दीपा दाहाल
फोटो :फाइल फोटोकाठमाडौं: पाँच मिनेटको दूरीमा पनि नपर्ने चारैतिर अस्पतालले घेरिएको, निजी चिकित्सकको निगरानी भएको र सहयोगीका साथ सुविधा सम्पन्न निवासमा बिरामी परेर थलिएका कांग्रेस सभापति एवं पूर्वप्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाको स्वास्थ्यमाथि गम्भीर खेलवाड भएको भन्दै चर्को आलोचना भएको छ ।
वरिष्ठ चिकित्सक, कानुनविद्, नागरिक अगुवा, राजनीतिकर्मी, सर्वसाधारणसम्मले कोइरालाको स्वास्थ्यमा गम्भीर खेलवाड भएको भन्दै आलोचना गरेका हुन् ।
अधिकांशले मंगलबार र बुधबार फेसबुक, ट्विटरलगायत सामाजिक सञ्जालमार्फत धेरै दिनदेखि बिरामी परेका कोइरालालाई ‘बेड बुक’ गरेर पनि अस्पताल भर्ना नगरिनु, निदारमा चन्दन थुपार्नु, सिरकमा रगतको टाटा देखिनुु, मृत्युको कारणबारे निजी चिकित्सक र सहयोगीको फरकफरक भनाइ बाहिर आउनु आफैंमा शंकास्पद भएको भन्दै यसबारे खोजीनिती हुनुपर्ने आवाज उठाएका छन् ।
कतिपयले त कोइरालाको मृत्यु नभई हत्या भएको भन्दै ‘पोस्टमार्टम’ गर्नुपर्ने आवाज उठाइरहेका बेला दाहसंस्कार गरिएको टिप्पणी गरेका छन् । कोइरालाप्रति अन्तिम श्रद्धाञ्जलि दिन उपस्थित पार्टी नेताकार्यकार्ताले समेत बुधबार बारम्बार एउटै प्रश्न गरे, ‘सुशील दालाई किन अस्पताल नलेगिएको होे ? ’
पार्टी उच्च नेताले यो प्रश्नको जबाफ दिन सकेनन् भने परिवारका मुख्य सदस्य पनि चुप रहे । उनी पुष्टि भएका पाँच प्रकारका रोगमा १५ थरीका औषधि खाँदै थिए । केही समययतादेखि कोइराला राजनीतिक दौडमा निकै व्यस्त रहे ।
जिब्रोको क्यान्सर उपचार गरेपछि कोइरालालाई फोक्सोमा पनि क्यान्सर देखिएको थियो । फोक्सोको क्यान्सर हुुनु पहिलै उनलाई फोक्सो फुल्ने दम ‘ब्रोङकाइटिस’ पुष्टि भएको थियो । फोक्सो खुम्चने ‘आईएलडी’ रोगसमेत कोइरालामा थियो ।
आधा फोक्सो फुलेको र आधा खुम्चिएको शरीरमा रुघाखोकीको समस्या लिएर उनले राजनीतिक दौडधुप जारी राखेका थिए । पछिल्लो समय रुघाखोकीसँगै ज्वरो आउन थालेपछि उनी घरमै सुतिरहेका थिए ।
यस्तो बेला उनका निजी चिकित्सकले उपचारका लागि अस्पताल भर्ना गर्नुपर्ने सल्लाह परिवारका सदस्यलाई नदिएको हो वा उनी आफैंले बेवास्ता गरेका हुन् ? भन्ने प्रश्नसमेत तेर्सिएका छन् । निजी चिकित्सक करवीरनाथ योगीकै शब्दमा ‘उहाँले मेरो फुर्ती हरायो भनेको करिब चार दिनदेखि ज्वरो आउन थालेको थियो ।’
वरिष्ठ चिकित्सकले महत्त्वपूर्ण व्यक्तिको उपचारमा खटिएका चिकित्सक र परिवारका सदस्यबाट उनको स्वास्थ्य संवेदनशीलतालाई पूर्ण रूपमा बेवास्ता गरिएको आरोप लगाएका छन् । ‘महत्त्वपूर्ण होस् या सामान्य व्यक्ति जो पटकपटक बिरामी परिरहेको छ भने उसको २४ सै घन्टा निगरानीमा चिकित्सक बस्नु र्ने दायित्व हुन्छ ।
तर यहाँ गम्भीर लापरबाही भएको छ । अब त्यस्तो दुःखद घटना अन्य व्यक्तिमाथि नहोस्’, राजधानीकै अस्पतालमा कार्यरत एक वरिष्ठ चिकित्सकले अन्नपूर्णसँग भने, ‘अनेक थरी रोगमा अनेक थरी औषधि खाइरहेका व्यक्तिका निजी चिकित्सकको क्षमता र चासो कति थियो भन्ने प्रश्न खडा भएको छ । यसको खोजीनिती हुनुपर्छ ।’
कोराइराला परिवार निकटका अर्का एक चिकित्सकका अनुसार परिवारका सदस्यबाट गम्भीर बेवास्ता भइरहेका बेला निजी चिकित्सकले समेत चासो नदिँदा उनलाई समयमै अस्पताल नलगिएको हो ।
‘परिवारका मुख्य सदस्य राजनीतिक दौडधुपमा व्यस्त थिए । सहयोगीले उहाँको स्याहार गरिरेहका थिए । निजी चिकित्सकलाई पनि सहयोगीले पटकपटक फोन गरेर बोलाउँथे । कम्तीमा कोइराला गम्भीर भएका बेला २४ सैं घन्टा निगरानीमा उनी बस्न सक्थे नि ? ’ ती चिकित्सकले भने, ‘म भएको त्यसो गर्ने थिइनँ । उनले कोइरालाजस्ता महत्त्वपूर्ण व्यक्तिको हिफाजत गर्न नजानेकै हुन् ।’
आलोचकले पूर्वप्रधानमन्त्री एवं पार्टी सभापति बिरामी पर्दा चिकित्सकले सूचना प्रवाह गर्न ढिला गर्नु अर्को लापरबाही भएको तर्क गरेका छन् ।
चिकित्सक समीर शर्माले ट्विट गरेका छन्, ‘सुशील कोइरालाको अस्वाभाविक मृत्युका विषयमा निजी चिकित्सक करवीरनाथ योगीले मुख खोल्नैपर्ने देखिन्छ । कोइरालाको पोस्टमार्टम पनि हुनु जरुरी थियो । मृत्यु भनी प्रमाणित नहुन्जेल त्यो हत्या नै हो । शंका गर्नु जनताको अधिकार हो । शंका निवारण गर्नु सरकारको कर्तव्य हो ।’
अर्का चिकित्सक सुधांशु केसीले पनि ट्विट गरेका छन्, ‘सुशील कोइरालाले आफ्नै निवासमा देह त्याग गर्नु चिकित्सकको हिसाबले उचित लागेन । दिन बित्दै जाँदा त अरू रहस्यमय होला जस्तो छ । पहिले पनि बुझ्न गाह्रो, अहिले पनि उत्तिकै ।’
कतिपयले लड्दा कोइरालाको निधारमा चोट लागेको हुनसक्ने तर राजनीतिक वा व्यक्तिगत स्वार्थका कारण लुकाइएको हुनसक्ने आशंका गरेका छन् । कोइरालाका निजी चिकित्सक योगीले भने कोइराला कतै पनि नलडेको दाबी गरेका छन् । उनले भने, ‘लडेको नभई लरबराउनुभएको हो ।’ कोइरालाको निधनपछि मंगलबार अन्नपूर्णसँगको कुराकानीमा उनले त्यसो भनेका थिएनन् ।
उनले ज्वरो बढेपछि शिक्षण अस्पतालको ६०१ नम्बरको ‘बेड बुक’ गराए पनि एन्टिबायोटिक दिएपछि अवस्था सामान्य भएपछि क्यान्सिल गर्न पठाएको बताएका थिए ।
योगीले कोइरालाको निधन भएको रात कोइराला निवास महाराजगन्ज तीनपटकसम्म ओहोरदोहोर गरेको बताएका थिए । तर एकजना वरिष्ठ चिकित्सकले भने, ‘स्वास्थ्य अवस्था अस्थिर रहेका व्यक्तिलाई छाडेर निजी चिकित्सक डा.योगीलाई पटकपटक घर जानुपर्ने आवश्यकता के थियो ? किन उनले कोइरालाको स्वास्थ्यलाई संवेदनशील रूपमा लिएनन् ? ’
उनले कोइराला गम्भीर अवस्थामा पुगेपछि पाँच मिनेटको दूरीमा रहेको शिक्षण अस्पतालमा लग्न एम्बुलेन्स मगाउन खोज्दा फोन नलागेको बताएका थिए । तर कोइराला चढ्ने र सुरक्षाका गाडी निवासमै थिए ।
annapurnapost