चैत्र ५, २०७३- एक त गर्भवती, त्यसमाथि दिनहुँ तुइनमा झुन्डिनुपर्ने । गण्डकी गाउँपालिका, भुम्लीचोककी शान्ति चेपाङलाई कम्ती सकस थिएन । तुइन चढेरै विद्यालय आउजाउ गर्थिन् उनी । तर, शुक्रबारबाट उनी झन् समस्यामा छिन् । त्यही तुइन पनि चँुडिएको छ । त्रिशूली तरेर विद्यालय पुग्न अब मुस्किल भएको छ ।

भुम्लीचोक र धादिङको जोगिमारा–रोलाङ जोड्ने हिक्लुङ खोलास्थित तुइनको लट्ठा चुँडिएपछि स्थानीयवासी अलपत्र छन् । १०३ मिटर लामो तुइनका तीनमध्ये एउटा लट्ठा चुँडिएको हो । बाँकी दुईवटाको मात्र भर पर्दा जोखिम हुने भएपछि प्रहरीले आउजाउ रोकेको छ । किसानले तरकारीका डोका लोड गर्न नपाउँदै लट्ठा चुँडिएकाले मानवीय क्षति भने हुन पाएन ।

तुइन चुँडिएपछि स्थानीय लामो समय पारि नै अलपत्र परे । ‘हिजोसम्म सकिनसकी तुइन तरेर पढ्न आउँथ्यौं,’ जोगिमाराको शंखादेवी माविमा १२ कक्षा पढ्ने शान्तिले भनिन्, ‘भोलिदेखि नदीमा खियाएर वारपार गर्नुपर्छ ।’

सँगैका साथी नदीमा पौडिएर घर फर्किए । गर्भवती शान्ति र केही बालबालिका भने र्‍याफ्टिङ गर्नेको टोली आएर पारि तारिदिने आसमा पर्खिरहेका थिए । २०६८ असारमा बनेको यो तुइनको गोरखातर्फको लट्ठा पनि चुँडिन लागेको छ । ‘जीर्ण भएकाले पहिलेदेखि खतरा थियो,’ धनबहादुर चेपाङले भने, ‘अब पनि त्यहाँबाट पार गर्नुपरे कति बेला खसिने हो थाहा छैन ।’

तुइन बन्द हुँदा भुम्लीचोकका ९० घरधुरीलाई नदी वारपार गर्न समस्या छ । दर्जनौं विद्यार्थी विद्यालय आउन नपाउने शंखादेवीका शिक्षक तिलक चेपाङले बताए । ‘दिनदिनै तुइनमा आउन सकस भएपछि २६ विद्यार्थी छात्रावासमा बसेका छन्,’ उनले भने, ‘परीक्षाका बेला लट्ठा चुँडियो, जोखिम भयो ।’

तुइन मर्मत नभए स्थानीय बासिन्दाले तरकारी बिक्रीका लागि बजार आउन नपाउने उनले बताए । ‘तुइनको मुख्य लट्ठाको ३–४ वटा सुता चुँडिएर खतरा भइसकेको रहेछ,’ जिल्ला प्राविधिक कार्यालयका प्राविधिक लालु गुरुङले भने, ‘लट्ठा नफेरेसम्म चलाउनु हुन्न ।’ अहिले नदीमा पानी घटेकाले केही दिन डुंगामा आउजाउ गर्न सकिने स्थानीय बताउँछन् । ‘बाढी नआएसम्म डुंगा चलाउन सकिन्छ,’ धनबहादुरले भने । नजिकको अर्को तुइन वा पुल पुग्न १ घण्टाभन्दा बढी हिँड्नुपर्छ । ‘सक्ने त पौडिएर तर्छन्,’ कक्षा ८ मा पढ्ने सञ्चु चेपाङले भनिन्, ‘हामी त पौडी खेल्न सक्दैनौं, स्कुल आउनै नपाइने भयो ।’

तुइन विस्थापन गर्न २०७२ भदौबाट हिक्लुङमा झोलुंगे पुल बनाउन सुरु गरिए पनि अहिलेसम्म २० प्रतिशतभन्दा बढी काम भएको छैन । सम्झौताअनुसार गत फागुन ९ मै निर्माण भइसक्नुपर्नेमा ठेकेदारको ढिलासुस्तीले काम नभएको स्थानीय अगुवा कृष्ण चेपाङले बताए ।