कैलासबावु श्रेष्ठ/गोरखा
बैशाख ११ गते । मनास्लु संरक्षण क्षेत्र आयोजनाले उत्तरी गोरखामा पशु बिमा गर्ने भएको छ । पशु क्षति कम गर्ने उदेश्यले पहिलो पटक उक्त बिमा शुरु गर्न लागिएको एम क्यापका आयोजना प्रमुख नरेन्द्र लामाले जानकारी दिए । ‘कृषक मारमा परिरहनु भएको छ, उहाँहरुको व्यवसायमा सहयोग पुगोस् भनेर यो कार्यक्रम गर्न लागेका हौं’ उनले भने । विशेषगरी चौरी र भेडा पालनका लागि प्रसिद्ध उत्तरी गोरखामा विभिन्न रोग तथा वन्यजन्तुको आक्रमणबाट वर्षेनी सयौं पशु चौपाय मर्ने गरेका छन् ।

भौगोलिक रुपमा विकट उक्त क्षेत्रमा चौरी, घोडा तथा खचच्ड वर्षेनी भिरबाट लडेर मर्दा किसानलाई ठुलो आर्थिक क्षति हुने गरेको छ । सोही अनुरुप किसानलाई क्षतिपूर्ति उपलब्ध गराउन भन्दै १ लाखको बिमा गर्न लागिएको हो । ‘हामीले ७५ प्रतिशत रकम हालिदिन्छौ, उहाँहरुले २५ प्रतिशत कटिूव्यूसन गर्नुपर्ने हुन्छ’ एम् क्याप प्रमुख लामाले भने । एक लाख रुपैयाँ बराबरको उक्त बिमाका लागि प्रतिपशु १ हजार २५० रुपयाँ शुल्क निर्धारण गरिएको छ ।

त्यसको २५ प्रतिशत अर्थात ३१२ रुपयाँ ५० पैसा मात्र किसानले तिरे पुग्छ । एमक्यापको समन्वयमा लुम्बीनी र पुडेन्सिएल नाम कम्पनीले बिमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने छन् । अहिले उक्त कार्यक्रम सञ्चालनका लागि लगत संकलन गर्न संरक्षण क्षेत्र आयोजना तथा उप समितिका पदाधिकारीहरु गाउँ/गाउँ खटाईएको एमक्यापले जनाएको छ । ‘हामी पहिले डाटा संकलन गछौं, अनि बिमा कार्यक्रम सञ्चालन गछौं’ उनले भने ।

सो क्षेत्रमा चौरी र खच्चड १ लाखमा कारोबार हुन्छ भने सबै भन्दा बढी घोडालाई १ लाख ५० हजार सम्म किनबेच हुने गरेको छ । भेडा, च्याङ्ग्रा भने ८ हजार देखि १० हजार बिक्रिबितरण स्थानीयले बताएका छन् । ‘घोडा, खच्चड, चौरी जस्ता जनवारलाई एकातिर रोगको जोखिम छ भने भिरबाट लडेर पनि उत्तिकै संख्यामा मर्ने गरेका छन’ लामाले भने ।

भेडा च्याङग्रा र ठुला जनावरको बच्चालाई हिम चितुवा, जंगल कुकुर र कालो भालुले लगायतले मार्ने गरेको पाइन्छ । उत्तरी गोरखामा पशु बिमाको लागि विभिन्न चरणमा संरक्षण क्षेत्र आयोजनाले सचेतनामुलक कार्यक्रम गर्दै आएको छ । बिमा गरिएको पशु मरेमा वा जंगली जनावरले खाएमा कानमा लगाएको ट्याङको फोटा उपलब्ध गराए बिमा बापतको रकम क्षतिपूर्ति पाउने व्यवस्था मिलाईएको आयोजना प्रमुख लामाले बताए ।

उत्तरी गोरखाका केही ठाउँमा भने यस अघि पनि विमा कार्यक्रम गरिएको थियो । दुई वर्ष जिल्ला पशु सेवा कार्यालयको पहलमा छेकम्पारमा ७० भन्दा बढि पशुको विमा गरिएको जिल्ला पशु सेवा कार्यालय गोरखाका प्रमुख जगतबन्दु नेपालीले जानकारी दिए ।

यसैगरी उत्तरी गोरखामा ढुवानीको प्रमुख माध्यमका रुपमा रहेको खच्चड व्यवसायमा हुने क्षति कम गर्न आरुघाट देखि माछाखोला सम्मका ६३ वटा खच्चडको समेत बिमा गराईएको उनले बताए ।

लेखकबाट थप:

• लकडाउन नियम उलंघन गरेपछि सेल्टिक र एबरडीनबीचको खेल स्थगित
• पारिवारीक बनमा ठकुरी
• नेपालमै बन्छ विश्वका ७० देशलाई चाहिने आँखाको लेन्स
• सबै वडामा स्वास्थ्य चौकी बनाउने योजना
• टेष्ट वरियतामा कोहली शिर्ष स्थानमा उग्लिए