नरेन्द्र ढकाल
गोरखा – भूकम्पको केन्द्रबिन्दु गोरखाको बारपाकमा राष्ट्रिय प्रशारण लाइनको विद्युत जडान हुने भएको छ । लघु जलविद्युतबाट उत्पादिन विजुली प्रयोग गर्दै आएका सो क्षेत्रका स्थानीयले अब केन्द्रिय प्रशारण लाइनको विद्युत सेवा उपभोग गर्न पाउने भएका हुन् ।
‘पोल गाड्ने काम ९० प्रतिशत सकिएको छ’ नेपाल विद्युत प्राधिकरण वितरण केन्द्र गोरखाका प्रमुख माधव न्यौपानेले भने ‘यही मंसिरसम्म सबै काम कम्पिड गरेर बारपाकमा केन्द्रिय प्रशारण लाइनको बिजुली बाल्छौं ।’ लाङ्घाली निर्माण सेवा धादिङले आगामी चैत १७ गतेसम्म निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी उक्त कामको ठेक्का लिएको थियो ।
बारपाकमा अहिले स्थानीय वीरबहादुर घलेको व्यक्तिगत लगानीमा निर्माण भएको लघु जलविद्युत सञ्चालनमा छ । त्यहाँ स्थानीय केबल टेलिभिजन, ढुङ्गा काट्ने उद्योग, ग्रिल उद्योग, पाउरोटी उद्योग, सिस्नो पाउडर उद्योग लगायतका एक दर्जन उद्योग सञ्चालनमा छन् । लघु जलविद्युतबाट उत्पादित विजुलीले ति सबै उद्योग सञ्चालन गर्न समस्या छ ।
‘बक्ति नपुगेर साँझ बिहान काम गर्न पाइदैन’ ग्रिल उद्योगका सञ्चालक गोपाल बिकले भने ‘राष्टिूय प्रशारण लाइन आए जतिबेला पनि काम गर्न पाइन्थ्यो ।’ बारपाकमा झण्डै १५ सय घर धुरी छ ।
बारपाक सहित गोरखाको करिब ७० प्रतिशत भु–भागमा केन्द्रिय प्रशारण लाइन पुगेको छैन् । धार्चे र चुमनुब्री गाउँपालिकाका स्थानीयहरुलाई लघुजल विद्युत र सोलारको भरमा बस्नु पर्ने बाध्यता छ ।
बारपाक सुलिकोट र अजिकोट गाउँपालिकाको पनि केही ठाउँमा पनि विद्युत पुग्न बाँकी छ । ‘जनसंख्याका हिसाबले गोरखाका ३० प्रतिशत जनताले केन्द्रिय प्रशारण लाइनको विद्युत सेवा प्रयोग गर्न पाउनुभएको छैन्’ वितरण केन्द्र प्रमुख न्यौपानेले भने ‘भूगोलको हिसावले हेर्दा यो ७० प्रतिशत भन्दा बढि छ ।
भौगोलिक रुपमा बिकट रहेको उत्तरी गोरखामा विद्युत सेवा पुरयाउन राज्यको ठूलो लगानी चाहिन्छ ।’ तर अहिले प्रशारण लाइन बिस्तारको काम तिब्र रुपले अगाडी बढेको उनले बताए । सोका लागि आर्थिक वर्ष २०७५/०७६ मा मात्र १० करोड बजेट बिनियोजन भएको थियो ।
‘हामी अहिले गोरखा क्षेत्र नम्बर २ को अजिरकोट र बारपाक सुलिकोट क्षेत्रमा फोकस छौं’ उनले भने ‘विशेष गरी अहिले हंसपूर, खरिबोट, घ्याच्चोक, मुच्चोक, सौरपानी, स्वाँरा र बारपाकमा काम भइरहेको छ । स्वाँरा बाहेक अन्य ठाउँमा असार मसान्त भित्र वक्ति बाल्ने हाम्रो योजना छ ।’ त्यसपछि बारपाक सुलिकोटमा झण्डै १ हजार ८ सय र अजिरकोटमा १ हजार ५ सय उपभोक्ता थप हुने प्राधिकरणको अनुमान छ ।
एकिकृत वस्ती बिकास भइरहेको धार्चे गाउँपालिकाको लाप्राकमा पनि बारपाकसँगै विद्युत बिस्तार हुनेछ । ‘आर्थिक वर्ष २०७६÷७७ भित्र लाप्राकमा पनि बल्छ’ उनले भने ‘यो वर्षको बजेट प्राप्त भइसकेको छैन्, बजेट आएपछि थाहा हुन्छ ।’ गुम्दासम्म राष्टिूय प्रशारण लाइन निर्माण गर्नका लागि भने करिब ५ करोड थप रकम आवश्यक भएको उनले बताए ।
केन्द्रिय प्रशारण लाइन बिस्तारसँगै काठेपोल बिस्तापनको काम पनि भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । गोरखामा करिब ७ हजार काठेपोल रहेको अनुमान छ । ‘हामीले गत वर्ष मात्र ६ हजार काठे पोल हटायौं’ वितरण केन्द्र गोरखाका प्रमुख न्यौपानेले भने ‘यसै आर्थिक वर्षको असारमसान्त सम्म सबै काठेपोल हटाउने हामो योजना छ ।’ गोरखामा विद्युत चुहावट पनि नियन्त्रण भएको छ ।
आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा रहेको १२.६४ चुहावट ९.८ प्रतिशतमा झारेर वितरण केन्द्र गोरखा प्राधिकरणको स्थापना दिवशको अबसरमा गण्डकी प्रदेशको उत्कृष्ट शाखाको रुपमा पुरस्कृत समेत भएको थियो ।