नरेन्द्र ढकाल/गोरखा
बैशाख २० गते । कुनै एक समय थियो, लाप्राकमा आलु साट्न तल्लो क्षेत्रका मानिसहरु भरिया लगाएर चालम लिएर जाथ्ये । अहिले त्यही ठाउँ हो, जहाँ आफूले खाने आलु समेत उत्पादन हुन छोडेको भन्दै स्थानीय गुनासो गरेको छन् । ‘यहाँको आलुमा ऐजेरु लागेर सखाप पा¥यो, आलु फल्नै छाड्यो’ लाप्राकका अगुवा कृषक दुलाल गुरुङले भने ‘मान्छेमा लाग्ने एड्स रोग भन्दा खतरा हुँदो रहेछ आलुमा लाग्ने ऐजेरु ।’ आलुको दानामा मानिसको शरिरमा मुसा आए जस्तो समस्या देखिएको उनको भनाई छ ।

३/४ वर्ष देखि ऐजेरु देखिन थालेको गुरुङले बताए । कुनै समय लाप्राकको आलु भन्ने बिक्तिकै किन्नेहरुको तछाड मछाड हुन्थ्यो । एक पटक त्यहाँको आलु खाएका आलुका पारखी धेरैको जिब्रोमा अहिले पनि त्यसको स्वाद गडिरहेको छ । त्यहाँ स्थानीय त झन आलु नै मात्र खाएर गुजारा चलाउथे । लाप्राकको मुख्य खेतिबाली रहेको आलु अहिले संकटमा परेको छ ।

‘हामी त उसिनेर पनि त्यही आलु खान्थेयौं, आलुकै ढिडो ओडालेर खाइन्थ्यो, अहिले तरकारी खाने आलु समेत फल्न छोड्यो’ गुरुङले भने । लाप्राकका स्थानीयहरु अझ पनि आलु खाएरै गुजारा चलाउँछन् । त्यहाँको मुख्य खेतिबाली एवं खाद्यन्नको प्रमुख स्रोत परम्परागत आलु, बिस्तारै लोप हुन थालेको भन्दै उनीहरु चिन्तित भएका छन् । ‘हाम्रो खेत छैन्, धान खेति हुँदैन, आलु उत्पादन नभपछि खाने कुरा पनि हुँदैन, अब के खाएर बाच्ने ?’ सोही ठाउँका स्थानीय भक्त बहादुर गुरुङले भने ।

आलुमा उक्त समस्या देखिए पछि कृषि कार्यालयलाई पनि खबर गरेको तर त्यहाँ गएका कृषि प्राविधिकले अहिले खेति गरेको स्थानमा आलु नलगाउन सुझाब दिएको अगुवा कृषक दुलाल गुरुङले बताए,‘कृषिबाट सर आउनु भाथ्यो, यो ठाउँमा ७ वर्ष आलु नलगाउनु भन्नुभाछ, आलु नरोपे के खाने ?’ उनले थपे ।

स्थानीय जातको आलुमा ऐजेरु नामको रोग लागपछि अहिले त्यहाँ आलुको उत्पादन स्वातै घटेको उनीहरुको भनाई छ । तर जिल्ला कृषि बिकास कार्यालय उक्त कुरा बारे अनविज्ञता प्रकट गरेको छ । ‘त्यहाँ ऐजेरुको समस्या छ भनेर अहिले सम्म एक जना किसानले पनि कार्यालयलाई जानकारी गराउनु भएको छैन्’ जिल्ला कृषि बिकास कार्यालयका प्रमुख यामकुमार श्रेष्ठले भने ‘हामीले लाप्राकलाई आलुको पटक क्षेत्र घोषणा गर्ने तयारी पो गरिरहेका छौ ।’

यदी ऐजेरुको लागेको भए, त्यहाँको आलु नष्ट गरी अर्को ठाउँबाट बिऊ लगेर खेति गर्नुपर्ने उनको भनाई छ । त्यसबारेमा अध्ययन गर्ने जिल्ला कृषि बिकास कार्यालयले बताएको छ । ‘हाम्रा साथीहरु त्यहीँ हुनुहुन्छ, कस्तो समस्या रहेछ अध्ययन गर्न लगाउँछु, अनि बास्तविकता पत्ता लाग्ला’ उनले भने । ऐजेरुको समस्या प्रमाणीत भए त्यहाँको आलु अयन्त्र लैजान प्रतिवन्ध लगाउनु पर्ने जिल्ला कृषि बिकास कार्यालयका प्रमुख श्रेष्ठको भनाई छ ।

पहिले आलु बेचेर घर खर्च चलाउनेहरु अहिले आफूले खान आलु समेत फलाउन नसकेको गुनासो गरिरहेका छन । केही किसानले अन्यत्रको आधुनिक बिऊ लगाएर आफ्नो गुजारा चलाउँदै आएका छन् ।

लेखकबाट थप:

• लकडाउन नियम उलंघन गरेपछि सेल्टिक र एबरडीनबीचको खेल स्थगित
• पारिवारीक बनमा ठकुरी
• नेपालमै बन्छ विश्वका ७० देशलाई चाहिने आँखाको लेन्स
• सबै वडामा स्वास्थ्य चौकी बनाउने योजना
• टेष्ट वरियतामा कोहली शिर्ष स्थानमा उग्लिए