माघ २, २०७२- ६ महिनाअघि बनेको राहदानीमा भारतका दिल्ली, मुम्बई हुँदै ओमानको मस्कट आवागमन गरेको छाप लगाइदिएर फेरि दिल्ली हुँदै कोलम्बो पठाउने तयारीमा रहेकी एक नेपाली महिला विमानस्थलबाट पक्राउ परेकी छन् ।

गत सोमबार पक्राउ परेकी बाँके घर भएकी २८ वषर्ीया पुजा पुनलाई न्यायिक हिरासतका क्रममा तिहाड जेलमा राखिएको छ । ‘जीवनमा पहिलोपटक विदेश उडेकी उनको राहदानीमा भारतका दिल्ली, मुम्बईदेखि ओमानसम्मको अध्यागमन छाप लगाइएको छ । त्यो पनि नक्कली रहेको पुष्टी भइसकेको छ,’ कानूनी उपचारबाट महिलाको उद्धारमा जुटेका माइती इन्डियाका बालकृष्ण पाण्डेले भने, ‘मानव तस्करीको सञ्जालले नेपाली युवतीलाई भारतका विभिन्न विमानस्थल हुँदै कोलम्बो उडाउने र त्यहाँबाट खाडी मुलुकमा पुर्‍याउन थालेको थप पुष्टी भएको छ ।’

जनवरी ११ मा एयर इन्डियाको नियमित उडानबाट कोलम्बो जान लागेकी पुनको पासपोर्टमा किर्ते छाप र विवरण भेटिएपछि उनलाई तत्काल अध्यागमन प्रहरीले अनुसन्धानमा लिएको थियो । त्यसपछि पटियाला कोर्टले गरेको निर्णयमा कम्तिमा दुइ महिनाका लागि पुजालाई न्यायिक हिरासत क्रममा तिहाड जेलमा राखिएको छ । पुजाको गाउामा ४ नाबालक छोरा रहेको र क्यान्सरले ग्रस्त आमाको उपचारका लागि रोजगारीमा आफू विदेश जान चाहेको उनले बयानमा बताएकी छिन् । भारत प्रवासमा रहेका उनका श्रीमान ओमबहादुरसमेत केही बर्षयता सम्पर्कहीन भएको बयानमा उल्लेख छ ।

पुजाको पासपोर्टमा बैदेशिक रोजगार बिभागले गत नवेम्भर ५ मा लगाएको श्रम स्टिकरमा ‘क्लिनर’ कामका लागि ओमान जाने विवरण छ । “पुजालाई बााकेबाट एक महिनाअघि काठमाडौं ल्याएर राखिएको र त्यहााबाट दिल्ली ल्याइएको थाहा भएको छ,”पाण्डेले भने-“उनलाई किर्ते कागजी प्रकृयामार्फत अवैधानिक रोजगारीको बाटोमा ल्याउने गाउादेखिका दलालहरुको पहिचान भैसकेको छ । काठमाडौंमा प्रहरी अनुसन्धान ब्युरोसहितको सहयोगमा मानव तस्करको संजाल पहिल्याउने काम भैरहेको छ ।” बैदेशिक रोजगार बिभागले पुजाको पासपोर्टमा लगाएको श्रम स्टिकरको छाप पनि नक्कली भएको अनुमानमा अनुसन्धान भैरहेको छ ।

पासपोर्टमा श्रम स्टिकर भएको अवस्थामा अथवा दिल्लीस्थित नेपाली दुतावासको ‘नो अब्जेक्सन लेटर’ साथमा रहेको अवस्थामा भारतका कुनै पनि बिमानस्थलबाट तेस्रो मुलुक उड्न भारतीय अध्यागमनले रोक लगाउन सक्दैन । “मानव तस्करी र अनाधिकृत रोजगारीमा लैजान दिल्लीसहितका बिमानस्थललाई ट्रान्जिटका रुपमा उपयोग गर्ने क्रम बढेकाले दुतावासबाट ‘नो अब्जेक्सन लेटर’को व्यवस्था गरिएको हो”,दुतावासका काउन्सेलर एसएसपी यादव खनालले भने-“तर, तस्करीको अनेक उपाय पहिल्याउादै कहिले ढाका र कहिले कोलम्बो उडाएर पनि अर्को गन्तव्यमा महिला ओसारपसार भैरहेको सुचना आउने गरेको छ ।”
माइती इन्डियाका पाण्डेका अनुसार अहिले तिहाड जेलमा रहेकी पुजालाई कानूनी प्रकृयामा रिहा गराएर घर फिर्ता पठाउन पहल थालिएको छ । उनको अभियोगमा माफी दिलाएर जमानत राख्ने प्रकृयामा नेपाली वकिल नन्दा शर्मालाई जिम्मेवारी दिइएको छ । बढीमा एक सातामा पुजालाई नेपाल फिर्ता पठाउने प्रयास भैरहेको पाण्डेले बताए ।

अघिल्लो महिना पनि १६ नेपाली युवती दिल्ली बिमानस्थल हुादै कोलम्बो गएको र त्यहााबाट खाडी मुलुक लगिएको सूचना बाहिर आएको थियो । गत साता मात्रै नेपाल एयरलाइन्सको दिल्ली उडान हुादै कोलम्बो लैजान अन्तिम प्रकृयामा रहेका ५ युवतीलाई काठमाडौं बिमानस्थलमा पक्राउ गरिएको थियो ।