मनाङ, वैशाख २७ । हिमाली जिल्ला मनाङमा केही वर्ष यता हिउँ पर्न कम भएको छ । हिउँले ढपक्कै छोपिने सदरमुकाम चामेमा पाँच वर्ष अघि जिल्ला फागुनको अन्तिम साता जिल्ला परिषद गर्न सेना, प्रहरी र स्थानीयको सहयोगमा हिउँ पन्छाएको अनुभव छ स्थानीय विकास अधिकारी कृष्ण प्रसाद धितालको । तर यो वर्ष चामेले हल्का हिउँमै चिक्त बुझायो । तीन तीन पटक हिमाली जिल्लाको स्थानीय विकास अधिकारीको जिम्मेवारी लिएका धिताललाई अचम्मै लाग्छ यहाँको परिवर्तन देखेर ।
चामेभन्दा उत्तर पिसाङका बासिन्दाको भोगाइ पनि उस्तै छ । हिउँदमा हिउँ कम पर्नथालेपछि मनाङको परिचय स्याउको स्वाद नै विग्रिएको छ ।“पहिले यहाँको स्याउ रसिलो थियो तर अहिले स्याउमा रस नै छैन” पिसाङका पशुपति अधिकारी भन्छन् । अचेल तल्लो भागको भन्दा माथिल्लो भागमा स्याउ राम्रो फल्छ । यस्तै असर छ यहाँ उत्पादन हुने आलु, उवा लगायतका बालीमा ।
मनाङमा अहिले यार्चाको मौसम छ, हिमाली भेगमा किरो टिप्नेको ताँती लागिसक्यो । तर किरो अर्थात् यार्चागुम्बा कति पाइने हो एकिन छैन । हिमपात कम भएकोले किरोबाट हुने आम्दानीपनि प्रभावित हुने छाँट छ ।
हिउँले ढाकिने हिमाली जिल्लामा हिउँ कम पर्नुको कारण धेरैलाई थाहा छैन । विश्वव्यापी जलवायु परिवर्तनको असरहरु मनाङमा पनि असरल्ल भएको भुक्तभोगीको भनाइ छ । स्थानीय विकास अधिकारी धिताल भन्छन् हामी जलवायु जोखिमको हिसाबले उच्च जोखिममै भएजस्तो लाग्यो ।
यो जोखिमसँग जुध्न नेपाल सरकार जनसंख्या तथा वातावरण मन्त्रालय, जलवायु परिवर्तन समानुकूलन नमुना कार्यक्रम अन्तर्गत विकास आयोजनाहरुमा जलवायु परिवर्तन जोखिम व्यवस्थापन मूलप्रवाहीकरणको आयोजना अन्तर्गत यो हिमाली जिल्लामा जिल्ला स्तरीय जलवायु परिवर्तन र समुदायमा आधारित अनुकूलन योजना तर्जुमा तालिम आइतवार सम्पन्न भएको छ ।
जिल्ला विकास समिति मनाङको स्थानीय संयोजनमा सम्पन्न छ दिने तालिममा यहाँका विभिन्न सरकारी कार्यालयका कर्मचारीका साथै गैर सरकारी संस्था, निजी क्षेत्रका प्रतिनिधि तथा सञ्चारकर्मीहरुको समेत सहभागिता थियो ।
विकास आयोजनाहरुमा जलवायुजन्य जोखिमलाई मूलप्रवाहीकरण गर्ने उद्देश्यले आयोजना गरिएको तालिमले योजना निर्माणमा सरिक हुने व्यक्तिहरुको क्षमता विकास गर्ने अपेक्षा लिइएको छ ।
एशियाली विकास बैंक (एडीबी) को संयोजन र जलवायु लगानी कोषको आर्थिक सहयोगमा सञ्चालित कार्यक्रमको सहजीकरण रुपान्तरण नेपालको नेतृत्वमा सामुहिक अभियान, गाविस राष्ट्रिय महासंघ नेपाल र नेपाल वातावरण पत्रकार समूहले गरिरहेका छन् ।
कार्यक्रमको सुभारम्भ र समापन मनाङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी भिमकान्त शर्माले जलवायुजन्य जोखिमलाई मध्यनजर गरी जिल्लाको विकास योजनाहरुको तर्जुमा हुनसके दिगो विकास लक्ष्यमा सघाउ पुग्ने धारणा प्रकट गरे ।
त्यसैगरी स्थानीय विकास अधिकारी धितालले जिल्ला विकास समितिले यो विषयलाई आगामी योजना अवधिदेखि गम्भीरतासाथ लिने बताए ।
तालिमको क्रममा सहभागीहरुले जलवायु परिवर्तन, अनुकुलन योजना निर्माणका विभिन्न पक्षबारे जानकारी पाएका थिए । तालिमको पाँचौ दिन शनिवार स्थलगत रुपमा स्थानीयको समस्या बुझ्ने र सोही अनुरुपको अनुकुलन योजना बनाउने स्थलगत अभ्यास पनि गरियो ।

लेखकबाट थप:

• लकडाउन नियम उलंघन गरेपछि सेल्टिक र एबरडीनबीचको खेल स्थगित
• पारिवारीक बनमा ठकुरी
• नेपालमै बन्छ विश्वका ७० देशलाई चाहिने आँखाको लेन्स
• सबै वडामा स्वास्थ्य चौकी बनाउने योजना
• टेष्ट वरियतामा कोहली शिर्ष स्थानमा उग्लिए