केन्द्रीय सदस्य ४९९, एमाओवादीमा विवाद
आन्तरिक द्वन्द्व र लामो प्रयासपश्चात अन्तत: माओवादी समूहरुबीच बिहीबार (भोलि) एकता घोषणा हुँदैछ। पछिल्लो चरणमा कमजोर बन्दै गएका माओवादी पार्टीहरुबीचको एकताको सन्देशले धेरै माओवादी नेताहरु उत्साहित भएका थिए। तर अहिले आएर सबै नेता-कार्यकर्ताहरु उक्त प्रक्रियाबाट खुसी भने छैनन्।
मोहन वैद्य नेतृत्वको पार्टीसँग एकताले सांगठनिक शक्ति केही बढ्ने अपेक्षा गरिएको थियो। तर उक्त पार्टीबाट अहिले रामबहादुर थापाको समूहसँग मात्र एकता हुँदैछ। अर्थात, वैद्य नेतृत्वको पार्टीबाट करिब आधा नेता-कार्यकर्तामात्र एमाओवादीसँग एकता गर्दैछन्। वैद्य पार्टीका धेरै जुझारु कार्यकर्ता नेता नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ समूहमा गइसकेका र केही अझै वैद्यसँग नै रहेकाले बादलसँगको एकताले एमाओवादी धेरै बलियो नहुने पार्टी नेताहरु बताउँछन्।
मात्रिका यादवको समूह एकता प्रक्रियाबाट नै पछि हटेको छ। एमाओवादी नेताहरुका अनुसार अहिले ‘राष्ट्रिय स्वाधीनता होइन, गणतन्त्र कार्यान्वयन प्रमुख मुद्दा हुनुपर्ने’ र ‘मधेस आन्दोलनलाई समर्थन गर्नुपर्ने’ उनको माग पूरा नहुने भएपछि उनले एकता गर्न चाहेनन्। एकता प्रक्रियाबाट यादव सुरुमा निकै उत्साहित थिए, तर एकताको अन्तिम चरणमा पछि हटे। उनीसँगको एकताले पार्टी सांगठनिक रुपले बलियो नै नभए पनि मधेसमा सकारात्मक सन्देश जाने अपेक्षा गरिएको थियो।
‘उहाँको मागसँग हामी सहमत हुन सकेनौं। उहाँ एकता प्रक्रियाबाट पछि हट्नुभएको छ,’ माओवादी नेता मणि थापाले भने। छुट्टै समूहको नेतृत्व गर्दै आएका थापा अहिले एमाओवादीसँग एकता गर्ने प्रक्रियामा छन्।
‘एमसीसी’ भन्ने अर्को समूहका नेताहरुलाई शान्ति प्रक्रियापछि ‘हतियार’ सम्बन्धी मुद्धा लागेकाले गृह मन्त्रालयले मुद्दा फिर्ता नलिएसम्म एकता प्रक्रियामा सामेल नहुने भएका छन्। अब ६ गते हुने भनेको एकता बादल र मणि थापा समूह र विप्लव समूहका पाँच जना नेताहरुसँग मात्र हुनेछ।
एकताको अर्को समस्या भनेको अब केन्द्रीय समिति आजसम्मकै सबैभन्दा ठूलो हुनेछ। अर्कोतर्फ को-को केन्द्रीय सदस्य बन्ने भन्ने विवाद पनि पार्टीभित्र चर्किएको छ।
अहिले ४९९ जनाको केन्द्रीय सदस्य बन्ने भन्ने सहमति छ। १३० जना बादल समूहबाट, १५१ एमाओवादीबाट, १५ जना मणि थापा समूह र पाँच जना विप्लव समूहबाट सोझै केन्द्रीय सदस्य हुनेछन्।
त्यसबाहेक पूर्व केन्द्रीय सदस्यहरु पनि उक्त समितिमा आउनेछन्। हेटौडा महाधिवेशनअघि २६८ जनाको महाधिवेशन आयोजक समिति अर्थात् तात्कालीन केन्द्रीय समिति थियो, जसमध्ये १५१ मात्र महाधिवेशनबाट निर्वाचित भएका थिए। बाँकी सदस्यलाई नयाँ बन्ने केन्द्रीय समितिमा समावेश गर्ने सहमति भएको छ।
नयाँ बन्ने केन्द्रीय समितिबाट एमाओवादी नेता-कार्यकर्ता खुसी छैनन्। पार्टी फुटेको समयमा धेरै जुनियर कार्यकर्ता वैद्य नेतृत्वको पार्टीमा केन्द्रीय सदस्य बने। अब एकता हुँदा ती कार्यकर्ता केन्द्रीय सदस्य बन्नेछन् भने एमाओवादीमा नै रहेका र उनीहरुभन्दा सिनियर कार्यकर्ता केन्द्रीय सदस्यमा नपर्ने भए। यसले पार्टीमा ब्यापक असन्तुष्टि जन्माएको छ।
‘पार्टी फुटेपछि वैद्य समूहमा जाने र चुनाव बहिष्कार गरेर पार्टीलाई हराउने जुनियर कार्यकर्ता पुरस्कृत हुने भए, पार्टीप्रति निष्ठावान इमान्दार कार्यकर्ता दण्डित हुने भए,’ पार्टीका एक केन्द्रीय सदस्यले भने, ‘अब आफ्ना कार्यकर्ताको चित्त कसरी बुझाउने हो अध्यक्षको जिम्मा।’
पार्टीभित्र असन्तुष्टि बढेका कारणले अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले पार्टीका सात वटा राज्य समितिबाट २५ जनाका दरले नयाँ केन्द्रीय समितिमा थप्ने आश्वासन दिएका छन्l यदि उनीहरु सबैलाई केन्द्रीय सदस्य बनाउने हो भने थप १७५ नयाँ केन्द्रीय समिति हुनेछन्।
‘कस-कसलाई केन्द्रीय सदस्य बनाउने हो भन्नेबारे समस्या छ,’ प्रदेश नम्बर १ का पार्टी प्रमुख राम कार्कीले भने, ‘मिलाएर लाने हो भने नयाँ केन्द्रीय समितिमा ६०० जति केन्द्रीय सदस्य हुन्छ होला।’ अहिलेका लागि भने बाबुराम भट्टराईसँग पार्टीबाट फुटेर गएका सदस्यको स्थानमा मात्र प्रचण्डले आफ्नो पार्टीका तर्फबाट नयाँ सदस्य नियुक्ति गर्ने एक केन्द्रीय सदस्यले बताए।
केन्द्रीय सदस्य छान्नका निम्ति पार्टीभित्र निश्चित विधि र प्रक्रिया नभएका कारण समस्या सिर्जना भएको कार्कीको भनाइ छ।
बादलसँगै वैद्य नेतृत्वको पार्टीबाट एकता प्रक्रियामा आएका महेश्वर दाहाल भने महाधिवेशनबाट नयाँ केन्द्रीय समिति बन्ने हुँदा यसले ठूलो समस्या नहुने धारणा राख्छन्। तर हेटौडा महाधिवेशनको अनुभवले भन्छ, एकपटक ठूलो केन्द्रीय समिति बनाएपछि घटाउन सजिलो छैन। केन्द्रीय समिति घटाउँडा हेटौंडामा निकै ठुलो विवाद भएको थियो l
अर्को समस्या भनेको स्थानीय स्तरमा बादल र प्रचण्डका कार्यकर्ताबीचको वैमनस्यता हो। पद र प्रतिष्ठाको विवादबाहेक, वैद्य समूहमाथि पार्टी फुटाएको र चुनाव हराएको आरोप छ। स्थानीय स्तरमा मनमुटाव र झगडाको अवस्था छ, जसले माथिल्लो स्तरमा पनि समस्या सृजना गर्न सक्ने देखिन्छ l तर, महेश्वर दाहाल भने आशावादी छन्। ‘आखिर हामी सबै जनयुद्द लडेर नै आएका हौँ। सबैको मूल एकै हो। समस्या होला तर समाधान नहुने प्रश्न नै छैन।’
माओवादी समूहहरु आफू राजनीतिक रुपले कमजोर हुँदै जाँदा अस्तित्वको नै संकट आएको र द्वन्द्वकालका मुद्दाले आफ्ना कार्यकर्तालाई सरकार र अदालतले ‘पीडित’ बनाएको महसुस गर्दै आएका थिए। एकता भयो भन्ने बाहिर सन्देश पनि जाँदैछ, जुन पार्टीका लागि सकारात्मक कुरा हो । तर एकताले पार्टीलाई साँच्चै बलियो बनाउने कुरामा अधिकांश नेताहरु ढुक्क भने छैनन्।
माथिल्लो निकायमा ठूलो र नाम चलेका नेता छन् भने जनस्तरमा भने पार्टी उस्तै कमजोर रहेको छ। राजनीतिक मुद्दाको कमि, बचेका कार्यकर्तामा पनि मार्दै गएको जाँगर र सरकारमा रहेका मन्त्रिहरुको कमजोर भूमिकाका कारण पार्टीमा अहिले तेज छैन l टाउको ठूलो भए पनि शरीर र खुट्टा भने कमजोर हुँदा पार्टीले हानि पनि बेहोर्न सक्ने धेरै नेताहरुको उनीहरुको मत छ।
सेताेपाटी
