नरेन्द्र ढकाल/गोरखा
भदौ ९ गते । सुलिकोट गाउँपालिका वडा नम्बर २ बारपाकको पोखरी गाउँकी धनमायाँ गुरुङको घरमा बर्जपात परेको छ । ७ वर्ष अघि एक महिनाको कान्छो भाई छोडेर आमा स्वर्गिय भएपछी टुहुरो बनेकी धनमायाँलाई अहिले भदा जन्मिएको ३ दिनमा भाउजु गुमाउनु परेको छ । जिल्ला सदरमुकामको शक्ति मावि पाटेचौरमा कक्षा १२ मा पढ्दै गरेकी धनमायाँ भाउजु सोनियासगँ बसेर पढ्थिन् ।
गतवर्ष भदौमा उनका माईला दाई डिजन गुरुङले कल्पना भनेर चिनिने सोनिया गुरुङसँग भागेर बिवाह गरेका थिए । सुलिकोट गाउँपालिका वडा नम्बर ५ पाँचखुवा देउरालीको अमलेकी सोनिया विवाहपछि सदरमुकाममा नन्दसँग बसेर गोरखा क्याम्पस गोरखामा स्नातक तह पहिलो वर्षमा पढ्थिन् । उनीहरुको भागी विवाहलाई परिवारले स्वीकार गरी माघमा सोनियालाई घरमा भित्र्याएको थियो ।
सदरमुकाममा पढ्दै गरेकी सोेनियाको पेटमा बच्चा हुर्कदै थियो । जब नन्द धनमायाँ ११ कक्षाको परीक्षा सकेर घर गइन अनी सोनिया पनि पढाई छोडेर माईत हिडिन् । ‘मेरो एक्जाम सकिए पछि म घर आए, भाउजु पनि माईत जान्छु भनेर जानुभयो’ धनमायाँले भनिन् । त्यसरी छुटिएका नन्दभाउजुको भेट त्यसपछि एक पटक मात्र भयो । गर्भवती भएपछी पढाई छोडेकी सोनियालाई घरमा आएर बस्न दिलनको परिवारले बारम्बार आग्रह गरेको थियो ।
गर्भवती हुँदा स्वास्थ्य सस्थाको नजिक बस्नुपर्ने नियमित चेकचाँज गराउनु पर्ने भन्दै माइतमा बस्ने सोनियाले माइत बस्ने अडान लिएकी थिइन् । ‘पोखरी गाउँमा स्वास्थ्य सस्था छैन्, यता त माईत नजिकै स्वास्थ्य चौकी पनि छ, चेकजाँच गर्न यतै सजिलो हुन्छ, बच्चा पनि स्वास्थ्य चौकीमा राम्रो हुन्छ म यतै बस्छु’ भन्नुभयो धनमायाँले भनिन्् । पोखरी गाउँबाट बारपाक स्वास्थ्य चौकी निकै टाढा पर्ने र वर्खामा बाटो पनि अवरुद्ध हुने भएपछि उनलाई माइतमा बस्न परिवारले स्वीकृती दिएको थियो ।
साउन ३२ गते बिहान एक्कासी सोनिया र नबजात शिशु लिएर पाँचुखुवा देउरालीबाट उनका माईत पोखरीगाउँ पुगे अनि धनमायाँका परिवारमा रुवाबासी चल्यो । बच्चा जन्माउने बित्तिकै देखि बेहोस भएकी सोनिया र उनको बच्चा बुझाउन पुगेका माईती फर्किए ।‘भाउजु ३ दिन देखि बेहोस हुनु हुँदा रहेछ बच्चाको पनि बिचल्ली भएको रहेछ माईतीले ल्याएर छोडिए’ धनमायाँले भनिन् । बच्चा जन्मिएको १० मिनेट मै बेहोस भएकी सोनियाको त्यतिबेला सम्म मृत्यु भईसेको थियो ।
उक्त वच्चाको स्याहार सुसार गर्ने जिम्मेवारी सोनियाको काँधमा आईपुग्यो । ‘यस्तो वच्चा ल्याएर छोडिए, आफ्नो सन्तानको मायाँ त लागि हाल्छ, जसो तसो हुर्काउनै प¥यो नी’ भदा देखाउँदै धनमायाँले भनिन् । अविवाहित धनमायाँले उक्त बालकलाई पाउण्डर दुध खुवाएर पालिरहेकी छिन् । ‘काखमा राख्यो भने रुदैन, दिनभरी त बोकेर बस्छु, राती रुन्छ दुध घोलेर खुवाउँछु’ उनले भनिन् ।
जन्मिने बित्तिकै आमा गुमाएको बालकलाई जण्डिस समेत भएको छ ।‘अनुहार सबै पहेलो देखियो,सबै जण्डिस भएको छ भने अनि जँचाउन ल्याएको’ गोरखा सदरमुकाममा भेटिएकी धनमायाँले भनिन् । छिमेकी जित बहादुर गुरुङको सहयोगमा बच्चालाई जिल्ला सदरमुकाममा ल्याएर स्वास्थ्य जाँच गरिएको छ ।‘आमाको दुध खान नपाएको बच्चा जण्डिस भएछ फेरी डाक्टरले औषधी दिनुभएको छ’ जित बहादुरले भने ।
धनमायाँका बुबा बैदेशिक रोजगारको शिलशिलामा बिदेशमा छन् । उनका जेठा दाई भने पहिले देखि छुट्टि भिन्न भएर बसेका छन् । आमाको मृत्यु पछि ११ वर्षकी बहिनी र ७ वर्षको भाइलाई फुपु दिदिले काठमाण्डौमा लगेर पालेकी छिन् । जन्मिएको १ महिना पछि आमा गुमाएका कान्छो भाईमा पनि शारिरीक अपाङ्गता छ । उनीले राम्रो सँग बोल्न र हिढडुल गर्न सक्दैनन् । ठुली दिदीको बिहे भईसकेको छ । भूकम्प गएपछि धनमायाँ र उनका दाजु डिजन बस्दै आएको घर भत्कियो । धनमायाँ गोरखामा बसेर पढ्ने दाई कहिले सुसुराली त कहिले काठमाण्डौ बस्ने हुँदा उनीहरुले अस्थायी टहरो समेत बनाएका छैनन् ।
भदाको हेरचाहमा लागेकी धनमायाँलाई अहिले धेरै चिन्ता छ । भाउजुको मृत्यु पछि दाई पनि मानसिक रुपमा विक्षिप्त भएका छन् । परिवार कसरी सम्हाल्ने, भदालाई कसरी हुर्काउने र आफ्नो पढाईलाई कसरी पुरा गर्ने भन्ने चिन्ताले सताउने गरेको उनले बताईन् ।‘मेरो जिन्दगी यसै जाने भो सर, पढ्न पनि पाएन, घरको यस्तो हालत छ, सँगैका साथी कहाँ पुगि सके ? धनमाँयाले गुनासो गरिन् । यदि कसैले सहयोग गरिदिए भदा हुर्काउदै पढ्ने उनको इच्छा छ । ‘कसैले मेरो दुःख हेरि दिए यो बाबु स्यादै पढ्थे हामी दुखीलाई कस्ले सहयोग गर्ला र सर ? ’ भावुक हुँदा उनले भनिन् ।
