के गरियो भन्छ कति खर्च गरियो भन्दैन

सन्तोष अधिकारी

भूकम्प पिडितका लागि सहयोग गर्न भनेर आएको अन्तराष्ट्रिय आप्रवासी संगठन आईओएमले गोरखाका भूकम्प पिडितका लागि कति रकम खर्च ग¥यो भन्ने बारे सूचना सार्वजनिक गर्न मान्दैन । भूकम्प पिडितको शिविर ब्यबस्थापनका लागि काम गर्ने भनिएको बजेट कहाँ कति खर्च भयो भन्न नमिल्ने भन्दै आइओएमले सार्वजनिक गर्न नमानेको हो ।
आइओएमले आफुहरु एनजिओ, आइएनजिओ नभई आइजिओ रहेको बताउँदै हिसाब किताब भन्न नमिल्ने बताएको हो । हिसाब किताब सार्वजनिक गर्नका लागि उसले आफुहरुलाई स्वीकृत नै नभएको भन्दै पन्छिएको छ ।
‘हामीले भन्नै मिल्दैन’ आइओएमका गोरखा कार्यक्रम प्रमुख डूयूले भने ‘रिपोर्ट दिन मिल्छ । तर कति बजेट कहाँ केको लागि खर्च भयो भनेर हामी भन्न सक्दैनौँ ।’
आइओएमले हाल सम्म जिल्लाका भूकम्पको केन्द्र विन्दु बारपाक लगायत लाप्राक, केरौँजा, सिमजुङ्ग, गोरखा नगरपालिका, पालुङ्टार नगरपालिका, बोर्लाङ्ग, जौबारी, देउराली, मसेल, आँपपिल गाविसमा काम गरिरहेको छ । तर, आइओएमले यी गाविसमा काम गर्दा कति खर्च भयो भनेर जानकारी दिँदैन । आइओएम श्रोतका अनुसार आइओएमले जिल्लाका भूकम्प पिडितलाई सहयोगका लागि खर्च गरेको रकम भन्दा प्रशासनिक खर्च प्रतिशतको आधारमा प्रशासनिक तथा उसका कर्मचारीले खाने तलब भत्ता धेरै हुन्छ ।
गत बैशाख १२ मा नेपाल गोरखा भूकम्प गएलगत्तै जिल्ला भित्रिएको सो अन्तराष्ट्रिय गैर सरकारी संस्थाले कामको बिबरण मात्र सार्बजानिक गर्न मिल्ने तर, ती कामका लागि यति रकम विनियोजन भएको छ भन्नेबारे जानकारी दिन नमिलने बताउँदै आएको छ । ‘फाईनान्सियल रिपोर्ट सेन्टर अफिसमा सोध्नुस’ आइओएमकी सूचना अधिकारी मनिषा राईले भनिन् ‘यो बारेमा भन्न मिल्दैन । केके भयो भन्ने बिबरण तत्काल दिन सकिन्छतर बजेट बिबरण भन्नै मिल्दैन ।’ जिल्लामा आएदेखि आइओएमले त्रिपाल, जस्तापाता, चुल्हो वितरण लगायतका विभिन्न काम गरेको छ । तर, त्यस्ता सामग्री वितरणमा लागेको खर्च केहि देखाउन चाहँदैन ।
आइओएमले भूकम्प पिडितका लागि आएको रकमले साधन खरिद गरेको छ । डेढ लाख रुपैँया भन्दा धेरै मासिक भाडा तिरेर गाडी राखेको छ । आइओएम सँग अहिले कार्यालयकै एउटा गाडी र तीन वटा गाडी भाडामा लिएका गाडीहरु छन् । कार्यालयको गाडी नआउन्जेल केहि समय अघिसम्म महङ्गो भाडा तिरेर एउटा स्कोरपियो पनि राखेको थियो । त्यसरी भाडामा लिइएको सवारी साधनहरु सामान ओसार पोसारका लागि भन्दा पनि आइओएमका कर्मचारीहरु ओहोरदोहोर गर्नका लागि प्रयोग हुन्छन् ।
आइओएमले जिर्ण तथा भग्नाबशेषाहरु हटाउने काम पनि गरेको छ । त्यस्तै भूकम्पका कारण क्षति पुगेका सरकारी भवन तथा गोरखा दरबारको सरसफाई र भूकम्पका कारण भत्केका हरुलाई सरसफाई गर्न पनि मानिसहरुलाई ज्यालादरीमा काम लगाईरहेको छ । तर उसले ती कामदारलाई कति ज्याला दिएर काम गर्न लगाएको छ र त्यस्ता संरचना निर्माणका लागि कति रकम खर्च हुने गरेको छ भन्ने सूचना सार्बजानिक गर्न चाहदैन । आइओएम गोरखा सदरमुकाम स्थित नयाँ बसपार्क क्षेत्रको एक घरमा महङ्गो भाडा तिरेर बस्ने गरेको छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारी नारायण प्रसाद भट्टले राष्टिूय तथा अन्तराष्टिू संघ संस्थाहरुले हिसाब किताब सार्वजनिक गर्नुपर्ने बताए । ‘जसरी पनि हिसाब किताब सार्वजनिक गर्नुपरयो नि’ प्रजिअ भट्ट भन्छन् भन्छन् ‘त्यसरी केहि संघसंस्थाले हिसाब किताब सार्वजनिक नगर्ने गरेको थाहा पाएरै हामीले समिति गठन गर्दै छौँ । अब त्यो समितिले हिसाब किताब नदेखाउनेहरुलाई कारबाही गर्छ । हिसाब जसरी पनि देखाउन लगाउँछ ।’