- कछुवा गतिमा बनेको यो दरर्बार कहिले सम्म बन्ला त ?
कैलासबावु श्रेष्ठ
गोरखा – गोरखा दरवार पुनःनिर्माणको काममा ढिला सुस्ती देखिएको छ ।
ऐतिहासिक तथा पुरातात्वीक दरर्बार निर्माणमा ठेकेदार कम्पनी र सरोकार वालाले वास्ता नगर्दा निर्माण सम्पन्न भई सक्नु पर्ने बेला सम्म पनि कामले खासै गति पाउन नसकेको हो ।
पुनःनिर्माण हुनु पहिलेको गोरखा दरर्बार
०७२ सालको बिनाशकारी भूकम्पले दरर्बार कामै नलाग्ने गरी चर्किए पछि पुरातत्व विभागले लगाएको ठेक्का पचली सिवाको जेभी कन्सट्रक्सनले ४ करोड ३७ लाखमा सकारेको थियो ।
पुनःनिर्माण गरीएको गोरखा दरर्बारको मुल गेट स्थापना गर्दै
निर्माण कम्पनीले अनेक बहानामा काम गर्दै छाड्दै गर्दा समय सिमा सकिन लाग्दा सम्म ३० प्रतिशत काम पनि सम्पन्न हुन सकेको छैन । पटक पटकको विवाद पछि जमिनमा तल्लो भागमा ढलान गरेर काम थालेको कम्पनीले अहिले पहिलो तलाको मुल गेट सम्म राख्ने काम सम्पन्न गरेको छ ।
पुनःनिर्माण गर्नका लागि भत्काईएको गोरखा दरर्बारको भाग
ठेक्का अवधी सकिन केही सातामा मात्र (पौष मसान्त) छ । यो अवधिमा ठेकेदार कम्पनीले विभिन्न वहानामा थोरै मात्र कामदार राखेर काम गरी रहेको गोरखा दरर्बार हेरचाह अडका सूचना अधिकारी रामेश्वर कट्टेल । निर्माण सामाग्री सबै छ, काम गर्ने कामदार छैन कसरी दरर्बार समयमा सकिन्छ ? सूचना अधिकारी कट्टेल भन्छ ।
पुनःनिर्माण गर्नका लागि भत्काईएको गोरखा दरर्बारको भाग
निर्माणमा परातत्व विभागले चासो नदिदा पनि यो समस्या आएको सरोकारवालाको ठम्याई छ । २०७४ सालको कात्तिकमा सम्झौता भई काम सुरु गरेको ठेकेदार कम्पनीको हेरचक्राई र विभागको चासो नहुदा काममा ढिलाई भएको हो । काम सुरु गरेको २६ महिनामा देखिने गरी काम भएको छैन ।
गोरखा दरर्बारमा रहेको रोट घर
यो अवधीमा स्वदेश तथा विदेशबाट दशौं हजार भक्तजन र पर्यटक गोरखा दरर्बार हेर्न आए तर उनीहरुले भत्कीएको दरर्बार भन्दा पनि भत्काएर लथालिंग पारेर राखेको सामाग्री भन्दा केही हेर्न नपाएको मन्दिरका पुजारी सारदाप्रसाद भट्टराईको गुनासो रहेको छ । चर्किएको दरर्बार त्यसै राखिएको भएत कम्तीमा पनि आउने पर्यटकले दरर्बार त हेर्न पाउने थिए भट्टराईले भने ।
निर्माण सुरु गरेको लामो समय पछि काठ नपाएको भन्दै काम रोकेको कम्पनीले तत्कालै काठ पनि पायो तर काम भने कछुवा गतिमा हिडी रहेको छ । कामको प्रभावकारी अनुगमन हुन नसक्नु पनि काममा ढिलाई हुनुको प्रमुख कारण भएको हो ।
गोरखा दरर्बार संगै रहेको गोरखाकाली मन्दिर
दरर्बार पुनःनिर्माण ढिलाई हुदा दरर्बार हेर्नकै लागि आउने पर्यटकहरु क्षतिपुर्ती भने के कुराले परिपुर्ति गर्ला ? ऐतिहासिक सम्पदामा चासो राख्नेहरुले यसको जवाफ दिनुपर्ने बेला आएको छ ।
तत्कालिन राजा रामशाहको पालामा बनेको यो दरर्बार बिक्रम संम्बत १६६६ ताका बनेको अनुमान गरीएको छ । नेपाल एकीकरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुरयाएका तात्कालिन राजा पृथ्वीनारायण शाहको जन्मस्थल समेत रहेको यो दरर्बार नेपालको महत्वपुर्ण ऐतिहासिक स्थल मानिन्छ ।
गोरखा दरर्बार भित्र रहेको चौघेरा दरर्बार । तात्कालिन राजाहरु गोरखा आउदा बस्ने घर
गोरखा सदरमुकामको पहाडको टुप्पामा रहेको यस दरबारको पश्चिम दिशामा देवी गोरखकालीको मन्दिर रहेको रहेको छ भने दरर्बारको मुनी गोरखानाथ गुफा रहेको छ ।
बन्दै गरेको गोरखा दरर्बारको पुर्व भाग