नरेन्द्र ढकाल
२०७२ बैशाख १२ गतेको काहाली लाग्दो दिन सबैको स्मरणमा ताजै छ । भूकम्पले क्षतविक्षत बनाएको केन्द्र बिन्दु जिल्ला गोरखा बिस्तारै तङ्ग्रिदै छ । ७१ हजार १६२ घर भत्किएको गोरखामा ५३ हजार १२० घर बनिसकेका छन् । भूकम्पले भत्काएका विद्यालय भवन, स्वास्थ्यचौकी, विभिन्न सार्वजानिक पूर्वाधारहरु पनिपुनःनिर्माण भइरहेका छन् ।
गोरर्खाली जनतालाई भूकम्प अबसर पनि बनिरहेको छ । पुराना संरचनाको पुनःनिर्माण र बिकास निर्माणका नयाँ काम समेत गर्ने मौका जुरेको देखिन्छ । भूकम्पको पिडाले आक्रान्त भएका गोरर्खाली जनताले कालोपत्र सडक उपहार स्वरुप पाएका छन् । एसियाली बिकास बैंक (एडिबि) र स्वीस सरकारको सहयोगमा भूकम्प आपत्तकालिन सहायता आयोजना अन्र्तगत ३१.५ किलोमिटर सडक कालोपत्र भएको छ । ‘लुँइटेल भञ्जाङ-भच्चेक सडक पिचको काम सम्पन्न भएको छ’ राष्ट्रिय पुनःनिर्माण प्राधिकरण जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइका प्रमुख रामशरण आर्चायले भने ‘सो क्षेत्रका जनतालाई यो उपहार नै साबित भएको देखिन्छ ।’ लुँइटेल भञ्जाङ देखि आँपपिपल, हर्मी भञ्जाङ हुँदै तार्के डाँडा सम्मको १८.५ किलोमिटर सडक लामा अमर जेभी कन्स्ट्रक्सन निर्माण गरेको हो । यसैगरी तार्केडाँडा देखि नयाँ गाउँसम्मको १३ किलोमिटर भने लामा कन्स्ट्रसनले बनाएको हो । उक्त सडक निर्माणका लागि एसियाली बिकास बैंकले ७० करोड रकम र स्वीस् सरकारले प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराएको राष्ट्रिय पुनःनिर्माण प्राधिकरण अन्र्तगतको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाई गोरखाले जानकारी दिएको छ ।
२०५५ सालतिर ट्रयाक खोलिएको गोरखा भच्चेक सडक अहिलेसम्म स्तरउन्नती हुन सकेको थिएन् । ‘भूकम्पपछि दाताहरुले हामीलाई दिएको मध्ये ठूलो उपहार हो यो’ सिरानचोक गाउँपालिका- १ का अध्यक्ष सुकमान गुरुङले भने ‘वर्षेनी वर्खा लागेपछि ठप्प हुने सडक पिच भएको छ । सरर्र गाडी चलेका छन्, हामी धेरै खुसि छौं ।’ हुन त अझै भच्चेक सम्मको सडक कालोपत्रे भइसकेको छैन् । नयाँगाउँ देखि सिरान डाँडासम्मको करिब १४ किलोमिटर सडक स्तरउन्नतीकालागि ठेक्का लागि सकेको छ । आगामी असार मसान्त सम्म उक्त सडक पनि कालोपत्र भइसक्ने बताइएको छ । ‘जब गोरखा जानु पर्ने भयो बाटो देखेर अत्यास लाग्थ्यो’ अजिरकोटकी शुलोचना अधिकारीले भनिन् ‘भूकम्पले एक मन डढाए पनि अर्को पलाएको छ ।
अब त ढुक्कले हिड्न पाइने भयो । भच्चेकसम्मै पिच भएपछि अझै राम्रो हुन्थ्यो ।’ सडक कालोपत्र भएसँगै व्यापारीहरु समेत खुसि भएका छन् । दैनिक उपभोग्य सामाग्रीको ढुवानी सहज भएको छ । भूकम्प आपत्तकालिन सहायता आयोजना मार्फत नै निर्माण भएको घ्याम्पेसाल-बारपाक सडकको भने कार्यप्रगती केही सुस्त देखिएको छ । ‘उक्त खण्डमा कन्ट्रयाक्टरको काम चित्तबुझदो नदेखिएकाले भुक्तानी रोकेका छौं’ इकाई प्रमुख आर्चायले भने ‘त्यहाँ म्याद पनि बाँकी नै छ । समयमै काम कम्प्लिड गराउन हामी प्रयासरत छौं ।’
भूकम्प गएको गत वैशाख १२ गते ४ वर्ष पुगि सकेको छ । भूकम्पले भत्काएको मनकामना मन्दिर पुनःनिर्माण भइसकेको छ । करिब ५ सय वर्ष पुरानो गोरखा दरबार पनि पुनःनिर्माणकै क्रममा छ । गोरखा-बारपाक सडक, आरुघाट-गोरखा बजार सडक, आरुघाट-बेनीघाट सडक लगायत जिल्लाका महत्वपूर्ण योजनाहरुमा भूकम्प पछि प्राथमितामा परे पनि काम भने निकै सुस्त देखिएको छ ।