नरेन्द्र ढकाल
गोरखा – बारपाक सुलिकोट–७ पाँचखुवा देउरालीका एक युवकलाई नागरिकता लिन समस्या भएको छ । बिक्रम गुरुङ नाम गरेका युवकले आफ्नो प्रमाणपत्रमा थर गुरुङ भनि उल्लेख गरेको तर बुबाको नागरिकतामा बराम रहेकाले अहिले समस्या भएको हो ।
बिक्रमका बुबा अबकास प्राप्त नेपाली सैनिक हुन् । सेनामा कार्यरत रहेका बेला उनले २०४१ साल कार्तिक १९ गते काठमाण्डौ जिल्ला प्रशासनबाट टेकबहादुर गुरुङको नाममा २४३ नम्बरको नागरिकता लिएका थिए ।
सेनाको जागिर छोडेपछि २०५३ साल बैशाख ४ गते जितबहादुर बरामको नाममा जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखाबाट ५२९६३ नम्बरको नागरिकता लिएको श्रोतको दाबी छ ।
तत्कालिन सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद भण्डारीले उक्त नागरिकतामा हस्ताक्षर गरेका छन् । टेकबहादुरले दुईवटा विवाह समेत गरेका छन् ।
मैतिदेवी गुरुङसँग पहिलो विवाह गरेका उनले २०५७ साल माघ १० गते दोस्रो श्रीमतीको रुपमा मनमायाँलाई बिवाह दर्ता गराई दिएका थिए । मैतीदेवीको माइती बराम भएपनि पहिलो नागरिकताका आधारमा उनको नागरिकतामा गुरुङ थर उल्लेख गरिएको छ ।
दोश्रो श्रीमती मनमायाँ भने गुरुङ नै हुन् । दोश्रो श्रीमती मनमायाँको कोखबाट २०५७ साल फाल्गुनमा छोरा बिक्रमको जन्म भयो । बाबुको नामकै आधारमा छोराको जन्म दर्ता गरी बिक्रम गुरुङ राखियो ।
टेकबहादुरको परिवारले मनमायाँलाई नस्वीकारेपछि उनी छोरा लिएर गोरखा सदरमुकाम आइन् । गोरखाबजारको धारापानीमा बसेर ज्याला मजदुरी गर्दै छोरालाई हुकाईन पढाइन् ।
मनकामना बोर्डिङ सतिपिपलबाट एसइई पास गरेका बिक्रमले शक्ति माविमा विज्ञान विषय लिएर प्लस टु पढे । पढाई लेखाइमा बाबुले सहयोग नगर्ने र आमा बुढी हुँदै गएकाले रोजगारीको खोजीमा रहेका बिक्रमलाई नागरिकताको जरुरी परयो ।
तर बुबाले बिक्रमको नागरिकता बनाउन आनाकानी गरे । छोराको नागरिकता बनाइदिनका लागि पटकपटक आग्रह गर्दा पनि नआएपछि मनमायाँले श्रीमानको पेन्सन रोक्का गरिपाउँ भनि जिल्ला प्रशासनमा उजुरी दिइन् ।
कान्छी श्रीमतीको उजुरीका कारण पेन्सन बुझ्न नपाएका टेकबहादुर अहिले सदरमुकाममा छन् । उनी अहिले छोराको नागरिकता बनाएर रोक्का गरिएको पेन्सन फुकुवा गर्न चाहान्छन् ।
तर उनले पहिले गुरुङ थरको नागरिकता नरहेको भन्दै जितबहादुर बरामको नामबाट छोरालाई नागरिकता लिन आग्रह गरेका छन् । १२ कक्षा उत्र्तीण गरेका बिक्रमको शैक्षिक प्रमाणपत्रमा गुरुङ र बुबाको नाम पनि टेकबहादुर गुरुङ उल्लेख गरिएकोले समस्या भएको छ । ‘मैले दुःख गरेर छोरालाई १२ पढाएँ उसकै सबै सर्टिफिकेटमा गुरुङ लेखिएको छ’ बिक्रमकी आमा मनमायाँले भनिन् ‘अब बरामको नाममा नागरिकता कसरी लिनु ?’
उक्त समस्या सिर्जना भएपछि काठमाण्डौबाट लिएको पहिलो नागरिकताको प्रतिलिपी लिन टेकबहादुरले जिल्ला प्रशासनमा निवेदन दिएका थिए । वडा कार्यालयले समेत उनलाई पहिलो नागरिकताको प्रतिलिपीको लागि सिफारिस गरयो ।
तर प्रशासनले उक्त नागरिकताको अभिलेख फेला नपरेको ब्यहोरा सहितको पत्र दियो । ‘प्रस्तुत विषयमा निवेदक टेकबहादुर गुरुङले प्रतीलिपिको लागि संलग्न अनुसूची फाराममा उल्लेख गरेको ना.प्र.नं. २४३ जारी मिति २०४१/०७/१९ अनुसार भरेको विवरणको आधारमा अभिलेख खोजी गर्दा फेला पार्न नसकिएको ब्यहोरा जानकारीका लागि अनुरोध छ’ प्रशासनले दिएको पत्रमा उल्लेख छ ।
उनले जिल्ला प्रशासनबाट टेकबहादुर गुरुङ र जितबहादुर बराम भनेको एउटै व्यक्ति हो भनेर प्रमाणीत सिफारीस समेत गराएका छन् । जितबहादुर नामको नागरिकताबाट बिक्रमलाई गुरुङ थरको नागरिकता दिन नसक्ने भनेपछि मनमायाँ प्रशासन धाइरहेकी छिन् ।
प्रशासनले पनि उनलाई बराम थर राखेर नागरिकता बनाउन दबाब दिइरहेको छ । ‘प्रशासनमा गयो तपाइँको नागरिकता बन्दैन भन्नुहुन्छ’ मनमायाँले दुखेसो गरिन ‘एक वर्ष भयो म धाएको मलाई न्याय कसले दिन्छ ।
यता जिल्ला प्रशासन कार्यालयका प्रशासकिय अधिकृत गौतम भण्डारीले भने बिक्रमको बाबुको नागरिकतामा बराम थर भएकोले गुरुङ राखेर नागरिकता दिन नसकिने बताएका छन् । ‘बुबा हजुरबुबा तिन पुस्ते सबैको थर बराम छ’ सूचना अधिकारी समेत रहेका भण्डारीले भने ‘बराम नै थर कायम गरी हामी नागरिकता दिन तयार छौं, उहाँले गुरुङको माग गर्दा समस्या भएको हो ।’ बराम थरको नागरिकता लिएपनि प्रशासनले प्रमाणित गरिदिएपछि ठूलो समस्या नपर्ने उनले बताए ।
