काठमाडौं, भदौ ३० – प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले नेपालसँग सम्बन्ध सुमधुर बनाउने विषयमा भारत गम्भीर रहेको बताउनुभएको छ । भारत भ्रमणमा जानु अघिल्लो साँझ केही रेडियो र टेलिभिजनका सम्पादकसँग बालुवाटारमा भएको छलफलमा उहाँले यसपटक भारत अलि उदार भएरै प्रस्तुत हुने संकेत पाएको बताउनुभयो । झण्डै आधाघण्टा भएको छलफलमा प्रधानमन्त्रीले ढुक्क भएर भन्नुभयो–‘भारतले विगतको वर्षको अनुभवबाट पाठ सिकेर नेपालसँग सम्बन्ध बढाउनुपर्छ भन्नेमा पुगेको मैले पाएको छु ।’ उच्च अदालत गठनसँगै संघीयता कार्यान्वयनको महत्वपूर्ण चरण सुरु भएको पनि उहाँले बताउनुभयो ।

प्रधानमन्त्रीको भनाईका सम्पादित अंश :

संविधान कार्यान्वयन हुन थाल्यो
उच्च अदालत गठन प्रक्रियासँगै संघीयता कार्यान्वयनको प्रष्ट मार्ग चित्र देखायो । किनभने पहिले संविधानले एकवर्षभित्र गर्ने भन्ने कुरा थियो । ऐन नै नबन्ने हो कि भन्ने आशंका थियो । युद्धस्तरमा काम गरेर ऐन पनि पास गरियो र क्याबिनेटबाट डिसिजन पनि गरियो ।

सात प्रदेशमा उच्च अदालत कहाँ कहाँ रहने भन्ने पनि निर्णय गरियो । यो निर्णय आफैंमा संविधान कार्यान्वयनको दृष्टिकोणले महत्वपूर्ण हो । यसमा खुशीको कुरा सबैको सहमति भयो । यसरी हेर्दा राष्ट्यि सहमतिका साथ संविधान कार्यान्वयनको प्रक्रिया सुरु भयो भन्दा हुन्छ ।

सम्बन्धलाई विश्वासको धरातलमा ल्याउने प्रयास हुन्छ

भ्रमणको सम्बन्धमा धेरै कुरा बाहिर आइसकेका छन् । मैले धेरैको सुझाव लिइसकेको छु । मुख्य कुरा के हो गएको वर्षदेखि दुई देशबीचको सम्बन्धमा तीतो पीरो या चिसो सम्बन्ध देखियो यसबाट विस्तारै सहज त हुँदै गएको छ, तर विश्वासको धरातल बनिनसकेको अवस्थामा मेरो भ्रमण हुँदैछ ।

मेरो मुख्य उदेश्य चाहिँ विश्वासको नयाँ धरातल बनाउने नै हुनेछ । धेरै एजेण्डा लिएर भन्दा पनि दुई देशको सम्बन्धलाई कसरी विश्वासको धरातलमा ल्याउन सकिन्छ भन्ने कुरामा नै केन्द्रित हुनेछ ।

साथै राष्ट्रिय हितमा पहिले भएका सहमति र समझदारीलाई कार्यान्वयनको दिशामा तीव्रता दिने अर्को एजेण्डा पनि हुनेछ । जस्तै हुलाकी मार्ग, पुनर्निर्माणको लागि भारतले दिने सहयोग सहज ढंगले नेपालले खर्च गर्ने कुरा लगायत विषयमा छलफल हुनेछ ।

टर्निङ पोइन्ट हुन सक्छ

समग्रमा भन्दा यो भ्रमणलाई गुडवील भिजिट नै भन्दा हुन्छ । मलाई जहाँसम्म लाग्छ, योपटक विगतको अनुभवमा शिक्षा लिने कुरामा भारतीय पक्ष पनि गम्भीर भएको आभास म पाउँछु । गत सालको जस्तो स्थिति नदोहोरियोस् भन्ने सुनिश्चितता गर्नेतिर पनि जान्छ भन्ने लाग्छ ।

साथसाथै संविधान घोषणा गरेर यहाँसम्म आइपुग्दा भारतले सकारात्मक भनेको छ, तर स्वागत भनेको छैन । यस विषयमा पनि छलफल गरेर सकारात्मक वातावरण बनाउनेतिर जान्छ भन्ने लाग्छ ।

मलाई के विश्वास छ भने पहिलेको अनुभवबाट सबैले शिक्षा लिएको हुनुपर्छ । यस्तो अवस्थामा हुन लागेको मेरो भ्रमण ठूलो टर्निंङ प्वाईन्ट पनि हुन सक्छ । म यो विश्वासको साथ भारत जाँदैछु ।

भारतलाई खुला र उदार देखेको छु

अहिले भारतले अलि खुला दिलले र उदार मनले नै नेपाललाई हेरेको जस्तो देखिन्छ । जसरी नरेन्द्र मोदी जी पहिलोपटक नेपाल आउँदा संसदमा गरेको स्पिरिटमा अभिव्यक्ति आएको थियो, त्यही स्पिरिटमा नेपाललाई सहयोग गर्ने ढंगले भारत आउँछ भन्ने मैले विश्वास लिएको छु । त्यही विश्वासका साथ म जाँदैछु । अब के हुन्छ भन्ने कुरा त देखिहाल्छ । तर संकेतहरु चाहिँ सकारात्मक देखेकु छु मैले ।

स्वभाविक रुपमा नेपालका प्रधानमन्त्रीहरु भारत जाँदा नेपालीको मनमा तरंग, एकखालको सन्त्रास, अलि अलि भय, अलिअलि आशा यस्तो अलि बढि नै हुने गरेको छ । यसका पछाडि केही ऐतिहासिक कारणहरु छन् ।

पहिले भएका सहमति सम्झौता तीव्र रुपमा कार्यान्वय गर्ने बित्तिकै विश्वासको वातावरण बन्छ । जति अहिले गृहकार्य भैरहेका छन्, मैले त्यो आभास पाइसकेको छु । विश्वासको वातावरण बनेको र दुवै पक्ष उत्साहित भएको मैले पाएको छु । र मैले के पाएको छु भने यसपटक भारत अलि उदारतापूर्वक नै आउनेमा म विश्वस्त छ ।

संविधान संशोधनबारे कुरा हुँदैन

संविधान संशोधनको कुरा नमिलेको होइन, नभ्याएर हो । हिजोका अडानबाट लचक हुँदै सहमति खोज्नेतर्फ सबै पार्टी अगाडि बढेको स्थिति छ । मोर्चाका नेताहरुले हतार गरेर दर्ता गर्नुभन्दा विस्तारै छलफल गरेर सहमति गर्नुपर्छ भन्नुभयो । त्यसो हुनाले विवाद नहुनेगरी हल गर्ने प्रयास हुनेछ ।

संविधान संशोधनको विषय भारतसँग जोडिरहनुपर्ने विषय होइन, नेपालको आन्तरिक कुरा हो । भारत जानुभन्दा अघि गर्ने कुरा मात्र भएको हो । छिटो गर्नुपर्छ भनेको हो । तर साथीहरुले परिपक्व हुनेगरी गर्ने भएपछि समस्या समाधानमा सबै गम्भीर भएको पाएको छु ।

यस विषयमा भारतसँग कुनै कुरा हुँदैन । तर सबैको सदिक्षा र सहयोग होस् भन्ने चाहना चाहिँ राख्छौं । भारतको पनि चीनको पनि ।

मलाई डिटेलमा भन्न लगाउनुहोस् । विगतमा धेरै बोलेर बिग्रेको छ भनेको छु मैले । यति बुझ्दा हुन्छ, यसपटक नेपाल राष्ट्र र नेपालीको पक्षमा मात्र काम हुन्छ । पुराना कार्यान्वयनबाट नै विश्वासको वातावरण बन्छ । नयाँको पहिचान गर्नेसम्मको कुरा हुन सक्छ ।