नरेन्द्र ढकाल/गोरखा
फागुन ८ गते । अलैंचीको उचित बिक्रि मुल्य कायम हुन नसक्दा किसानहरु मारमा परेका छन् । व्यवसायीक रुपमा खेति गर्दै आएका जिल्लाका किसानहरुले उचित मुल्य नपाएपछि यस वर्ष उत्पादन भएको अलैंची यसै गोदाममा थन्याएका छन् । ‘यस वर्ष फलेको सबै गोदाममा थन्किएको छ ।
भाउ राम्रो छैन भन्छन् कोही पनि किन्न आएको छैन’ अजिकोरकोट गाउँपालिका ३ लप्सिबोट अलैंची कृषक कृष्णजंग घिमिरेले भने ‘हामी त ठूलो समस्यामा छौं ।’ करिब २ सय रोपनी क्षेत्रफलमा खेति गरेका घिमिरेको मात्र यस वर्ष ३ क्विन्टल भन्दा बढि अलैंची फलको छ । गतवर्ष ४ क्वीन्टल अलैंची बेचेका उनले ३ लाख २० हजार आम्दानी गरेका थिए । ‘यस वर्ष उत्पादन पनि घट्यो भाउ पनि छैन’ उनले भने ‘यस्तै हो भने अब खेति पनि किन गर्नु ?’ यस अघि ठेकेदारहरु विच निकै प्रतिस्पर्धा हुने गरेको त्यहाँ यस वर्ष कोही पनि अलैंची किन्नका लागि नगएको किसानहरुले बताएका छन् । घिमिरे जस्तै विष्णु अधिकारी, विष्णुचन्द्र अधिकारी लगायत अजिरकोट, सिरानचोक र आसपासका सयौं कृषकहरुले उचित मुल्य नपाएका कारण सो क्षेत्रमा डेढ करोड भन्दा बढिको अलैंची गोदाममा थन्किएको छ । उचित मुल्यको प्रतिक्षा गर्दै कृषकले डायरमा सुकाएर अलैंचीको सुरक्षित भण्डारण गरेका राखेका छन् ।
केहि वर्ष अघि देखि व्यवसायिक अलैची खेति गर्दै आएको उक्त भेगका किसानहरुले सुरुवाती केही वर्ष प्रतिकिलो २,२०० रुपैयाँ सम्म अलैची बेचेका थिए । त्यसपछि किलोको १,५०० सय रुपैयाँमा झरेको अलैचीको भाउ गत वर्ष ८०० कायम भएको थियो । अहिले त्यही मुल्यमा पनि बिक्रि हुन सकेको छैन । ‘अलैचीको भाउ अन्तराष्ट्रिय बजारमै उतारचढाब भइरहेको छ’ अलैंची व्यवसायी सघंका जिल्ला अध्यक्ष गोबिन्द गुरुङले भने ‘जसको प्रभावका कारणहरुले प्रत्यक्ष मार खेप्नु परेको छ ।’ अन्तर्राष्ट्रिय बजार अलैंचीको मुल्य कम भएकाले पनि जिल्ला अलैची कृषकहरुले भाउ नपाएका हुन । यहाँ भन्दा छिमेकी मुलुक भारतमा मुल्य कम रहेकाले पनि किसानहरुले यस वर्ष भाउ नपाएका हुन । अहिले विश्व बजारमा प्रतिमन २०–२५ हजारमा अलैची बिक्रि भइरहेको छ । अजिरकोट गाउँपालिकाको हंसपुर, सिम्जुङ, खरिबोट, लप्सिबोट र सिराञ्चोक गाउँपालिकाको थालाजुङ, केराबारी लगायतका स्थानमा व्यवसायिक अलैची खेति हुदै आएको छ । जिल्लामा अलैंचीको फल जस्तै विरुवाले पनि बजार नपाएको किसानहरुको गुनासो छ । सार्ने बेला भएका लाखौं विरुवा विक्रि हुन नसक्दा नर्सरीमै सुक्ने अबस्था भएको उनीहरुको भनाई छ ।
व्यवसायिक अलैची खेति गर्दै आएका किसानहरुले नर्सरी बनाएर अलैचीको विरुवा पनि उत्पादन गर्दै आएका छन् ।अजिरकोट गाउँपालिकामा कृष्णजंग घिमिरे, लुमनाथ अधिकारी, विष्णु प्रसाद अधिकारी, शैलेस गुरुङ, टुक बहादुर अधिकारी सिरानचोक गाउँपालिकाको थालाजुङमा धनबहादुर गुरुङ लगायतका किसानहरुको नर्सरीमा लाखौं विरुवा विरुवा रहेको उनीको भनाई छ । तर कतिपय सघंसस्थाहरुले जिल्लामा अलैंचीको बिरुवा बिक्रि हुन नसक्दा पनि बाहिरबाट विरुवा ल्याउने गरेका देखिन्छ । जिल्लाको मध्ये पहाडी भु–भाग अलैची खेतिका लागि उपर्युक्त रहेको विज्ञहरु बताउँछन् । राम्रो उत्पादन हुने भए पछि पछिल्लो समय अलैची खेति तर्फ कृषकहरुको आकर्षण बढेको छ । धान रोप्ने खेत समेत मासेर अलैंची खेति गरेकाहरु अहिले बिक्रि हुन छोडेपछि पुनः खेत बनाउनुपर्ने अबस्था पुगेका छन् ।