फोटो :एजेन्सी
चीन बन्यो नेपालको ठूलो सहयोगी, भारत पाँचमा पनि परेन
काठमाडौं: नेपाललाई सहयोग गर्ने देशमा चीन भारतभन्दा अगाडि आएको छ। केही वर्षयता सहयोग बढाइरहेको चीनले सन् २०१५४/१५ को सरकारी तथ्यांकमा भारतलाई पछारेको हो ।
नेपाल सरकारको आधिकारिक विकास सहयोग (ओडीए) रिपोर्ट अनुसार सन् २०१४-१५ मा भारतको तर्फबाट नेपाललाई दिने सहयोगमा ५० प्रतिशत गिरावट आएको हो ।
भारतले सहयोग घटाएका बेला उता उता चीनले भने नेपालमा सहयोग बढाएको छ । त्यही कारण चीनले नेपालमा गर्ने सहयोगमा भारतलाई पछि पारेको हो ।
चीनले सन् २०१४/१५ मा नेपाललाई ३७.९५ मिलियन डलरको सहयोग गर्दा नेपालको सबैभन्दा नजिकको छिमेकी मानिएको भारतले भने नेपाललाई केबल २२ मिलियन डलरमात्र सहयोग गरेको छ ।
इतिहासमै पहिलो पटक अघिल्लो साल नेपाललाई सहयोग गर्ने शीर्ष पाँच देशको सूचीमा पनि भारत पर्न असफल भएको छ ।
नेपाललाई सहयोग गर्ने शीर्ष देशहरुमा बेलायत, अमेरिका, जापान, चीन र स्विटजरल्यान्ड रहेका छन् । हालै नेपालको तर्फबाट जारी गरिएको रिपोर्ट अनुसार भारत र चीन नेपाललाई प्राविधिक सहयोग पनि गरिरहेका छन् ।
यो मद्दत अध्ययन भ्रमण, तालिम र छात्रवृत्तिका रूपमा आइरहेको छ । यस्तो सहयोगलाई सरकारले आफ्नो तथ्यांकमा सामेल गर्ने गरेको छैन ।
भारत र चीनको तर्फबाट नेपाललाई दिने सहयोग महत्वपूर्ण रहेको छ। नेपालमा गत साल आएको भूकम्पपछि भारतको तर्फबाट पुनर्निर्माणका लागि १४०० मिलियन डलर सहयोग दिएको दाबी गरिरहँदा चीनले ७६६ मिलियन डरल सहयोग दिएको जनाएको थियो ।
भारतले चार महिनासम्म नाकाबन्दी लगाएपछि नेपाल सरकारले सहयोगको हात फैल्याएपछि चीनले पनि धक फुकाएर सहयोग गरेकाले भारत पछि परेको विश्लेषण गरिएको छ ।
नेपालका प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको चीनतर्फ सम्बन्ध बढाउने निर्णयले भारतलाई ठूलो घाटा भएको बुझाइ भारतीय पक्षको छ ।
नेपालमा नाकाबन्दी लगाएर पनि भारतले अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा नेपालतर्फ कुनै अवरोध नगरेको जिकिर गर्दै आएको छ । भारतसँग नेपालको सम्बन्ध बिग्रँदै गएपछि चीनले नेपालमा सहयोग मात्रै बढाएको छैन, यहाँको राजनीतिक गतिविधिमा पनि उसले गम्भीरतापूर्वक चासो लिन थालेको छ ।
annapurnapost