- सबैभन्दा बढी सुदूरपश्चिम प्रदेशमा, कम प्रदेश एकमा
काठमाडाैं – जीवनशैलीमा आएको परिर्वतनले पछिल्लो समय ढाड दुख्ने समस्या निकै बढ्दै गएको हाडजोर्नी रोग विशेषज्ञहरु बताउँछन् । स्वास्थ्य मन्त्रालयअन्र्तगतको नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषदको तथ्यांक हेर्दा नेपालमा ढाड दुख्ने समस्या बढेको देखिएको छ । १५ देखि ६९ वर्ष उमेर समूहका पाँच हजार पाँच सय ९३ जना वयस्कहरुमा सर्भे गरिएको थियो ।
जसमा एक महिना ढाड दुखाइको कारणले सामान्य कामदेखि अन्य काम गर्न पनि समस्या भएको करिब १९ प्रतिशत अर्थात् (१८.९ प्रतिशत) लाई देखिएको पाइएको थियो । जसमा पुरुषको तुलनामा महिलालाई बढी ढाड दुख्ने समस्या देखिने गरेको समेत पाइएको छ ।
ढाड दुख्ने समस्यामा करिब २३ प्रतिशत महिलामा देखिएको छ भने पुरुषमा करिब १५ प्रतिशत रहेको देखिएको छ । विभिन्न अध्ययनका अनुसार ५० लाख नेपालीहरुमा ढाड दुख्ने समस्या रहेको जनाइएको छ । सोही अध्ययन प्रतिवेदनले सातै प्रदेशमा अध्ययन गरेको थियो । सबैभन्दा बढी ढाड दुख्ने समस्या सुदूरपश्चिम प्रदेशमा देखिएको छ । जसमा २६.७ प्रतिशत रहेको छ । सबैभन्दा कम ढाड दुख्ने समस्याका मानिसहरु प्रदेश नं एकमा देखिएको छ । जसमा १५.३ रहेका छन् ।
त्यसैगरी, प्रदेश नं दुईमा १६.३ प्रतिशत, प्रदेश नं तीनमा १७.४ प्रतिशत, प्रदेश नं पाँचमा २०.२ प्रतिशत, गण्डकी प्रदेशमा १८.६ प्रतिशत र कर्णाली प्रदेशमा २३.६ प्रतिशत रहेका छन् ।
राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरका हाडजोर्नी रोग विशेषज्ञ डा. दीपेन्द्र पाण्डेले शरीरमा भिटामीन डी र क्यालसियमको कमीले ढाड दुख्ने समस्या हुने बताए ।
“शारीरिक क्रियाकलाप कम गर्ने वा मानसिक तनाव बढी लिने, जंकफुडको बढ्दो प्रयोग गर्ने धूम्रपान र मद्यपानको प्रयोगले ढाड दुख्ने समस्या बढाइरहेको हुन्छ,” उनले भने, “कम उमेरमा ढाड दुख्ने समस्या आएमा मेरुदण्डको बाथसमेत हुनसक्ने हुँदा मेरुदण्ड रोग विशेषज्ञकोमा गएर चेकजाँच गर्नुपपर्छ ।”
ग्रामीण क्षेत्रमा बिहानै उठ्ने, करेसाबारीमा काम गर्ने गर्दा त्यहाँका मानिसमा यस्तो समस्या कमै देखिन्छ । तर निस्क्रिय जीवनयापन गर्ने, लामो समय एकै स्थानमा काम गर्ने शरीरिक व्यायाम नगर्ने र खानेकुरामा समेत ध्यान नदिने मानिसमा बढी देखिने उनले बताए ।
ढाड तथा जोर्नी दुख्ने, सामान्य दुर्घटना हुँदा पनि अगंभंग हुने, मोटोपन बढेर घुँडा दुख्ने समस्या देखिने र शरीरको हड्डी कमजोर हुनेलगायत गलत जीवनशैलीका कारणबाट देखिने समस्या रहेको चिकित्सकको भनाइ छ ।
त्यस्तै, मेरुदण्डरोग विशेषज्ञ डा.गौरब ढकालले बैङकमा काम गर्ने, लामो समय कम्प्युटर काम गर्ने मोबाइल बढी चलाउने र बालबालिकाहरुमा स्कुल ब्यागका कारण ढाड दुख्ने समस्या देखिने गरेको बताए ।
“हरेक दिन व्यायम गर्ने ,खेल्ने, हिड्ने, लिफ्टको प्रयोग सकेसम्म नगर्ने, अफिसमा बस्दा कुर्सीमा बस्दा धेरै ननिउरिने र धेरै पछाडि पनि नबस्ने, जहिले पनि कुर्सीको पछाडिको भागले हाम्रो ढाडलाई आराम दिएको हुनुपर्छ,” उनले भने, “पछिल्लो १० वर्ष यताको विभिन्न तथ्यांक हेर्दा ढाड र गर्धन दुख्ने माहामारी रुपमा बढ्दै गएको पाइन्छ ।” यदि तपाईँलाई जीवनशैलीका कारण ढाड दुख्ने समस्या देखिएको छ भने जीवनशैली परिवर्तन गरेमा समाधान गर्न सकिने उनले बताए ।
“हाम्रो बस्ने तरिका, काम गर्ने शैली, खानपान आएको परिवर्तनका कारण यो समस्या बढिरहेको देखिन्छ,”उनले भने ।
विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार ढाड तथा गर्धन दुख्ने र हाडजोर्नीसम्बन्धी ८० प्रतिशत समस्या जीवनशैलीकै कारण देखिने जनाएको छ । जसमा २० प्रतिशत अन्य कारणले दुख्ने हुँदा शल्यक्रियासमेत गनुपर्ने अवस्था हुने उल्लेख छ ।
baahrakhari