सस्मिता पन्त/गोरखा
साउन ६ गते । जिल्लामा अपाङ्गता परिचयपत्र लिनेको संख्या घटेको छ । महिला तथा बालबालिका कार्यालयले दिएको जानकारी अनुसार गत आर्थिक वर्षमा ५४४ जनाले परिचयपत्र लिएका छन् । उक्त संख्या अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा आधा भन्दा धेरै कम हो । आर्थिक वर्ष २०७२÷०७३ मा १३६० जनाले उक्त परिचयपत्र लिएका थिए । ‘पछिल्लो समय परिचयपत्र बनाउनेहरु थोरै आउनु भएको छ, बिस्तारैै यो क्रम घट्दो छ’ महिला तथा बालबालिका अधिकृत शुसिला वाग्लेले भनिन् ।
२०६५ सालबाट सरकारले अपाङ्गता परिचयपत्र दिन थाले पछि शुरुका वर्षहरुमा परिचयपत्र बनाउनेको संख्या उल्लेख्य रहेको र अहिले विस्तारै घट्दै गएको महिला बिकास निरिक्षक लिला श्रेष्ठले बताईन् । गत आर्थिक वर्षको पहिलो चौमासिकमा २३६, दोश्रो चौमासिकमा २०१ र तेश्रो चौमासिकमा १०७ जनाले परिचयपत्र बनाएको कार्यालय प्रमुख वाग्लेले बताइन् । कार्यालयले विभिन्न चेतनामुलक कार्यक्रम गरी घुम्ती सेवा मार्फत पनि परिचयपत्र बनाउने अभियान गरिहेको छ । तर अझै पनि अपाङ्गता भएका धेरैले परिचयपत्र नबनाएको उनको भनाई छ । ‘चेतनाको अभावले अझै धेरैले परिचयपत्र बनाउनुभएको छैन’ वाग्लेले भनिन् ।
फरक क्षमता भएका व्यक्तिलाई राज्यको मुलधारमा ल्याउन विभिन्न खाले सहुलियतका कार्यक्रम ल्याएकाले सबैले परिचयपत्र बनाउनु पर्ने उनको भनाई छ । अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुले आवश्यक सेवा सुबिधा नपाएमा उजुरी दिन सक्ने पनि उनले बताइन् । ‘यदि तपाइहरुले कानून तोके अनुसारको सहुलियत पाउनु भएको छैन भने उजुरी पनि दिन सक्नु हुन्छ, त्यसको लागि हामी पनि समन्वय गछौं’ उनले भनिन् । राज्यले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरुलाई चार किसिमका कार्डको व्यवस्था गरेको छ ।
व्यक्तिको शारीरिक वा मानसिक प्रणालीहरूमा भएको कार्यगत विचलनका कारण अरूको सहारा लिएर पनि दैनिक जीवन सम्पादन गर्न नसक्ने अवस्थाका व्यक्तिहरू, तीव्र बौद्धिक अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू, पूर्णरूपमा श्रवण–दृष्टिविहीन व्यक्तिहरू तथा आफैँ हलचल गर्न नसक्ने गरी पूर्णरूपमा अशक्त भई अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई रातो रंगमा सुनौला रङको ‘क’ वर्गकोे, निरन्तर अरूको सहयोग लिइरहनुपर्ने बहुअपाङ्गता भएका अतिअशक्त व्यक्तिहरुलाइ नीलो रंगको ‘ख’ वर्गको, कृत्रिम अङ्गको प्रयोग वा सहायक सामग्रीको प्रयोगबाट दैनिक जीवन सम्पादन आफैँ गर्नसक्ने मध्यम अपाङ्गता भएकाहरुलाई पहेँलो रङमा नीलो अक्षरले लेखिएको ‘ग’ वर्गको र शारीरिक अङ्गहरूमा सामान्य विचलन भए तापनि दैनिक जीवन सम्पादनमा कुनै कठिनाइ नहुने, अपाङ्गता भएका सामान्य अपाङ्गता भएकाहरुलाई ‘घ’ वर्गको परिचयपत्र वितरण गरिने वाग्लेले बताइन् ।
उक्त परिचय पत्र प्राप्त गर्नको लागि विशेषज्ञ डाक्टरको सिफारिस अन्य आवश्यक कागजात पेश गर्नुपर्छ ।
