मोहसिन अलि मियाँ
गोरखा – चुमनुब्री गाउँपालिकाको न्यायिक समितिमा हालसम्म सात वटा मात्रै उजुरी परेको छ ।
२०७४ बैशाखमा स्थानीय तहको निर्वाचन भई जनप्रतिनिधी आएपश्चात गठन भएको समितिमा ३० महिना बित्दा जम्मा ७ वटा मात्रै उजुरी दर्ता भएको गाउँपालिकाको कार्यालयले जनाएको छ । जसमध्ये सातै वटा मिलापत्रमा टुङ्गाइएको छ । ‘हामीकहाँ उजुरी नै पर्दैन, परिहाले २/३ महिनामा एउटा/दुइटा पर्ने हो’ गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष कुमारी गुरुङले भनिन् ‘हामी आएकै ३० महिनामा जम्मा ६÷७ वटा मात्रै उजुरी आएको छ, सबै उजुरी समितिले नै मिलाएर पठाएका छौ ।’
सडक सञ्जालले नजोडिएको चुमनुब्री गाउँपालिकामा लिखित उजुरी दिने प्रचलन नै कम छ । अधिकांश गुरुङ, घले, लामा लगायतका जातीको बसोबास रहेको यस पालिकामा हुने गरेका विवादहरु प्राय गाउँमै मिल्ने गरेका छन् । ‘अधिकांश झगडाहरु गाउँमै लामाहरु बसेर मिलाउछन्’ समितिका संयोजक एवं गाउँपालिका उपाध्यक्ष गुरुङले भनिन् ‘हामीकहाँ छिटपुट आइपुग्ने हो, आएपछि एउटा छलफलबाटै केस मिल्ने अवस्था छ ।’
बिशेषगरी छोडपत्र, घरायसी झगडा, घरजग्गा विवाद, सिमाना लगायतका विवादका मात्रै उजुरी आएको उनको अनुभव छ । भौगोलिक विकटता रहेको यस गाउँपालिकाको केन्द्र सिर्दिवासमा छ । चुमनुब्री गाउँपालिकामा हुने गरेका विवादहरु न्यायिक समितिमा मात्रै होइन प्रहरी चौकीसम्म पनि पुग्दैनन् ।
अधिकांश विवाद गाउँकै गुम्बाहरुका लामाहरु बसेर मिलाउने प्रचलन यहाँ छ । ‘न्यायिक समितिमा मात्रै होइन, उजुरी प्रहरी चौकीमा पनि खासै पर्दैनन्’ उपाध्यक्ष गुरुङले भनिन् ‘माथिल्लो वडाहरुका झगडा गाउँ मै मिल्छन्, कतिपय वडा कार्यालयसम्म आइपुग्छन्, त्याहभन्दा माथी जादैन ।’
पछिल्लो समय गाउँपालिकाले वडावडाका प्रतिनिधीलाई मेलमिलाप तालिम दिएपछि त झनै उजुरी शुन्य भएको छ । प्रत्येक वडाबाट वडाध्यक्ष, महिला समुह, अगुवा, गुम्बाका लामाहरु लगायतलाई गाउँपालिकाले तालिम दिएको थियो । ‘विवाद मिलाउन सहजीकरण सहज होस भनेर सबै गाउँका अगुवाहरुलाई मेलमिलाप तालिम दियौ’ उनले भनिन् ‘अब फेरी १ हप्ताको तालिम राख्दैछौ, त्यो भयो भने विवाद समाधान गर्न गाउँका लामाहरुलाई थप सहज हुने हाम्रो अनुमान हो ।’
माथिल्लो क्षेत्रका प्रहरी चौकीमा समेत खासै उजुरी पर्दैनन् । २०२४ सालमा स्थापना भएको सिमा प्रहरी चौकी छेकम्पारमा हालसम्म एउटा पनि लिखित उजुरी परेको तथ्यांक छैन । त्यस्तै गरी प्रहरी चौकी रहेका अन्य स्थानहरु जगत, सिर्दिवास लगायत समागाउँ क्षेत्रका चोकीहरुमा समेत खासै उ जुरी आउदैन ।