गोरखा समाचारदाता
मंसिर १५ गते । जिल्लामा यस वर्ष धान उत्पादनमा वृद्धि भएको छ । नेपालको प्रमुख खाद्यन्न बाली धानको उत्पादन जिल्लामा राम्रो भएसँगै १० प्रतिशतले वृद्धि भएको हो । ‘समयमा पानी परयो, रोपाइँ पनि समय भयो, त्यसैले उत्पादन बढेको हो’ जिल्ला कृषि बिकास कार्यालयका योजना शाखाका प्राविधिकि सहायक बासुदेव पौडेलले भने । समयमै पानी परेको र उन्नत जातको बिउ लगाईएकाले उत्पादनमा वृद्धि भएको जिल्ला कृषि बिकास कार्यालयले बताएको छ ।
१२ हजार १ सय ९५ हेक्टर क्षेत्रफलमा वर्षे धान खेति गरिएकोमा गतवर्षको तुलनामा यस वर्ष ३ हजार ८ सय ५८ मेक्ट्रिक टन बढी फलेको कार्यालयको दाबी छ । ‘हाम्रो अनुगमन, कृषक र फिल्डमा काम गर्ने प्राविधिक साथिहरुले दिनुभएको तथ्याङ्कलाई केलाउँदा यस वर्ष उत्पादन बढेको देखियो’ पौडेलले भने । गत वर्ष ३८ हजार ५ सय ४६ मेट्रिकटन धान फलेकोमा यस वर्ष १० प्रतिशत थप उत्पादन भएको हो ।
थपिएको आकंडालाई हेर्दा ४२ हजार ४ सय ४ मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको देखिन्छ । भुकम्प पछि जिल्लामा धान उत्पादन घटेको थियो । यस वर्ष भने धेरै जमिनमा रोपाइँ गरिएको गरिएकाले पनि उत्पादन बढेको पौडेलले बताए । ‘हाम्रो जिल्लामा यस वर्ष ९३ प्रतिशत फाँटमा धान रोपाइँ भएको थियो, त्यसैले पनि उत्पादन बढि देखिएको हुन सक्छ’ उनले भने । भुकम्प पछि केही वर्ष धेरै जमिन बाँझो थिए ।
अहिले भुकम्पको त्रास पनि कम भएको र भत्किएका सिञ्चाइँका कुलोहरुले पनि निर्माण भईसकेकाले उत्पादनमा वृद्धि भएको हो । ‘धेरै किसानहरु व्यवसायिक धान खेति तर्फ आकर्षित हुनुभएको छ, उन्नत जातको बिऊ बिजन र मलखादको उचित व्यवस्थापनले पनि उत्पादन बढेको हो’ पौडेलले भने । जिल्लाका ठुला नदिहरु बुढीगण्डकी, दरौदी र चेपे नदी किनार रहेका ठुला फाँटहरु र अन्य सिञ्चाइँ सुबिधा पुगेका ठाउँहरुलाई धान उत्पादनको पकेट क्षेत्रको रुपमा लिने गरिन्छ । सोही अनुरुप कार्यालयले पनि धान खेतिलाई जोड दिदै आएको छ । ‘व्यवसायिक धान खेति गर्नेहरु पनि बिस्तारै बढ्नु भएको छ, आधुनिक किसिमको प्रविधि पनि भित्रिन थालेको छ’ उनले भने ।
जिल्लाका पहाडी भगेमा भने अझै परम्परागत रुपमा धाने खेति हुँदै आएको छ । त्यहाँका किसानहरुले व्यवसायिक भन्दा निर्वाहमुखी खेति गर्ने भएको पनि रैथाने जातका परपम्परागत बिऊ बिजन नै लगाउने गरेका छन् । आकाशे पानीको भरमा खेति गर्नुपर्ने उक्त स्थानमा समय राम्रो नपरेको खण्डमा उत्पादन पनि राम्रो नहुने गरेको छ । पछिल्लो समय कृषि क्षेत्रमा श्रम शक्तिको अभाव हुन थालेको किसानहरुले गुनासो गरेका छन् ।
युवा पुस्ता गाउँमा नहुँदा धेरै खेतियोग्य फाँटहरु बाँझै बसेका छन । नेपालको मुख्य खाद्यन्नबाली धानको उत्पादन माग अनुसार नहुँदा वर्षेनि ठुलो परिमाणमा भारतबाट आयत गर्नुपर्ने बाध्यता छ । गोरखामा उत्पादन भएको धानले पनि जिल्लाको माग थेग्न सक्ने अवस्था छैन् ।