चैत्र १८, २०७२- देशभरि एकैसाथ ६ लाख १५ हजार ५ सय ५३ परिक्षार्थी बिहीबार उत्साहसाथ एसएलसी परीक्षामा जुटदैछन् । विहान आठबजे सुरु हुने परीक्षामा सबै विद्यार्थी समान हैसियतमा जाँच दिने छन् । यो वर्षबाट ३२ नम्बर पाउन नसकेकै कारण कोही असफल हुनुपर्ने छैन । सबैजनाले ग्रेडका आधारमा ‘ग्रेडसिट’ पाउने छन् ।

विगतमा कुल परीक्षार्थीमध्ये ४७ प्रतिशतमात्र उत्तीर्ण हुने गर्थे भने यो वर्षबाट त्यसरी ‘पास’ र ‘फेल’ छुट्टिने छैन । विद्यार्थीले गरेको मिहिनेतअनुसार अंकको सट्टा अक्षरमा नतिजा पाउनेछन् । जसअनुसार विद्यार्थीले प्राप्त गर्ने एसएलसी ‘ग्रेडसिट’मा ए प्लस, ए, बी प्लस, बी, सी प्लस, सी, डि प्लस, डी र ई उल्लेख हुनेछ । यो अक्षरांक विद्यार्थीको अनुभवसहितको क्षमता मूल्यांकन पद्धति हो । अबदेखि एसएलसी नतिजा विगतमा जस्तो विशिष्ट, प्रथम, द्वितीय, तृतीय श्रेणी र अनुत्तीर्ण भन्ने रहने छैन ।

१९९० सालमा पहिलो पटक एसउलसी सुरु भएको थियो भने अहिले त्यसैको ८२औं शृंखलाको एसएलसी लिइदैछ । पहिलो पटक नियमित परीक्षार्थीलाई अक्षरांक पद्धति लागू गरिएको हो । प्राविधिक एसएलसीतर्फ भने गत वर्षदेखि नै अक्षरांक पद्धतिबाट परीक्षा लिन सुरु गरिएको हो ।

यो पटक साधारण विषयमा नियमिततर्फ चार लाख ५२ हजार आठ सय ८२ विद्यार्थी सहभागी हुदैछन् । परीक्षा नियन्त्रण कार्यालयले दिएको जानकारीअनुसार दुई लाख २५ हजार तीन सय ४६ छात्र र दुई लाख २७ हजार पाँच सय ३५ छात्रा छन् । यो वर्ष छात्रभन्दा दुई हजार एक सय ८९ जना छात्रा बढी छन् । हरेक वर्ष एसएलसी परीक्षार्थीको संख्या बढदो छ । केही वर्षदेखि छात्राको संख्या उल्लेख्य रुपमा बढेको छ ।

यसवर्ष प्राविधिक विषयको एसएलसी परीक्षामा तीन हजार दुई सय विद्यार्थी सहभागी छन् । तीमध्ये एक हजार नौ सय ८२ छात्र र एक हजार दुई सय ७३ छात्रा छन् । छात्राको तुलनामा सात सय नौ जना छात्र बढी छन् । देशभरिमा ९९ प्राविधिक विद्यालयमा पढेकाले एसएलसी दिने व्यवस्था छ ।

त्यसैगरी एसएलसी एक्जेम्टेडतर्फ १ लाख ५९ हजार ४ सय १७ परीक्षार्थी छन् । परीक्षामा सबैभन्दा धेरै काठमाडौं जिल्लाबाट ३५ हजार ७ सय २९ जना र सबभन्दा थोरै मनाङबाट ६३ परीक्षार्थी रहेका छन् ।

परिक्षा नियन्त्रण कार्यालयका उपनियन्त्रक अनुपनचन्द्र श्रेष्ठका अनुसार नियमित, प्राविधिक र एक्जेम्टेड सबै विद्यार्थीको नतिजा अक्षरांक पद्धतिअनुसार प्रकाशन गरिने छ । ‘यो वर्षबाट सबैको नतिजा अक्षरांक पद्धतिअनुसार प्रकाशन गरिनेछ,’ उपनिन्त्रक श्रेष्ठले भने, ‘त्यसैले पनि परीक्षार्थीहरु निश्चिन्त रुपमा समान हैसियतले परीक्षा हलमा सहभागी हुने ठानिएको छ ।’
राजधानीको त्रिपुरेश्वरस्थित विश्वनिकेतन उच्चमाविका शिक्षक केदार दाहाल अक्षरांक प्रणालीले विद्यार्थीलाई उत्साह बढाएको बताउँछन् । ‘ग्रेडिङमा कोही फेल नहुने र समग्र विद्यार्थीले आफ्नो रुचिको विषय लिएर उच्चशिक्षा पढ्न पाउने भनेर बुझेका छ,’ विगतजस्तो विद्यार्थीले एसएलसीलाई हाउगुजीका रुपमा नलिएको उल्लेख गर्दै उनी भन्छन्, ‘तैपनि सुझबुझ राख्ने अभिभावक र विद्यार्थीले भने ग्रेड कमजोर हुन नदिन मिहिनेत गरे/गराएका पनि छन् ।’

त्यसैगरी बिरगंजका त्रिभुवन हुनमान माविबाट एसएलसी दिने तयारीमा रहेकी छात्रा जुलीकुमारी रौनियार परीक्षालाई सहज रुपमा लिएको बताइन् । ‘यो पटकदेखि कोही फेल नहुने भएकोले त्यत्ति धेरै डर लागेको छैन,’ उनले भनिन्, ‘तैपनि मिहिनेत नगरी राम्रो अंक ल्याउन सकिन्न ।’

देशभरिमा १ हजार ९ सय ४३ परीक्षा केन्द्र विस्तार गरिएका छन् । परीक्षा केन्द्राध्यक्ष, हायक केन्द्राध्यक्ष, निरीक्षक, सहयोगी, सुरक्षाकर्मी गरी जम्मा ७२ हजार ८ सय  ९६ जना जनशक्ति खटिने जनाइएको छ । परीक्षालाई मर्यादित र व्यवस्थित बनाउन परीक्षा समितिका पदाधिकारी, शिक्षा मन्त्रालयका सहसचिव, परीक्षा समन्वय समितिका पदाधिकारी, नियन्त्रण कार्यालय, क्षेशिनि, जिल्ला कार्यालयले परीक्षा अनुगमन गर्न छन् ।

‘परीक्षाको पूर्ण तयारी भएको छ,’ परीक्षा नियन्त्रक कृष्णप्रसाद काप्रीले भने, ‘परीक्षालाई सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न र गराउन विद्यार्थी, अभिभावक, अधिकारीहरु, नागरिक समाजलगायतलाई सहयोग गर्न हार्दिक अनुरोध गर्दछु ।’

यो वर्षबाट विद्यार्थीको व्यक्तिगत विवरणमा त्रुटि भएमा नतिजा आउन अगावै सच्याउन परीक्षा केन्द्रमा फारम वितरण गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । त्यसैगरी अक्षरांक पद्धतिमा अधारित नतिजा प्रकाशन र प्रमाणिकरणको व्यवस्था, उत्कृष्ट परीक्षा केन्द्र प्रोत्साहनको व्यवस्था गरिएको जनाइएको छ । अपांगत परीक्षार्थीका लागि तोकिएको समयमा थप एक घण्टा लिन पाउने छन् ।