एक सातामा कार्ययोजना पेश गर्न निर्देशन
विष्णु पाेखरेल, काठमाडौं
नेपाल टेलिकमले चौथो पुस्ताको दूरसञ्चार सेवा (फोरजी) चलाउने अनुमति पाएको छ ।
दूरसञ्चार सेवाको नियामक नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले टेलिकमलाई आइतबार १ हजार ८ सय मेगाहर्ज फ्रिक्वेन्सी ब्यान्डमा यस्तो सेवा चलाउन अनुमति दिएको हो । दुई महिनाअघि संसोधित दूरसञ्चार सेवाको रेडियो फ्रिक्वेन्सी (बाँडफाँड तथा मूल्य सम्बन्धी) नीती–२०७३ अनुसार प्राधिकरणले टेलिकमलाई अनुमति प्रदान गरेको हो ।
संसोधित नीतिमा ससरकाले पहिलो पटक दूरसञ्चार कम्पनीहरुले चलाइरहेको पुरानै ब्यान्डको फ्रिक्वेन्सीमा नयाँ प्रविधि चलाउन दिने व्यवस्था गरेको थियो । पहिलेकै ब्यान्डमा नयाँ प्रविधि चलाउन मिल्ने व्यवस्थालाई प्रविधि तटस्थता (टेक्नोलोजी न्युट्रल) भनिन्छ ।
‘१ हजार ८ सय मेगाहर्ज फ्रिक्वेन्सी ब्यान्ड सुविधाजनक भएकाले दूरसञ्चार सेवाको रेडियो फ्रिक्वेन्सी (बाँडफाँड तथा मूल्य सम्बन्धी) नीती–२०७३ को दफा ५ (क) अनुसार प्रविधि तटस्थतामा फोरजी सेवा चलाउन अनुमति दिइएको छ,’ प्राधिकरणले दिएको अनुमतिपत्रमा भनिएको छ । अनुमतिपत्रमा नीति अनुसार फोरजी सेवा सञ्चालन सम्बन्धी कार्ययोजना पेस गर्न टेलिकमलाई सात दिने म्याद दिइएको छ । यसैगरी कहिलेदेखि फोरजी सेवा चलाउन सकिन्छ त्यसको जानकारी समेत दिन टेलिकमलाई निर्देशन दिइएको छ ।
नीतिमा प्रविधि तटस्थताको अनुमतिपछि दूरसञ्चार कम्पनीलाई निश्चित अवधि र सर्त तोकी कार्ययोजना माग गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ । सोही व्यवस्थालाई टेकी प्राधिकरणले टेलिकमलाई कार्ययोजना पेस गर्न समय दिएको हो । ‘सञ्चालक समितिको निर्णय अनुसार आइतबार अनुमतिपत्र दिइएको हो,’ प्राधिकरणका प्रवक्ता मीनप्रसाद आर्यालले भने, ‘उसले कार्यायोजना पेस गरेपछि सेवा सुरु गर्न पाउनेछ ।’
टेलिकमले अब प्राधिकरणमा विस्तृत कार्ययोजना पेस गर्नुपर्नेछ । त्यसमा प्राविधिक योजना समेत समावेस हुनेछन् । ‘हामी १ हजार ८ सय ब्यान्डको फ्रिक्वेन्सीलाई कसरी फोरजीका लागि उपयोग गर्न सक्छौं भनेर प्राविधिक विश्लेषण गरिरहेका छौं,’ टेलिकमका सहप्रवक्ता डिल्लिाराम अधिकारीले भने, ‘त्यसपछि विस्तृत योजना पेस गर्नेछौं ।’
टेलिकमले १ हजार ८ सय ब्यान्डमा १५ मेगाहर्ज फ्रिक्वेन्सी पाएको छ । फोरजी सेवा सञ्चालनका लागि सोही ब्यान्डमा प्रविधि तटस्थाताका साथ ५ मेगाहर्ज छुट्टै फ्रिक्वेन्सी दिन माग गरेको थियो । तर, प्राधिकरणले अनुमतिपत्र दिन यस विषयमा खुलाएको छैन । प्राधिकरणले थप फ्रिक्वेन्सीका विषयमा नखुलाएको टेलिकमले १५ मेगाहर्जलाई नै व्यवस्थापन गरी सेवा चलाउने तयारी थालेको छ ।
‘हामीले अहिले यो ब्यान्डमा टुजी सेवा चलाइरहेका छांै, त्यसैलाई व्यवस्थापन गरेर फोरजी पनि चलाउने तयारी छ,’ उनले भने, ‘अब टुजीका लागि १० र फोरजीका लागि ५ मेगाहर्ज व्यवस्थापन हुन्छ ।’ टुजीमा भ्वाइस र एकदमै कम गतिको इन्टरनेट मात्र चल्ने भएकाले टेलिकमले विस्तारै यो सेवालाई थ्रिजीमा स्थानान्तरण गर्ने तयारी थालिसकेको उनले बताए ।
अनुमति पाएकाले अबको दुई महिनाभित्र फोरजी सेवा सुरु गर्न सकिने टेलिकमका अधिकारीहरु बताउँछन् । राजधानी र सहरी क्षेत्रमा पछिल्लो पटक राखिएका मोबाइल टावरसहित उपकरणहरु फोरजीका लागि समेत उपयुक्त भएकाले सेवा सुरु गर्न लामो समय नलाग्ने उनीहरुले बताए । ‘केही अपग्रेसनको काम भएपछि सेवा सुरु गर्न सकिन्छ,’ अधिकारीले भने, ‘बढिमा २ महिनामा सेवा सुरु गर्ने तयारी छ ।’
फ्रिक्वेन्सी नीति संसोधन भए लगत्तै टेलिकम, एनसेल र स्मार्ट टेलिकमले फोरजी चलाउन फ्रिक्वेन्सी माग गरेका थिए । तर, प्राधिकरणले एनसेल र स्मार्टलाई भने अनुमति दिएको छैन । एनसेलको कर विवाद नटुङ्गीएको तथा स्मार्टले सर्त अनुसार कतिपय काम सम्पन्न गरिनसकेको भन्दै प्राधिकरणले अनुमति नदिएको हो ।
के हो फोरजी ?
फोरजी भनेको ‘फोर्थ जेनेरेसन वायरलेस’ अर्थात चौथो पुस्ताको ताररहितको सक्षिप्त रुप हो । यसलाई मोबाइल ब्रोडब्यान्ड सेवा मानिन्छ । नेपालमा फोरजीको तयारी हुदै गर्दा विकसित मुलुकमा भने यो भन्दा पनि आधुनिक पाचौ पुस्ता (फाइभ जी) को अन्वेषण सुरु भइसकेको छ । फोरजीले तेस्रो पुस्ता (थ्रिजी) सेवालाई विस्थापित गर्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार संघ (आइटियू) को मापदण्ड अनुसार, मोबाइलमार्फत दिइने १ सय मेगाबिट्स प्रति सेकेन्ड (एमबिपिएस) गतिको इन्टरनेट सहितको सेवालाई फोरजी भनिन्छ । तर, धेरै मुलुकका कम्पनीहरुले यो गतिको मोबाइल इन्टरनेट नचलाई आफ्नो सेवालाई फोरजीकोरुपमा प्रचार गरिरहेका छन् । छिमेकी मुलुक भारतमा समेत कम्पनीहरुले ४० मेगाबिट्स प्रतिसेकेन्ड (एमबिपिएस) गतिलाई फोरजीको वर्गमा राखेका छन् ।
ekantipur