कैलासबावु श्रेष्ठ/गोरखा
साउन १ गते । जिल्लामा पहिलो पटक भेडा र बाख्रामा कृत्रिम गर्भाधान गरिएको छ । भैसी र गाईमा मात्र कृत्रिम गर्भाधान गर्दै आएको जिल्ला पशु सेवा कार्यालयले पहिलो पटक भेडा र बाख्रामा उक्त परिक्षण गरेको हो ।‘कृषकहरुबाट बाख्रा र भेडामा पनि एआईको माग आयो सोही अनुरुप कार्यक्रम गरेका हौं’ जिल्ला पशु सेवा अधिकृत जगतबन्धु नेपालीले बताए । कार्यलयले पहिलो चरणमा परिक्षणको रुपमा जिल्ला सदरमुकाममा बाख्रा र घ्याचोकमा भेडामा कृतिम गर्भाधारणको परिक्षण गरेको छ । जसअनुसार आर्थिक वर्ष ०७३/०७४ मा १४३ भेडा र बाख्रामा कृत्रिम गर्भाधान गरिएको छ । जिल्लामा बोयर जातको बाख्राको माग उच्च हुन थाले पछि त्यसको सिमोन (विर्य) ल्याएर उक्त कार्याक्रम सञ्चालन गरिएको जिल्ला पशुु सेवा कार्यालयले जानकारी दिएको छ । ‘उक्त जातको व्याडको माग अत्याधिक आयो त्यसैले हामीले परिक्षणको रुपमा कृतिम गर्भाधारण कार्यक्रम सञ्चालन गरेका हौ’ बरिष्ठ पशु सेवा अधिकृत नेपालीले भने ।
कार्यालयले आर्थिक बर्ष ०७३/०७४ मा गोरखा नगरपालिकाको कट्टेलडाडाँ, घुम्ती बजार (१३ किलो) र स्याउली बजार क्षेत्रमा व्यवसायिक रुपमा पालिकएका १२५ बाख्रामा र घ्याचोकको एक भेडी फार्ममा १८ वटा भेडामा कृत्रिम गर्भाधान गरेको हो । केन्द्रिय भेडा,बाख्रा प्रबद्र्वन कार्यालय र जिल्ला पशु सेवा कार्यालयका प्राविधिकहरुको सहयोगमा निशुल्क रुपमा उक्त कार्यक्रम गरिएको हो । बाख्रामा बोयर जातको सिमेन र भेडालाई अष्ट्रेलियाबाट आयात गरिएको रोमी जातको भेडाको सिमोन राजधानीमा संकलन गरी जिल्लामा ल्याइएको थियो । गाई र भैसीमा भने जिल्ला कै प्राविधिकहरुले कृत्रिम गर्भाधान सेवा सञ्चालन भईरहेको छ ।
बाख्रामा बैशाखको पहिलो हप्ता र भेडामा असारको पहिलो हप्ता कृत्रिम गर्भाधान गराईएको हो । जिल्लामा पहिलो पटक गरीएको कृत्रिम गर्भाधानको परिणाम भने आउन बाँकी नै छ । हाल सम्म गाई गरिएको कृतिम गर्भाधानबाट ६५ देखि ७० प्रतिशत र भैसीमा ५५ दखी ६० प्रतिशत मात्र सफल भएको कार्यालयको तथ्याङ्क छ । परिक्षणमा रहेको भेडा र बाख्राको पनि ७० प्रतिशत सम्म सफलता आउने अनुमान कार्यालयले गरेको छ । बोयर जातको बाख्रा ७० देखि १०० सय केजी सम्म हुने गर्दछ । अहिले उक्त जातको बोका मुल्य १ लाख सम्म पर्ने कार्यालयको दावी छ । उक्त जातको बोका जिउँदो प्रति केजी १ हजार र बाख्रा ६०० रुपैयाँमा बिक्री हुदै आएको छ । यो जातको सामान्य पनि बाख्रा ३५ केजी सम्मका हुने पशु प्राविधिकहरु बताउँछन् ।
बयर जात बोका र बाख्रा प्रतिदिन १ सय ९० ग्रामका दरले बृद्वि हुने र क्रस गराए पनि १ सय १० ग्राम प्रति दिन तौलमा बृद्वि हुने गरेको विज्ञहरु बताउँछन् । सामान्य पनि बोयर जातको बोका र बाख्रा १२ देखि १३ बर्ष बाच्ने गर्दछ ।
गोरखाको उत्तरी क्षेत्रको मुख्य पेशा भेडा पालनलाई व्यवसायिक बनाउने उदेश्य नश्ल सुधार गर्न एआई कार्यक्रम गरिएको हो । पराम्परागत रुपमा पालिएको भेडालाई यस कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको हो । ३ बर्ष देखि कार्यालयले गोरखा जिल्लाको साबिक धावा, बक्राङ र बारपाक गाउँ बिकास समितीलाई बोयर बाख्राको श्रोत केन्द्रको रुपमा बिकास गर्ने भन्दै विभिन्न कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्दै आएको छ ।

लेखकबाट थप:

• लकडाउन नियम उलंघन गरेपछि सेल्टिक र एबरडीनबीचको खेल स्थगित
• पारिवारीक बनमा ठकुरी
• नेपालमै बन्छ विश्वका ७० देशलाई चाहिने आँखाको लेन्स
• सबै वडामा स्वास्थ्य चौकी बनाउने योजना
• टेष्ट वरियतामा कोहली शिर्ष स्थानमा उग्लिए