कैलासबावु श्रेष्ठ/गोरखा
भाद्र २९ गते । निर्माण सम्झौता भएर पनि जिर्णोद्वारको काम हुन नसकेको गोरखा दरर्बारको काम सुरु भएको छ ।
०७२ साल बैशाख १२ गते आएको बिनाशकारी भूकम्पले कामै नलाग्ने गरी क्षेति पुरयाए पछि दरर्बारको भागलाई जिर्णोद्वार गनुपर्ने भन्दै पुरातत्व विभागले टेण्डर आब्हान गरेको थियो । विभाग र ठेकेदार कम्पनी बिच ०७४ माघ अघी नै सम्झौता भए पनि ०७५ साल भाद्र पहिलो साता सम्म पनि काममा चासो नदिएको ठेकेदार कम्पनीले काम सुचारु गरेको हो ।
काम गर्ने कामदार, पानी तथा निर्माण सामाग्री अभाव तथा ठेक्का लगाए पछि नक्सा परिवर्तनका कारण जिर्णोद्वारमा ढिलाई भएको ठेकेदार कम्पनी साइड ईन्चाज भूवन खड्काले बताए ।
ढलानको तयारीको रहेको गोरखा दरर्बारको जग
निर्माण सामाग्री दरर्बार सम्म ल्याउन कामदार अभाव, पानी तथा निर्माणका लागि मजदुर अभाव भएको भन्दै ठेकेदार कम्पनी सिबाको कष्ट्रक्सन काठमाण्डौ र पञ्चशिला जेभीका खड्काले बताए । ‘हामीले अहिले काम गरी रहेको माईक्रो पाईलीङ्गको लागि नेपालमा दक्ष कामदार नभए पछि भारतबाट झिकाएर काम लगायौ । त्यस कारण पनि केही समय काम ढिला भएको जस्तो भएको हो । तर गत बर्षको पुस माघमा भएको सम्झौता पुन ०७५ सालको जेष्ठ महिनामा आएर डिजाइन परिवर्तन हुनु र स्विकृती यसै आ.ब.को साउनमा मात्र भएकोले पनि काममा ढिला भएको हो’ भन्छन खड्का ।
निर्माधीन गोरखा दरर्बारको स्काफोडीङ्ग
निर्माण सामाग्री ५ सय मिटर तलबाट ठाडो उकालो उकाल्दा थोरै मात्र सामान माथि आउने र धेरै कामदार समय लाग्ने गरेको छ ।
दरर्बारको बसपार्क क्षेत्रमा रहेको निर्माण सामाग्री बोकेर निर्माण स्थल तर्फ जादै मजदुर
सम्झौता अवधी अनुसार काम सम्पन्न गर्न १७ महिना बाँकी छ । बाँकी अवधीमा काम सम्पन्न गरी सक्ने ठेकेदार कम्पनीले जनाएको छ ।
- पुरातात्विक स्थलमा कंक्रिटको काम
यसै बिच पुरातात्विक दरर्बारमा क्रंकिट गरीएको भन्दै सबत्र बिरोध हुन थालेको छ । जिर्णोद्वारका क्रममा मन्दिर भत्काउदा जगमा पानी फेला परेको भन्दै विभागले नै नक्सा परिवर्तन गरी माईक्रो पाईलिङ्ग गर्न पुनः सम्झौता गरेको थियो ।
सम्झौता अनुसार जगको पहिलो भागमा २ फिट भन्दा बढी रड बिच्छाएर ढलान गरीदै छ । सिमेन्टको अवधी केवल ७० देखी १०० बर्ष मात्र हुने भन्दै मन्दिर भित्रैका पुजारीबाट समेत कंक्रिट गरीएकोमा बिरोध हुन थालेको हो ।
माईक्रो पाईलिङ्ग गरीएको स्थान । जमिन भित्री भागलाई पानी जम्न नदिन यस्तो गरीने गरीन्छ ।
शाह वंशिय इतिहासको सबै भन्दा पुरानो गोरखा दरर्बार भत्काउने क्रममा जग मुनि प्वाल भेटिएको थियो । पहरा माथि रहेको उक्त दरबारको जग मुनि ओढार जस्तो भाग देखिए पछि पुरातत्वको एक विशेषज्ञ टोलीले अध्ययन गरेको थियो । अध्ययन टोलीले दिएको सुझाव अनुसार दरबार भत्काउने क्रममा जमिन मुनिको भाग कमजोर देखिए पछि माईक्रो पाईलिङ्ग गरीएको हो ।
जगको पहिलो भागमा ढलानको तयारी गर्दै रड बुन्दै मजदुरहरु
तात्कालिन राजा रामशाहको पालामा बिक्रम संम्बत १६६६ ताका बनेको अनुमान गरीएको छ । दरबार कहिले र कुन समयमा बन्यो भन्ने कुराको भने अहिले सम्म लिखित प्रमाण भेटिएको छैन् ।
मन्दिर ४ करोड ३७ लाख लागतमा निमार्ण हुन लागेको हो ।
गोरखनाथ गुफाको धुवालाई कालो पाईप मार्फत ब्यवस्थापन गरीदै