भैरहवा, असोज ३० गते ।  विश्वमा शान्तिको सन्देश दिने गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीको एकीकृत विकास गर्ने उद्देश्यले तयार गरिएको लुम्बिनी विकास गुरुयोजना सरकारले आवश्यक बजेट विनियोजन गरे पाँच वर्षभित्र काम पूरा हुने भएको छ ।
गुरुयोजनाको हालसम्म करिब ८० प्रतिशत काम सकिएको छ ।  गुरुयोजनामा उल्लेख गरे अनुसार पवित्र जोन, अन्तर्राष्ट्रिय बिहार क्षेत्र, केन्द्रीय नहर, लिङ्क पोन्ड, सङ्ग्रहालय लगायतका संरचनाको काम पूरा भएकाले आगामी पाँच वर्षभित्र गुरुयोजनाको काम पूरा हुने लुम्बिनी विकास कोषले जनाएको छ ।
गुरुयोजनाको काम सम्पन्न गर्न छ अर्ब रुपियाँ लाग्ने अनुमान गरिएको कोषका सदस्यसचिव अजितमान तामाङले बताउनुभयो ।  उहाँले कोषले माग गरेअनुसार सरकारले रकम विनियोजन गर्दै गए पाँच वर्षभित्र गुरुयोजना पूरा गर्न कुनै समस्या नआउने बताउनुभयो ।
जापानका वास्तुकलाविद् प्रोफेसर केन्जो टाङ्गेले १९७८ मा तयार गर्नुभएको गुरुयोजनाले कल्पना गरेअनुसार लुम्बिनी सुन्दर र भव्य देखिन थालेको छ ।  पछिल्ला वर्षमा लुम्बिनी गुरुयोजनाका महŒवपूर्ण संरचनाको निर्माणकार्य धमाधम हुन थालेको लुम्बिनी विकास कोषका
उपाध्यक्ष सिद्धार्थ महर्जनले बताउनुभयो ।  चार भागमा विभाजित लुम्बिनी गुरुयोजनाको पवित्र उद्यान क्षेत्रमा निर्माणको काम करिब सकिएको छ ।
पोखरीको वरिपरि रहेको भिरालो जमिनमा दुबो, फूल तथा छहारी दिने ससाना रूख रोप्ने काम सकिएको छ ।  पोखरीको डिलमा बनेको परिक्रमा पथमा इँटा छाप्ने काम पनि पूरा भएको छ ।  पवित्र उद्यान क्षेत्रभित्र करिब ७० लाख रुपियाँको लागतमा पुराताŒिवक कार्यालय भवन निर्माण गरिएको छ ।
शान्तिदीप र परिक्रमा पोखरी जोड्ने दुईवटा पोखरी र त्यसको छेउमा आकर्षक मिनी पर्यटक सूचना केन्द्र बन्दैछ ।  यसलाई सिम्बोलिक पेभिलियन नाम दिइएको छ ।
पर्यटकका लागि खानेपानी, शौचालय र विश्राम केन्द्रको व्यवस्था यो पेभिलियनमा गरिनेछ ।  लुम्बिनीभित्र यस्ता पेभिलियन आठ जोडी बन्नेछन् ।  एउटा पेभिलियन निर्माणका लागि दुई करोड रुपियाँ खर्च लाग्ने अनुमान छ ।  पूर्वी बिहार क्षेत्रमा १३ वटा थेरवाद बुद्ध धर्म मान्ने मुलुकहरूले आकर्षक बिहारको निर्माण कार्य हुँदैछ भने अधिकांश पूरा भएका छन् ।
पश्चिमी बिहार क्षेत्रमा बिहार निर्माणको काम जारी छ ।  २९ मध्ये २६ वटा मुलुकले बिहार निर्माण गरिरहेका छन् ।  गुरुयोजनाअनुसार लुम्बिनीमा बन्न लागेका अन्य केही ठूला आयोजनामा शान्ति स्तूपाको दुवैतिर विशाल खानेपानी ट्याङ्की, फोहोरबाट सञ्चालित बायोग्यास प्लान्ट, सङ्ग्रहालय शैलीमा आठवटा भवन, अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डका अत्याधुनिक शौचालय आदिको निर्माण हुने कोषले जनाएको छ ।  लुम्बिनी ग्राममा अहिले प्रशासनिक भवन तथा पर्यटक सूचना केन्द्रको निर्माण गरिएको छ  ।
सञ्चालनमा रहेको सङ्ग्रहालयको शैलीमा यस्ता आठवटा भवन बन्नेछन् ।   गुरुयोजना क्षेत्रभित्र नौवटा द्वारमा आधुनिक सुरक्षा पोस्टहरूको निर्माण कार्यसमेत सुरु भएको छ ।  १६ किलोमिटर लामो सुरक्षा पर्खाल निर्माण कार्य करिब पूरा भएको छ ।
नयाँ लुम्बिनी ग्राम क्षेत्रमा ३५ करोड रुपियाँको लागतमा अग्लो खानेपानी ट्याङ्की, ३५ करोड रुपियाँकै लागतमा भूमिगत दूरसञ्चार र विद्युत विस्तार, ३५ करोड रुपियाँकै लागतमा ढल निकासको प्रबन्धसमेत गरिनेछ ।  वाटर टावर, भूमिगत दूरसञ्चार र विद्युत् विस्तारको काम आगामी आर्थिक वर्षबाट सुरु हुने गरी तयारी भइरहेको कोषका वरिष्ठ इन्जिनियर सरोज भट्टराईले जानकारी दिनुभयो ।
कोषले यी सबै योजना पूरा भएपछि लुम्बिनी स्वर्गजस्तै सुन्दर, शान्त र पवित्र स्थलका रूपमा विकास हुने दाबी गरेको छ ।  लुम्बिनी विकास कोषको स्थापना भएको २९ वर्ष भएको छ ।  कोषमार्फत खर्च भएको तीन अर्ब ७३ करोड ५७ लाख रुपियाँमध्ये आधा रकम अन्तर्राष्ट्रिय दातृ निकाय र मित्र राष्ट्रहरूले लगानी गरेका छन् ।
खर्च विवरणअनुसार लुम्बिनी गुरुयोजनाभित्र बिहार क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी एक अर्ब ३८ करोड ८२ लाख ८८ हजार रुपियाँ खर्च भएको छ ।  १२ वटा बिहार नेपालले निर्माण गरेको छ ।  सबैभन्दा बढी आकर्षक मानिने चाइना र जर्मनी बिहार निर्माणका लागि ती मुलुकले ५२ करोड ८० लाख रुपियाँ लगानी गरेका छन् ।
यस क्षेत्रका आकर्षक संरचना मानिने लुम्बिनी सङ्ग्रहालय भारत सरकारको ३१ करोड ६८ लाख रुपियाँको सहयोगमा निर्माण भएको छ भने जापानको अन्तर्राष्ट्रिय संस्था रेयुकाईले ३० करोड ८० लाख रुपियाँको लागतमा अन्तर्राष्ट्रिय बौद्ध अनुसन्धान केन्द्र निर्माण गरेको छ ।
यो क्षेत्रमा अझै दुई अर्ब ३५ करोड ५२ लाख रुपियाँ.को लागतमा विभिन्न भौतिक संरचना निर्माण हुनेछन् ।  लुम्बिनीको सबैभन्दा बढी सुन्दर, आकर्षक र महŒवपूर्ण मानिने पवित्र उद्यान क्षेत्रमा ३८ करोड ८१ लाख रुपियाँ लगानी भएको छ ।
यो क्षेत्रमा परिक्रमा पोखरी निर्माणका लागि १३ करोड ३७ लाख रुपियाँ लगानी भएको छ भने मायादेवी मन्दिर निर्माणका लागि सात करोड रुपियाँ लगानी भएको थियो ।  गुरुयोजना अनुसार पवित्र उद्यानको सुन्दरता थप्न र केही उत्खननका काम गर्न ५२ करोड रुपियाँ लाग्ने अनुमान छ ।

gorkhapatraonline