शिवप्रसाद उप्रेती
फोटो : न्यानोका सामग्री ओसार्दै हेलिकोप्टर। तस्बिर: अन्नपूर्ण
केरौंजा (गोरखा): भुकम्पपीडितलाई मानवीय सहायताका नाममा आएको ठूलो बजेट विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरूले हेलिकोप्टर चार्टर गरेर उडाइरहेका छन् । यातायातका अन्य साधन पुग्ने गाविसहरुमा पनि हेलिकोप्टर प्रयोग गरेर बजेट दुरुपयोग गरिरहेका हुन्।
काशिगाउँ, केरौंजा, उहिया लगायतका गाविसहरुमा भुकम्पले भत्काएको बाटो मर्मत भएर खच्चर चल्न थालेको दुई महिनाभन्दा बढी भइसक्यो । ‘खच्चडले पनि बोक्छ, मान्छेले पनि बोक्छन्’, केरौंजा माविका प्रधानाध्यापक सुन्दर खनालले भने, ‘तर मानवीय सहयोगको नाममा आएको बजेट संस्थाहरुले हेलिकोप्टरमा उँडाइरहेका छन्।’
मान्छेले बोकेमा वा खच्चडले बोकेमा कम खर्च पनि हुने, स्थानीयले आम्दानी पनि गर्न पाउनेमा त्यसो हुन नसकेको अर्का स्थानीय सुकबहादुर गुरुङको भनाइ छ।’आर्खेत, सोतीसम्म गाडीले ल्याइहाल्छ। त्यहाँबाट भरियाले बोक्न सक्छन्’ गुरुङ भन्छन् ‘तर धेरै खर्च गरेर हेलिकोप्टर उँडाइरहेका छन्। खै किन हो हामी बुझ्दैनौं।’
उनका अनुसार केरौंजाका अधिकांश बासिन्दा पर्यटकको भारी बोक्ने गर्छन्। यो बर्ष पर्यटक आवागमन सुनसान भएकाले उनीहरु रोजगारबिहिन भएर बसिरहेका छन्।’भोटखोलामा भारी बोक्ने खच्चड पनि अहिले धेरैजसो फाल्टु बसेका छन्।
पर्यटकको भारी बोक्ने भरियाहरु पनि फाल्टु छन्। राहतको सामान बोक्न पाए रमाएर बोक्थे। परिवार पाल्न पनि सजिलो हुन्थ्यो’ उनले भने ‘हेलिकोप्टरले एकखेपको एक लाख ५० हजार लिन्छ । मान्छेले भए एक हजारमा बोक्ने थिए।’ राहतको पैसा कसरी आएको छ, कसरी गएको छ पत्तो नभएको स्थानीयहरु बताउँछन्।
हेलिकोप्टरले अहिले स्वीटर, ज्याकेट, कम्मल, त्रिपाल, खाना पकाउने भाँडाकुँडा, सौचालयका प्यान लगायतका सामग्रीहरु ओसारिरहेका छन् । ‘एकखेपमा करिब २० हजारको सामान बोक्छ तर हेलिकोप्टर भाडा एकलाख तिर्छ’ अर्का शिक्षक अर्जुन श्रेष्ठ भन्छन् ‘हामीले किन २० हजारको सामानलाई एकलाख खर्च गरेर बोकाउनु भएको भनेर पनि सोध्यौं। उनीहरुले छिटो सेवा दिन भनेर ढाकछोप गरे।’
केरौंजा, काशिगाउँ, उहिया, सिर्दिबास, चुम्चेत, छेकम्पार, बिही, प्रोक, ल्हो र छेकम्पार गाविसमा हेलिकोप्टर चार्टर हुने गरेका हुन्। केरौंजा, उहिया, काशिगाउँ हिमाल वारिका र अरु सात गाविस हिमाल पारिका हुन्। यी गाविसहरुमा स्थानीय ब्यापारीहरुले खच्चडबाट सामान ढुवानी गरिरहेका छन्।
भुकम्प पीडितलाई सहयोग गर्न आएको बजेट भने संघसंस्थाले हेलिकोप्टरमा चर्को भाडा तिरेर सिध्याएका छन्।’हेलिकोप्टरको यति दुरुपयोग भएको छ कि, संस्थाका तल्लो तहका कर्मचारी एक गाउँबाट अर्को गाउँ जान पनि हेलिकोप्टर चढ्छन्। कहिलेकहीं राहत सामग्री हुदैन।
मान्छे मात्रे बोकेर पनि हेली आउँछ’ स्थानीय सोभन गुरुङ भन्छन् ‘यसरी हेली उँडाएर पैसा सिध्याउनु भन्दा बरु भुकम्प र पहिरोमा घरजग्गा सबै गुमाएकाहरुलाई जग्गा किन्दिए हुन्थ्यो, गाविस भवन छैन, हुलाक, स्वास्थ्य चौकी भवन भत्केको छ। त्यो खर्च यता गरिदिए कति राम्रो हुन्थ्यो।’ सहयोग गर्न गाउँमा आउने संस्थाहरुले ठाँटबाँट, साजसज्जामा धेरै खर्च गर्ने गरेको गाउँलेहरुको गुनासो छ।
जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिका अध्यक्ष प्रमुख जिल्ला अधिकारी उद्धव तिमल्सेनाले यातायातका अन्य साधन जान सक्ने ठाउँहरुमा भरिया वा खच्चडमार्फत् बोक्ने वातावरण मिलाउन संघसंस्थाहरुलाई निर्देशन दिने बताए। स्थानीयबासीलाई आम्दानी पनि हुने र काम गर्ने बानी विकास पनि हुने भएकाले यो बिकल्प उत्तम भएको उनको भनाइ छ।
पहिलो चरणमा राहत र उद्धारमा ९५ वटा गैरसरकारी संस्था खटिएको गोरखामा अहिले राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय गरी ४५ वटा गैरसरकारी संस्थाहरुले काम गरिरहेका छन्।
annapurnapost