गदी, दरौंदी र भसुण्डे खोलाको विचमा अबस्थित यो नगरपालिका नेपालको मध्ये भागमा पर्ने सबै ठूलो टारमा अबस्थित छ । खेति योग्य उर्बरा भूमी, ऐतिहासिक, धार्मिक र पर्यटकिय ठाउँहरु भएको उक्त नगरपालिकाले ईन्जियरलाई मेयरको रुपमा पाएको छ । स्थानीय निर्वाचन पूर्व देखि स्मार्ट सिटिको रुपमा चर्चामा रहेको पालुङटार अहिले अल्पकालिन, मध्यकालिन र दिर्घकालिन योजना निर्माण गरेर बिकासको बाटोमा अघि बढेको छ । यसै सन्र्दभमा गोरखा समाचारदाता नरेन्द्र ढकालले मेयर दिपकबावु कंडेलसँग कुराकानी गरेका छन् ।
पालुङटार नगरपालिकाको मुख्य प्राथामिकता के हो ?
पालुङटार नगरपालिकाको मुख्य प्राथमिकता पूर्वाधार बिकास हो । नगरपालिकाको केन्द्र र वडा कार्यालय जोड्ने बाटोलाई पहिलो प्राथमिकतामा राख्दै शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, सिँचाइलाई प्राथमिकतामा रहेका काम गरिरहेका छौं । २०७२ बैशाख १२ गते गएको बिनाशकारी भूकम्पले भत्काएका सबै विद्यालय भवन हामी बनायौं । अहिले कुनै विद्यालय टहरामा पढ्नु पर्ने अबस्था छैन् ।
पालुङटारलाई स्मार्ट सिटी बनाउने भन्नुभएको थियो, प्रगती कस्तो छ ?
पालुङटार नगरपालिकालाई आधुनिक सहर बनाउन सकिन्छ भन्ने मेरो धारणा हो । अनि मात्र मोर्डन सिटिबाट यसलाई स्मार्ट सिटिमा रुपमान्तरण गर्न सकिन्छ । त्यसका लागि पहिले पूर्वाधार बिकासको काम गर्नुपर्ने देखिन्छ । हामी भर्खर खुल्ला दिशामुक्त नगरको भएका छौं । सबै नागरिकको घरमा धारा पुगिसकेको छैनन् । नगरक्षेत्रका सडक स्तरोन्नतीको काम बाँकी छ । यी सबै काम गरिसकेपछि पालुङ्टार आधुनिक सहर बन्छ । स्मार्ट सिटि भनेपछि आइसिटीसँग सम्बन्धित हुन्छ । हाम्रा सबै कारोबारहरु विद्युतिय माध्यम मार्फत हुनुपर्छ । नगरक्षेत्रका सबै कुरालाई विद्युतिय प्रविधिमा व्यवस्थित गरेर मोर्डन सिटिहुँदै स्मार्ट सिटिमा फड्को मार्ने हाम्रो योजना हो । पहिला आधुनिक पूर्वाधारहरु बिकास गरौं त्यसपछि जनता पनि स्मार्ट हुन्छन्, स्वस्फूर्त रुपमा स्मार्ट सिटी बन्छ ।
तपाइँ ईन्जिनियर अनि नगरप्रमुख पनि, बिकासको खाका कस्तो होला ?
पालुङटार नगरपालिकाले अल्पकालीन, मध्यकालीन र दिर्घकालीन योजना निर्माण गरिसकेको छ । हामीले ३० वर्षसम्मको दिर्घकालीन योजना समेत बनाएका छौं । शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, कृषि जस्ता आधारभूत सेवालाई कसरी प्रभावकारी बनाउने ? पूर्वाधार बिकासका कामलाई कुन ढङ्गले अगाडी बढाउने सबै खाका निर्माण भइसकेको छ । हामीले शहरी बिकास योजना अनुसार सडकहरुको वर्गीकरण गरेर आवश्यक मापदण्ड पनि बनाएका छौं । अनाधिकृत रुपमा जथाभावी डाँडाकाँडा भत्काउने काम बन्द भएको छ ।
योजना निर्माणको कुरा गर्नुभयो । योजना मात्र बनाइएको हो या बजेट पनि त्यहीअनुसार व्यवस्थापन गरिएको छ ?
राज्यले वित्तिय समानिकरण अनुसार दिएको पैसालाई हामीले आफ्नो योजना अनुसार खर्च गर्ने गरेका छौं । हामीले राखेको लक्ष्य र उदेश्यलाई ख्याल गरेर योजनाहरु बनाइएको छ । त्यसैमा प्रयाप्त बजेट गरिएको छ । केन्द्र सरकारले हामीलाई धेरै सहयोग गरेको छैन् । कम्तिमा एउटा आधुनिक बसपार्क, एउटा सुबिधा सम्पन्न आइसिटि बिल्डिङ र एउटा कर्मसेल्स बिल्डिङको अपेक्षा गरेका छौं । नगर बिकास कोससँग पनि समन्वय भइरहेको छ । तर हामीले चाहे जस्तो सहयोग प्राप्त भएको छैन् ।
पालुङटारमा लगानी भित्र्याउन भन्दै गत वर्ष विज्ञ सम्मेलन पनि गर्नुभएको थियो । उपलब्धी कस्तो रह्यो त ?
तत्कालिन अवस्थामा हामीले पालुङटार नगरपालिका भित्र रहेर देश तथा विदेशमा रहनुभएका विज्ञहरुको सम्मेलन गरयौं । पालुङटार नेपालकै उद्गम स्थल लिगलिगकोट भएको नगरपालिका भएकाले यसलाई खेलकुद पर्यटनसँग जोड्न सकिन्छ । दौडिएर राजा छान्ने परम्परा रहेको लिगलिगकोटमा दौड मार्फत नै कसरी आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक तान्न सकिन्छ भन्ने बारेमा छलफल गरयौं । पर्यटकिय राजधानी पोखरा र देशकै राजधानी काठमाण्डौसँग कसरी जोड्ने बारेमा योजनाहरु बनाएका छौं । कृषि पालुङटारको अर्को प्राथमिकताको क्षेत्र हो । सोही अनुरुप यहाँ कतै दुध कोरिडोर, कतै लिचि तथा केराको पकेट क्षेत्र र केही क्षेत्रलाई सुन्तलाको पकेट क्षेत्र बनाएर काम सुरु भएको छ । त्यो चाँही त्यही विज्ञ सम्मेलनको उपलब्धी हो । सम्मेलनमा सहभागी विज्ञहरुले नै कुन क्षेत्रमा के काम गर्नु उपर्युक्त हुन्छ भनेर प्रस्ताव गर्नुभएको थियो । सोहीका आधारमा हामीले कार्यक्रम डिजाइन गरेका छौं । कोल्डस्टोर निर्माण काम पनि अघि बढेको छ ।
च्याङ्लीमा औद्योगिक क्षेत्र बनाउने विषय कहाँ पुग्यो ?
पालुङटार नगरपालिका काठमाण्डौ, चितवन, पोखरा जस्ता ठूला महानगरहरुको वीचमा छ । यहाँ प्रस्तत मात्रमा जमिन छ । त्यसैले च्याङ््लीलाई गण्डकी प्रदेशकै नमूना औद्योगिक क्षेत्रको रुपमा विकास गर्नु पर्छ । देशमै सबै भन्दा बढि विद्युत उत्पादन हुने मस्र्याङ्गदी करिडोर यही क्षेत्रमा पर्छ । त्यसैले विद्युतको अभाव नहुने, बाटोको अभाव नहुने, काम गर्न सजिलो र जग्गा पनि सहज रुपमा प्राप्त गर्न सकिने भएकाले यहाँ औद्योगिक क्षेत्र स्थापना गरिनु पर्छ भनेर हामी लागिरहेका छौं । सङ्घिय र प्रदेश सरकार दुबै च्याङ्लीमा औद्योगिक क्षेत्र बनाउनु पर्छ भन्ने कुरामा सहमत हुनुहुन्छ, तर अहिलेसम्म औपचारीक निर्णय भएको छैन । गण्डकी प्रदेशको समृद्धि र देशकै समृद्धिका लागि मध्यभागमा रहेको पालुङटारमा औद्योगिक क्षेत्र बनाउन उपर्युक्त हुन्छ ।
पालुङटार विमानस्थल सञ्चालन गर्ने विषयमा नगरपालिकाले के पहल गरिरहेको छ ?
पालुङटार एयरपोटबाट गोरखा, लम्जुङ, तनहुँ र मनाङबासीले सेवा लिन सक्छन् । हामीले बिमानस्थल सञ्चालनका लागि मन्त्रालयमा कुरा गरिहेका छौं । नेपालमा भएको पहाडी एयरपोटहरु मध्येमा सबै भन्दा ठूलो धावन मार्ग भएको पालुङ्टार बिमानस्थल हो । यसलाई सञ्चालन गर्न सकियो भने अन्नपूर्ण क्षेत्र, मनास्लु क्षेत्र जाने पर्यटकलाई सहज हुन्छ । पोखरा बिमानस्थल निर्माण भइसकेपछि यसलाई टे«निङ सेन्टर र लोकल ट्रमिनलको रुपमा बिकास गराउन सकिन्छ ।
नगरपालिकामा दैनिक सेवा प्रवाहको कामलाई कसरी सञ्चालन गर्नुभएको छ ?
हामीले १० वटै वडा कार्यालयलाई अनलाइन मार्फत नेटवर्किङ गरेर सञ्चालन गरेका छौं । हरेक वडामा के काम भईरहेको छ म आफू नगरपालिकामा बसेर अनुगमन गरिरहेको छु । हामीसँग जनशक्तिको अभाव छ । भएका जनशक्ति पनि सबै दक्ष हुनुहुन्न । आइसिटी बेस काम गर्न धेरै गारहो भएको छ । समाजिक सुरक्षाभक्ता बैंक मार्फत उपलब्ध गराउने गरेका छौं । नगरपालिकाले दिने सम्पूर्ण सेवालाई चुस्त, दुरुस्त र पारर्दशी बनाउने प्रयास गरेका छौं । जनशक्ति नहुँदा नहुँदै पनि सेवाको क्षेत्रमा केही फड्को मारेका छौं ।
अन्त्यमा, तपाईकोले अहिलेसम्मको कामलाई कसरी समीक्षा गर्नुहुन्छ ?
म नगर प्रमुख भएर नेतृत्व सम्हाल्दै गर्दा पालुङटार नगरपालिकाको ५८१ किलोमिटर सडक मध्ये १९ किलोमिटर पिच थियो, अहिले करिब ४० किलोमिटर कालोपत्र भएको छ । करिब १०० किलोमिटर ग्राभेल रोड निर्माण गरेका छौं । स्वास्थ्य, शिक्षा, खानेपानी, विद्युत, सिंचाइ जस्ता सेवालाई प्रभावकारी बनाउदै लगेका छौं । पालुङ्टार नगरपालिका धेरै अगाडी बढिसकेको छ । हाम्रा सबै काम आइसिटी मार्फत भएका छन् । त्यसको मूल्याङ्कन जनताले घरमै बसेर गरिरहनुभएको छ ।
