कानूनमन्त्रीको थर ‘नायक’ भूमिका ‘खलनायक’
३० साउन, काठमाडौं । माओवादी केन्द्रले प्रचण्ड नेतृत्वको सरकारमा पाँचजना मन्त्रीहरु थप गरेको छ । थपिएका पाँच मन्त्रीमध्ये केही वौद्धिक एवं सादगी पृष्ठभूमिका छन् भने कोही चाँहिँ रिसाहा र कोही ‘डन’को जस्तै स्वाभावका छन् । नवनियुक्त पाँच मन्त्रीहरुको संक्षिप्त प्रोफाइल यस्तो छः
राम कार्कीः राजदूतमा सिफारिसदेखि सञ्चारमन्त्रीसम्म
सूचना तथा सञ्चारमन्त्री राम कार्की माओवादीका वौद्धिक नेता मानिन्छन् । उनको नागरिकताको नाम सुरेन्द्र कार्की हो । राम कार्की र पार्थ क्षेत्री उनका थप नामहरु हुन् ।
कार्की वामपन्थी राजनीतिमा रहेका बौद्धिक नेताहरुमा पर्छन् । संसदमा कांग्रेसका दार्शनिक नेता प्रदीप गिरी र माओवादीका राम कार्कीको बेलाबेलामा जुहारी निकै रोचक हुने गर्छ । उनीहरुका कतिपय स्वभाव पनि मिल्छन् । मन्त्रीकारुपमा कार्कीको यो पहिलो अनुभव हो ।
यसअघि माओवादी दुईपटक सरकारमा रहेका बेला कार्की भारत र फ्रान्सका लागि राजदूतमा सिफारिस भए । तर, दुवै देशले एग्रिमो नपठाएका कारण राजदूत हुन नपाएको तीतो अनुभव छ उनीसँग ।
मसालबाट माओवादी राजनीतिमा लागेका कार्की माओवादी आन्दोलनमा जोडिएपछि लामो समय बाबुराम भट्टराईको बिचार समूहका विचारक बने । तर, बाबुरामले पार्टी छाडेर नयाँ शक्ति खोल्दा भने उनले साथ दिएनन् ।
कार्की ०२८ सालदेखि राजनीतिमा लागेका हुन् । शिक्षण र पत्रकारितामा पनि उनको अनुभव छ । पत्रकारहरुसँग राम्रो सम्बन्ध रहेका कारण कार्कीको सञ्चार मन्त्रालयको जिम्मेवारी उनको रुची र क्षमता अनुरुप हुन सक्ने देखिन्छ ।
पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा ताप्लेजुङ क्षेत्र नम्बर १ बाट तत्कालीन नेकपा माओवादीको उम्मेदवार बनेका सुरेन्द्र कार्कीको हुन् भनेर धेरै समयसम्म कौतुहल बनेको थियो । किनभने उनलाई धेरैले राम कार्कीका नामले चिन्थे । पहिलो संविधानसभामा माओवादीका प्रभावशाली केन्द्रीय नेताहरु जो जो चुनाव लडे, प्रायः सबैले आ-आफ्नो क्षेत्रबाट जितेका थिए । राम कार्की चाहिँ खोइ त ? यो प्रश्न उठेपछि खोजी हुँदा थाहा भयो-ताप्लेजुङ १ बाट पराजित हुने माओवादी उम्मेदवार सुरेन्द्र कार्की नै रहेछन् राम कार्की उर्फ पार्थ क्षेत्री ।
नागरिकताको नाम सुरेन्द्र कार्की भए पनि उनी आमरुपमा राम कार्कीकै नाममा चिनिन्छन् । माओवादी राजनीतिमा भने उनी पार्थ क्षेत्रीका रुपमा बढी परिचित छन् । पार्थ क्षेत्री उनको साहित्यिक नाम पनि हो ।
जन्म ओखलढुंगाको माम्खामा भए पनि उनले कर्मथलो सिन्धुली बनाए । ‘चरीको कहाँ छ र घर, दिन काट्छु डालीमा बसेर’ भनेजस्तै राम कार्कीको जिन्दगीमा पनि स्थायी बसोबास रहेन ।
बिहे सिक्किम प्रशासनकी उच्च सरकारी अधिकारी सेराप सेंगासँग भएका कारण उनको बसोबास जनयुद्धकालमा सिक्किमततिर पनि भयो । पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा ताप्लेजुङबाट पराजित भएका कार्की दोस्रो चुनावमा भने प्रत्यक्ष उम्मेदवार बनेनन् । बरु उनी ओखलढुंगा आफ्नो जन्म जिल्लाबाटै समानुपातिक सांसद बने ।
कार्कीले सांसद विकास कोषको पैसा पनि ओखलढुंगाको क्षेत्र नम्बर २ मै बढी लगानी गरेका छन् । एमाले महासचिव ईश्वर पोखरेल र राम कार्की एउटै गाउँका हुन् । पोखरेल खलक कार्की खलकका पुरोहित हुन् । तर ईश्वर र राम एउटै पार्टीमा भने कहिल्यै रहेनन् ।
ईश्वरले धनुषा कार्यक्षेत्र बनाएर तत्कालीन मालेको राजनीति गरे भने राम कार्कीले सिन्धुली कार्यक्षेत्र बनाएर नेकपा मसालको राजनीति गरे । मसालमा प्रवेश गर्नुअघि कार्कीले रामराजाप्रसाद सिंहको जनवादी मोर्चामा काम गरेका थिए ।
जनार्दन शर्मा प्रभाकरः झ्वाँक्की पूर्वडेपुटी !
रुकुमको मुसिकोटमा ०१९ साल बैसाख १२ गते जन्मेका जनार्दन शर्मा माओवादी जनसेनाका पूर्वडेपुटी कमाण्डर हुन् । ०३४ सालदेखि राजनीतिमा लागेका उनी रुकुम क्षेत्र नं २ बाट प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद हुन् ।
विगतमा पनि मन्त्रालयको अनुभव गरिसकेका शर्मा मन्त्री नियुक्त हुँदासम्म सार्वजनिक लेखा समितिका सभापति थिए । राजनीतिमा लाग्नुपूर्व उनी ५ वर्षसम्म निजामति कर्मचारी थिए ।
शिक्षामा स्नातकसम्म अध्ययन गरेका शर्माका एक छोरा र एक छोरी छन् । माओवादी नेता शर्मा पहिलो संविधानसभामा पनि माओवादी सभासद थिए । यसवीचमा उनले शान्ति मन्त्रीको पनि अनुभव सम्हालिसकेका छन् ।
झ्वाँकी स्वभावका शर्माको आफ्नै पार्टीका धेरै नेताहरुसँग व्यक्तिगत सम्बन्ध चिसो रहेको छ । विशेष गरी उपप्रधान एवं अर्थमन्त्री कृष्णबहादुर महरासँग उनको राम्रो सम्बन्ध छैन । आफ्नो रिसाहा स्वाभावका कारण उनको आफ्नै पार्टीभित्र विशेष गरी राप्ति अञ्चलका अन्य नेताहरुसँग खटपट पर्ने गरेको छ ।
हितराज पाण्डेः पूर्व हेडसर, कुशल व्यवस्थापक
गोरखाको गाईखुरमा २०११ साल असोज ४ गते जन्मेका हितराज पाण्डे माध्यमिक विद्यालयका पूर्व प्रधानाध्यापक हुन् । ०३६ सालदेखि कम्युनिष्ट पार्टीमा लोगेका उनले काष्ठकार्य, अर्थशास्त्र र नेपालीमा बीएड/बीए अध्ययन गरेका छन् ।
पाण्डे गोरखा २ का प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद हुन् । ०५२ सालमा माओवादीमा लागेर भूमिगत हुनुअघिसम्म उनी २२ वर्ष २ महिनासम्म शिक्षक पेशामा थिए । उनी तीनपटक जेल परेका छन् । उनका दुई छोरा र एक छोरी छन् ।
जिल्लाबाट माओवादीको पार्टी कार्यालय पेरिसडाँडामा खटिएपछि हितराजले आफ्नो पौरख राम्रैसित देखाए । विशेष गरी पार्टीभित्रको कार्यालय व्यवस्थापनमा हितराजको फरफरमेन्स राम्रो देखिएको थियो । उनको यो व्यवस्थापकीय क्षमता अब स्थानीय विकास मन्त्रालयमा कत्तिको प्रभावकारी हुन्छ, त्यो चाँहि हेर्न बाँकी छ ।
धनिराम पौडेलः सोझा स्याङजाली !
स्याङजाको दरौंमा ०२३ सालमा सालमा जन्मेका धनिराम पौडेल शिक्षामन्त्री हुने चर्चा चले पनि अन्ततः विना विभागीय मन्त्री बनेका छन् । पार्टीभित्र उनी धनिरामले भन्दा पनि डीआर पौडेलका नामले चिनिन्छन् । उनी माओवादीका समानुपातिक सभासद हुन् ।
नाम धनिराम भए पनि उनी सामान्य परिवारका एवं सोझा र इमान्दार नेता मान्निछन् । संसद सचिवालयमा भएको रेकर्डमा जनाइएअनुसार उनले २० वर्ष विद्यार्थी संगठनको केन्द्रीय समितिमा रहेर राजनीति गरेका छन् भने २० वर्ष पत्रकारिता गरेका छन् ।
माओवादीकी महिला नेतृ गंगा बेल्बासेसँग विवाह गरेका धनिरामका दुई छोरी छन् ।
धनिरामलाई शिक्षा मन्त्री बनाउने माओवादीको चाहना सपथ ग्रहण गर्न लागेका बेलामा रोकिएको छ । कांग्रेसले शिक्षा मन्त्रालय आफूले पाउनुपर्ने माग गरेपछि धनिरामलेे विना विभागीय मन्त्रीका रुपमा सपथ खाएका हुन् । उनले शिक्षा नपाए स्वास्थ्य मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने बताइएको छ ।
अजयशंकर नायकः गौरवपूर्ण विगत, धुमिल वर्तमान
कानूनमन्त्री अजय शंकर नायकको जन्म सिरहाको बडहरामाल ६ मा ०३४ साल भदौ ७ गते भएको हो । उनी सहिदका छोरा हुन् । उनका पिता रामशरण नायकलाई जनयुद्धकालमा सुरक्षाकर्मीले गोली हानेर हत्या गरेका थिए ।
शैक्षिक योग्यता स्नातक उल्लेख गरिएको भए पनि उनले भारतमा अध्ययन गरेको जिल्लाबासी बताउँछन् । माओवादीमा लागेर ०५५ सालदेखि भूमिगत भएका नायकको पार्टी नाम अविनास हो । विवाहित नायकका दुई छोरा र एक छोरी छन् ।
प्रधानमन्त्री प्रचण्डले कानून पढेका भोजपुराका प्रभु साहलाई रोकेर मिथिलाका नायकलाई कानूनमन्त्रीमा किन रोजे ? जानकारहरुका अनुसार यसका पछाडिको एउटा कारण हो नायक प्रचण्डकै चुनाव क्षेत्रका सिरहा ५ का नेता हुन् । आफ्नो चुनाव क्षेत्रका लागि प्रचण्डले काम नगरेको गुनासो आइरहेका बेला उनले त्यसलाई मथ्थर पार्न नायकलाई रोजेको बताइन्छ । साथै अजयशंकरलाई मन्त्री बनाइनुपर्ने माग गर्दै यसैसाता सिराहाबाट भोला यादव लगायतको टोलीले प्रचण्डसँग आग्रह गरेको थियो ।
अजयशंकर नायकका पिता रामशरण सूर्यनाथ यादवका साथी एवं पुराना कम्युनिष्ट भएता पनि अजयको छवि चाँहि सिराहामा त्यति राम्रो छैन । उनका अघिपछि हिँड्ने करिब ७० प्रतिशत मानिसहरु खराब पृष्ठभूमिका रहेको स्थानीय जानकार बताउँछन् ।
भुरन ठाकुरजस्ता व्यक्तिहरु उनको साथी रहेको र आर्थिक मामिलामा अजयशंकरको व्यवहार अपरादर्शी रहेको माओवादीकै नेताहरु बताउँछन् । जनयुद्धकालमा मात्रै होइन, शान्ति प्रक्रियामा आएपछि पनि नायकले जबरजस्ती चन्दा असुलेको आरोप लाग्ने गरेको थियो ।
सिराहाका अर्का नेता विश्वनाथ साहसँग अजयशंकरको सम्बन्ध राम्रो छैन । त्यसैगरी माओवादी नेता मात्रिका यादवसँग पनि उनको सम्बन्ध राम्रो छैन । नायकका बारेमा स्रोतले अनलाइनखबरसँग भन्यो- ‘उनको पारिवारिक पृष्ठभूमि जति गौरवपूर्ण छ, उनको वर्तमानचाँहि निकै धुमिल छ ।
onlinekhabar