नरेन्द्र ढकाल/गोरखा
माघ १ गते । आरुघाट गाउँपालिका भित्रका २७ भूकम्प पिडितले रकम सापटी लिएर घर बनाएका छन् । आर्थिक अभावका कारण घर बनाउन नसकेकाहरुले गाउँपालिकाबाट रकम सापटी लिएर घर बनाएका हुन् । ‘कतिपयले घर बनाउन लिएको ५० हजार खर्च गरिसक्नु भएको थियो’ गाउँपालिका अध्यक्ष पूर्णबहादुर दाहालले भने ‘बरु सापटी दिएरै भए पनि उहाँको घर त बनाउनु पर्छ भनेर यो काम सुरु गरेका हौं ।’
२०७२ बैशाख १२ गते गएको बिनाशकारी भूकम्पबाट पूर्ण रुपमा घर भत्किएका पिडितलाई सरकारले तिन लाख अनुदान दिने निर्णय गरे अनुसार आरुघाटका स्थानीयले पनि पहिलो किस्ताको रकम बुझेका थिए । चाडपर्वको समयमा वितरण भएकाले कतिपयले खर्च गरेर उक्त रकम सिध्याएपछि पूर्ननिर्माणको काम सुरु हुन सकेको थिएन । ‘हामी त स्थानीय सरकार हौं जनताले घर बनाएनन् भनेर चुप लागेर बस्ने कुरा भएन’ उनले भने ‘तत्काल कार्यपालिका बैठक बोलाएर छलफल गरेयौं । घुम्ती कोष बनाएर उहाँहरुलाई सापटी रकम दिने निर्णय गरियो ।’ कार्यपालिका बैठकले कार्यविधी समेत निर्माण गरी रकम अभावका कारण घर बनाउन नसकेकाहरुलाई सापटी स्वरुप एक लाख रकम उपलब्ध् गराउने निर्णय गरेको थियो ।
उनीहरुले दोश्रो किस्ता प्राप्त गरेपछि गाउँपालिकाबाट सापटी रुवरुप लिएको रकम फिर्ता गर्ने गरी कार्यविधि निर्माण गरिएको थियो । ‘पहिलो चरणमा साबिकका ९ वटा वडामा १÷१ जना लाभग्राही छनौट गरेयौं’ गाउँपालिका अध्यक्ष दाहालले भने ‘आवश्यक सबै प्रक्रिया पुरा गरी उनीहरुलाई एक लाख सापटी रकम रकम समेत उपलब्ध गरायौं । त्यो काम निकै प्रभावकारी भयो उहाँहरु सबै घर बनाउन सफल हुनु भयो ।’
पहिलो चरणमा सापटी लिएकाहरुले फिर्ता गरेपछि विभिन्न चरणमा गरी हालसम्म ३५ जनाले उक्त रकम सापटी लिइसकेका छन् ।
एउटाले फिर्ता गरेपछि अर्को व्यक्तिलाई दिने गरी कार्यविधि निर्माण गरेको गाउँपालिकाले घुम्ती कोषको प्रभावकारी कार्यान्वयन गरेपछि पुर्ननिर्माणको काम उपलब्धी पूर्ण भएको दाबी गरेको छ । आर्थिक रुपमा विपन्न र सरकारले दिएको रकम अयन्त्र खर्च गरेकाहरुलाई पैसा सापटीको अलवा गाउँपालिकाले सर्वसुलभ दररेटमा कामदार समेत उपलब्ध गराएको थियो । ‘उहाँहरुलाई हामीले रकम त सापटी दियौ नै’ उनले भने ‘सँगै कामदार र इन्जिनियरहरु पनि फिल्डमा खटायौं ।’
त्यस्ता भूकम्प पिडितलाई घर बनाउन सहयोग होस् उदेश्यले गाउँपालिकाकै पहलमा दाङबाट १५० जना कामदार आरुघाट झिकाइएर घर बनाउने काममा लगाइएको छ । घुम्ती कोषले पुर्ननिर्माणको कामलाई प्रभावकारी बनाएको छ । ‘अहिले सम्म ३५ घर बनिसक्नु पर्ने हो तर प्राधिकरणका कार्यालयले केही समय रकम उपलब्ध गराउन सकेन’ उनले भने ‘कहिले प्राधिकरणको जिल्लामा हाकिम सापको सरुवा हुने, कहिले अख्तियारी आउने ढिला हुने, कहिले चाडपर्व आदिले गर्दा केही रकम पाइसकेका छैनन् ।’
उनीहरुले फिर्ता गरेपछि आवश्यक अन्यलाई उक्त रकम उपलब्ध गराउने गाउँपालिकाको तयारी छ । आरुघाट गाउँपालिकाले सुरु गरेको घुम्ती कोषको राष्ट्रिय पुर्ननिर्माण प्राधिकरण र मातहतका क्षेत्रमा देशभर चर्चा छ ।
