नरेन्द्र ढकाल
गोरखा – शहिल लखन गाउँपालिका–८ बुंकोटका युवाहरु पिङ संरक्षणमा जुटेका छन् । स्थानीय नव इन्द्रेणी बुंकोट युवा क्लव छापथोकमा आवद्ध युवाहरुले हराउँदै गएको परम्परागत पिङ निर्माण गरेका हुन् ।
‘आज भन्दा ३०–४० पहिले टाढा–टाढाका मान्छे पिङ खेल्न छापकथोक आइपुग्थे’ वडा अध्यक्ष काशीनाथ अम्गाईले भन्नुभयो ‘बिचमा लामो समय पिङ बन्द भयो, अहिले युवा साथीहरु त्यो परम्परा जोगाउनु लागि पर्नुभएको छ ।’
उनीहरुले ८ पिर्का भएको रोहटे र ४ पिर्का भएको जाते पिङ निर्माण गरेका छन् । सोही ठाउँमा लिङ्गे पिङ निर्माण गर्ने बारेमा पनि छलफल भइरहेको अम्गाईले जानकारी दिनुभयो ।
नेपालीहरुको महान पर्व विजया दशमी शुरु भइसेको छ । दशैका मुख्य आकर्षण मध्ये पिङ पनि एक हो । असत्य माथि सत्यको बिजय भएको खुसियालीमा पिङ खेल्ने रम्परागत मान्यता छ । सोही अनुरुप दशैमा एक पटक भएपनि पिङ खेलेर धर्ति छोड्नु पर्छ भन्ने गरिन्छ ।
तर पछिल्लो समय अधिकाशं ठाउँका परम्परागत पिङ लोपभएका छन् । ‘एक दिन साथीहरु वडा कार्यालयमा आउनु भएको थियो, उहाँहरुको केही गर्ने उत्साह देखेर मैले पिङ बनाउने प्रस्ताब गरेँ’ वडा अध्यक्ष अम्गाईले भन्नुभयो ‘सामुदायिक वनलाई सहुलियतमा काठ उपलब्ध गराउन आग्रह गरेँ त्यसपछि साथीहरुले काम सुरु गर्नु भयो ।’
क्वलका सचिव राजेश श्रेष्ठको संयोजकत्वमा आर्थिक सकंलन समिति निर्माण गरेर सहयोग संकलन थालियो । ‘हामीले अहिलेसम्म १ लाख ९८ हजार रकम खर्च गरिसकेका छौं’ आर्थिक संकलन समितिका संयोजक श्रेष्ठले भन्नुभयो ‘७० हजारको जनश्रमदान नै भएको छ ।’तर हालसम्म करिब ५० हजार रुपैयाँ मात्र संकलन भएको छ ।
अन्य रकम उपलब्ध गराइदिनका लागि स्थानीय तह र देश तथा विदेशमा बस्ने आग्रह गरिएको उनले बताए । ‘हामीले काम गरयौं अब लागेको खर्च तपाइँहरुले सहयोग गरिदिनु परयो भनेर सबै तिर अनुरोध गरेका छौं’ उहाँले भन्नुभयो ‘रकम संकलन भइरहेको छ ।’
झै–झगडाका कारण गाउँठाउँबाट पिङ लोप भएको जानकारहरु बताउँछन् । चाडपर्वका बेला मादक पदार्थ सेवन गर्ने, हुल हुज्जत गरेर हिड्ने, पुराना रिसिबीहरु साध्ने, केटि जिस्क्याउने लगायतका गतिबिधिका कारणले पिङमा झगडा हुने गर्छ ।
‘पिङमा हुन सक्ने झगडा नियन्त्रणका लागि हामीले एउटा समिति नै बनाएका छौं’ क्वलका सचिव समेत रहेका श्रेष्ठले भन्नुभयो ‘रातको समयमा पिङ नचलाउने हाम्रो योजना छ, यसले पनि झगडा धेरै न्यूनिकरण हुन्छ ।’
राती ९ः३० बजे देखि बिहान सात बजेसम्म पिङलाई फलामको साङ्लाले बाँधेर राख्ने उहाँले भन्नुभयो । झगडा नियन्त्रणका लागि समुदाय प्रहरी कार्यक्रम मार्फत सचेतना समेत फैलाइएको छ ।