गोरखा । उत्तरी गोरखामा उत्पादन भएको गाला र गोल्डन स्याउ बजारमा आएको छ । हेली मार्फत ढुवानी गरेर स्याउ गोरखा बजारमा ल्याईएको हो ।
ब्यवासयीक रुपमा गोरखामै पहिलो पटक उत्पादन भएको स्याउ बिक्रीका लागी अहिले गोरखाकाली मेलामा राखिएको स्याउ धनी लाक्पा डुण्डुप लामाले बताए ।
दुवै प्रकारको स्याउ अहिले मेलामा प्रति किलो ५०० का दरले बिक्री गरिएको पनि लामाले बताए । ‘हामीले फार्ममा नै होलसेलमा २५० रुपैयाँ र खुद्रामा ३०० सम्ममा बिक्री गथ्र्यौ,’ उनले भने ‘गोरखा बजारसम्म ल्याउन हेलि भाँडा महङगो परेकोले प्रतिकिलो ५०० रुपैयाँमा बिक्री गरेका हौँ ।’ उक्त स्याउ राजधानीको सुपर मार्केटमा भने प्रति किलो ८०० रुपैयाँको दरले बिक्री हुदै आएको छ ।
२ हजार ७०० मिटर भन्दा बढी उचाईमा रहेको प्रोकमा लामाले ५ प्रकारको स्याउ उत्पादन गर्दै आएको छ । त्यस मध्ये २ प्रकारको स्याउ चाढो उत्पादन भएकोले अहिले बिक्रीका लागी बजारमा झारीएको उनले जानकारी दिए । लामाको फर्ममा गोल्डेन, गाला, किङ रेड डेलिसियस, रेड डेलिसियस र फुजी गरी पाँच प्रकारको स्याउ उत्पादन हुन्छ ।
सदरमुकाममा चलिरहेको मेलामा भने उनले गाला र रेड डेलिसियस स्याउ बिक्रीका लागि राखेका छन् । लामाले पत्रकारहरुसँग कुरा गर्दै ३ बर्षअघि १५० रोपनी क्षेत्रफलमा ब्यबसायिक रुपमा स्याउ खेती सुरु गरेमा यस बर्ष भने उक्त खेतीलाई विस्तार गरेर ३०० रोपनीमा पुरर्याएका छन् । अहिले उनको फर्ममा ८ हजार स्याऊका बोट रहेको लामाले बताए ।
कोरोना महामारीको पहिलो बर्ष खेती सुरु गरेका उनले पहिलो बर्ष सामान्य आम्दानी लिएको भएता पनि गतबर्ष हेलिकोप्टर मार्फत २ हजार किलो काठमाण्डौ पुर्याएर बिक्री गरेका थिए ।
लामाको फर्ममा रहेको स्याउका बोटले यो बर्ष भने २१ हजार केजी भन्दा बढी उत्पादन दिने अनुमान गरिएको छ ।
लामाले स्याउ खेतीका लागि सुरुमा ३० प्रतिशत आफ्नो लगानी गरेका थिए भने ७० प्रतिशत गण्डकी प्रदेश सरकारले अनुदान रकम उपब्ध गराएको थियो । इटालीबाट ल्याइएका सबै बेर्नाले राम्रो उत्पादन दिन सुरु गरेको लामाले जानकारी दिए ।
सडक यातायातले छुन नसकेको उत्तरी गोरखाको स्याउ ढुवानीमा सरकारी अनुदान पाए सस्तोमा बिक्री गर्न सकिने उनको धारणा रहेको छ । उत्पादित स्याउ पुरै अर्गानिक भएको पनि लामाले दावी गरे ।
प्रोकमा उत्पादन भएको उक्त स्याउ सहज रुपमा जिल्ला सदरमुकाममा भित्राउन सकेको खण्डमा मनाङ, मुस्ताङ तथा भारत र चिनबाट जिल्ला भित्रने स्याउ विस्थापित हुने निश्चित देखिन्छ । लामाले अहिले ‘चुमनुब्री स्याउ’ ब्राण्डमा प्याकिङ गरेर बिक्री गर्न थालेका छन् ।
स्थानीय स्तरमा नै स्याउको माग बढी रहेको पनि कृषक लामाको भनाई छ । स्थानिय स्तर र बाहिरी जिल्लामा समेत स्याउको माग बढेको भन्दै अन्य ४ जना स्थानिय कृषकले समेत यो बर्षदेखी स्याउ खेती सुरु गरेका छन् ।
यो प्रजातीको स्याउका बोट राम्रो सँग हेरचाह भएको खण्डमा ३५ वर्षसम्म आम्दानी दिने गर्दछ । लामाले बिक्री हुन नसेकाका स्याउबाट सुकुटी, वाईन, एप्पल स्लाईडर, जामका साथै १० प्रकारका केकहरु उत्पादन गर्दै आएका छन् ।