माघ १२, २०७२- नेपालले छिमेकी मुलुक चीनलाई एक जोडी एकसिंगे गैंडा उपहार दिने भएको छ । चिनियाँ सरकारको आग्रहअनुसार एक जोडी गैंडा उपहार दिने प्रक्रिया अघि बढाउन प्रधानमन्त्री केपी ओलीले वनमन्त्री अग्निप्रसाद सापकोटालाई निर्देशन दिएका छन् ।

‘प्रधानमन्त्रीज्यूले चीनलाई एकजोडी गैंडा दिन सहमति जनाउनुभयो,’ सापकोटाले कान्तिपुरलाई भने, ‘प्रक्रिया पूरा गरी मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय गराएर गैंडा दिइनेछ ।’ पुस अन्तिममा वनमन्त्री सापकोटासहित मन्त्रालयका अधिकारीहरूको चीन भ्रमणका क्रममा चिनियाँ वनमन्त्री झाङ जियान लोङ र अन्य चिनियाँ अधिकारीले नेपाली टोलीसँग एकसिंगे गैंडा उपहार मागेका थिए ।

‘उहाँहरू (चीन) को आग्रहअनुसार मैले प्रधानमन्त्रीज्यूसँग कुरा राखें,’ मन्त्री सापकोटाले थपे, ‘अब चाँडै गैंडा दिने प्रक्रिया अघि बढ्नेछ ।’ पछिल्लो गणनाअनुसार नेपालमा ६ सय ४५ गैंडा छन् । सबैभन्दा बढी गैंडा रहेको चितवन निकुञ्जबाटै चीनका लागि जोडी गैंडा चयन गरिनेछ । चितवनमा ६ सय ५ गैंडा छन् ।

चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङले नेपाल भ्रमण गरेकै बेला गैंडा उपहार दिने गरी तयारी सुरु गरिएको जानकारी मन्त्री सापकोटाले दिए । जिनपिङले निकट भविष्यमै नेपाल भ्रमण गर्ने तयारी भइरहेको छ । ‘सहयोग पनि पाइने र दुई देशबीचको सम्बन्ध पनि प्रगाढ बन्ने भएकाले हामीले गैंडा दिन सहमति जनाएका हौं,’ उनले भने ।

गैंडा उपहार दिए चीनले भक्तपुरमा प्रस्तावित प्राणी उद्यान, विधि विज्ञान प्रयोगशाला बनाउन र वन क्षेत्रको विकासका निम्ति आर्थिक र प्राविधिक सहयोग गर्ने वचन चिनियाँ अधिकारीले दिएको मन्त्री सापकोटाले उल्लेख गरे ।

चीन सबै हिसाबले समृद्ध भए पनि वर्षौंअघि एकसिंगे गैंडा लोप हुँदा चिनियाँ अधिकारीले नेपाली टोलीसमक्ष प्राकृतिक बासस्थानमा गैंडाको संख्या बढाउन इच्छुक रहेको बताएका थिए । ‘भ्रमण अवधिको हरेक पटकको छलफलमा उहाँहरूले गैंडा दिन आग्रह गर्नुभयो,’ सापकोटाले स्मरण गरे, ‘उहाँहरू साँच्चिकै गैंडा भित्र्याएर संरक्षण गर्न चाहेको हामीलाई आभाष भयो र दिने निष्कर्षमा पुग्यौं ।’

चीनले नेपाल सरकारलाई औपचारिक रूपमा गैंडाका लागि पत्राचार गरेलगत्तै मन्त्रालयमातहतको राष्ट्रिय निकुञ्ज विभागले एक जोडी गैंडा व्यवस्थापन प्रक्रिया अघि बढाउनेछ ।

विभागका महानिर्देशक फणीन्द्रराज खरेलका अनुसार दुर्लभ वन्यजन्तु तथा वनस्पतिसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि (साइटिस) को अनुसूची १ मा सूचीकृत वन्यजन्तु भएकाले साइटिस सचिवालयलाई पनि जानकारी दिनुपर्नेछ । पछिल्लोपटक ज्ञानेन्द्र शाह नेतृत्वको शाहीकालीन सरकारले अस्ट्रियालाई एक जोडी गैंडा उपहार दिइएको खरेलले बताए ।

विभागका शेरसिंह ठगुन्नाका अनुसार यसअघि नेपालले जर्मनी, जुओलोजिकल सोसाइटी अफ लन्डन, भारत, अमेरिकालगायत मुलुकलाई गैंडा दिइसकेको छ । ‘अध्ययन अनुसन्धान र प्राकृतिक बासस्थानमा तिनको संख्या बढाउन अरू देशलाई उपहार दिनु संरक्षणका हिसाबले राम्रो हो,’ ठगुन्नाले भने ।