जानकार भन्छन्- अस्वस्थ्यकर स्याउ यसरी चिन्नुहोस्
चाडबाडका बेलामा बजारमा माग बढ्दा उपभोक्ताको स्वास्थ्य प्रतिकूल हुने विभिन्न किसिमका स्याउ धेरै आएका हुन्छन् । त्यसैले उपभोक्ताहरु सचेत नभए स्वस्थ बन्नका लागि खाएको स्याउले तपाईंलाई बिरामी नै पारिदिन सक्छ । र, दीर्घकालमा पनि यसले असर पुर्याउन सक्छ ।
दशैंमा भारतीय बजारबाट आएका चकलेटी र काश्मिरी स्याउ किन्दा अझ ध्यान दिनुपर्ने सुझाव छ विज्ञहरुको । त्यसमा अत्यधिक मात्रामा स्याकरिन मिसाइएको हुन सक्ने विज्ञहरु बताउँछन् ।
स्याकरिन आफैंमा ठूलो हानिकारक वस्तु नभए पनि त्यसको मात्रा अनियन्त्रित हुँदा रोगी र अस्वस्थ व्यक्तिलाई हानी गर्न सक्छ । स्वस्थ व्यक्तिमा पनि स्याकरिन गरिएका स्याउ धेरै खाएका विभिन्न स्वास्थ्य समस्याहरु देखिन सक्छन् ।
कस्तो हुन्छ स्याकरिनयुक्त स्याउ ?
राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्च, नेपालका अध्यक्ष प्रेमलाल महर्जनका अनुसार अत्यधिक मात्रामा स्याकरिन मिसाइएको स्याउ अस्वाभाविक रातो हुन्छ । विशेष गरी चकलेटी र काश्मिरी स्याउमा यस्तो गरिन्छ ।
नेपालमा उत्पादन गरिएका स्याउमा भने स्याकरिन प्रायः गरिँदैन । यस्तो स्याउ हेर्दा चम्किलो पनि हुन्छ । तर, यसलाई काट्दा गाढा रातो झोल पदार्थ निस्कन्छ । यस्तो स्याउ काट्नासाथ भित्री सेतो भागमा हल्का रातो रंग देखिन्छ । साथै यसमा अन्यमा भन्दा बढी रस -पानी) आउँछ । यो देख्दा आकर्षक मात्र हुँदैन, खाँदा उत्तिकै स्वादिलो र गुलियो पनि हुन्छ ।
स्याकरिन गरिएको स्याउ स्वभाविकभन्दा फरक प्रकृतिको हुन्छ । किन्ने समयमा काटेर हेर्दा नै यसलाई चिन्न सकिन्छ । त्यसैले चकलेटी स्याउ किन्दा एकपटक स्याउ काटेर हेरेर मात्रै किन्न सुझाव दिन्छन् उपभोक्ता अधिकारकर्मी महर्जन ।
स्याकरिन के हो ?
स्याकरिन चिनी भन्दा ३ सय गुणा बढी गुलियो पदार्थ हो । यो प्रतिवन्धित पदार्थ नभए पनि यसको अनियन्त्रित प्रयोग भने घातक हुन्छ ।
विशेषगरी मधुमेह, उच्च रक्तचाप लगायतका समस्या भएकाहरुलाई यसको उच्चतम् प्रयोगले स्वास्थ्यमा थप असर गर्ने अध्यक्ष महर्जनले बताए । बिरामीले प्रयोग धेरै गर्ने स्याउ प्रयोग गर्दा थप अस्वस्थता बढ्न सक्ने उनको भनाइ छ ।
चम्किलो स्याउमा सबैैको आँखा तुरुन्तै जाने भएकाले यो प्रकारको प्रविधि अपनाउने गरेको पाइन्छ । चम्किलो बनाउन मैन तथा मैन्जन्य पदार्थको झोलमा स्याउलाई डुबाएर निकाली बजारमा पठाइन्छ
स्याउमा इन्जेक्सनमार्फत स्याकरिन गरिन्छ । महंगो स्याउलाई थप स्वादिलो बनाउन यो प्रविधि उपयोगी मानिन्छ ।
तर, भारतीय क्षेत्रमा यसको वैज्ञानिक जाँच र मापदण्डबिना यो प्रविधिक प्रयोग गरिने भएकाले यो हानीकारक हुन सक्ने देखिएको छ । यसलाई नियनत्रण गर्न सरकारले प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्ने महर्जनले बताए ।
‘वेक्स्ड’ स्याउ पनि खतरनाक
बजारमा अत्याधिक स्याकरिन गरिएका स्याउ मात्रै होइन, वेक्स्ड स्याउहरु पनि भेटिन्छन् । विशेषगरी स्याउलाई चम्किलो देखाउन वेक्क्स गर्ने गरिएको छ ।
चम्किलो स्याउमा सबैैको आँखा तुरुन्तै जाने भएकाले यो प्रकारको प्रविधि अपनाउने गरेको पाइन्छ । चम्किलो बनाउन मैन तथा मैन्जन्य पदार्थको झोलमा स्याउलाई डुबाएर निकाली बजारमा पठाइन्छ । उपभोक्ता त्यसलाई देखेर आकर्षित हुन्छन् । तर, त्यसको अत्यधिक प्रयोगले प्रयोगकर्तालाई बेफाइदा गर्छ ।
ज्यादा चम्किलो स्याउ सकेसम्म किन्दै नकिन्नु बुद्धिमानी हुन्छ । स्याऊ किनेर घर लगेपछि हलुका तातो पानीमा डुबाउँदा मैन पग्लिएर छुटिन्छ
त्यसैले ज्यादा चम्किलो स्याउ सकेसम्म किन्दै नकिन्नु बुद्धिमानी हुन्छ । स्याऊ किनेर घर लगेपछि हलुका तातो पानीमा डुबाउँदा मैन पग्लिएर छुटिन्छ । त्यसपछि भने स्याउ खानयोग्य हुन्छ ।
त्यसैले दशैंमा उपभोक्ताले स्याकरिन गरिएका वा वेक्स्ड गरिएका स्याउलाई पसलमै जाँच्न सक्छन् । धेरै चम्किलो र रातो स्याउ मात्रै स्वस्थकर हुन्छ भन्ने भ्रमलाई हटाउन पनि जरुरी भएको महर्जन बताउँछन् । तर, नेपालमै फलेका शुद्ध स्याउ चाहिँ केमिकल नहालिएकाे स्वस्थकर छानेर निर्धक्क खान सकिने महर्जनकाे सु्झाव छ ।
onlinekhabar