गोरखा समाचारदाता
गोरखा – गोरखाका किसानहरुले कम मुल्यमा अलौची बेच्न बाध्य भएका छन ।
बगान सुधार गर्न नसक्दा र आधुनिक भट्टी नहुदा किसानले अलौचीको मुल्य कम पाएका हुन ।
सिरानचोक गाउँपालिकाको थालाजुङका किसानले कुनै बेला प्रति किलो २२०० रुपैयाँ सम्ममा बिक्री गरेको अलौची अहिले ५७५ रुपैयाँमा बेच्न बाध्य छन । त्यसैको मारमा परेका छन पुराना किसान धनबहादुर गुरुङ्ग गुरुङ ।
उनले गाउँमा अलौची खेतीको ब्यावसायीक खेती सुरु गर्दा जिल्लाका अन्य किसानले अलौची के हो भन्ने सम्म पनि थाहा पाएका थिएनन् । थालालुङको भिर पखेरामा १० हजार झाङ भन्दा बढी अलौची खेती गरेका गुरुङले यो बर्ष ५७५ रुपैयाँ प्रति किलो अलौची बेच्न बाध्य भएका छन । अलौचीलाई खोल्सीको सुन भन्ने गरिन्छ ।
अलौचीको मुल्य पाउने उनी एक मात्र पात्र हुन । जिल्लामा त्यस्ता अलौची खेती गर्ने दर्जनौ किसानहरु छन । उनीहरुको पनि यस्तै हालत छ अहिले । गुरुङको अनुभवनमा किसानले विगत देखी नै अलौची लगाउने तरिका एउटै अपनाएका छन ।
अलौची लगाएर त्यसै छाडिदा मात्र त्यसको मुल्य नआउने उनको अनुभव छ । गुरुङ भन्छन् बगानको सरसफाई नहुदा र पर्याप्त सिंचाईको ब्यवस्था नहुदा पनि अलौचीको गुणस्तरमा सुधार आउन नसकेको हो । त्यसबाहेक पनि अलौचीका लागि आवश्यक मल र उत्पादन पछि आधुनिक भट्टीमा राखेर सुकाउन नसक्दा पनि कम गुणस्तरको अलौची निस्कने र किसानले मुल्यन नपाउने उनको धारणा छ ।
कम गुणस्तर भएकै कारण किसानको घरमा आएर अलौची उठाउने ठेकेदारले मुल्य कम दिने र किसानले त्यसैमा चित्त बुझाउनुपर्ने बाध्यता रही आएको छ । त्यस भेगका किसानको अनुभवमा ०७१÷०७२ सालमा ठेकेदारले किसानको घरैबाट प्रति केजी २२०० रुपैयाँ दिएर अलौची खरिद गरेका थिए । तर त्यस पछिका बर्षहरुमा भने गोरखाका किसानहरले अलौचीको मुल्य राम्रो पाउन सकेको छैन ।
कृषि ज्ञान केन्द्र गोरखाकी प्रमुख मनिता थापाको बुझाई पनि उस्तै छ । किसानले अलौची लगाए पछि उत्पादनका बेला मात्र बगान जाने बानी सुधार गनुपर्ने बताउछिन् । बगानलाई गोडमेल र सिंचाईका साथै प्रर्याप्त मल नदिदा गोरखाका किसानले गुणस्तरिय अलौची निकाल्न नसकेको र मुल्य कम पाएको उनको धारणा छ ।
त्यसो त बजार मुल्य भनेकै प्रतिस्पर्धामा आधारित हुने हुनाले उत्पादन कम हुदा मुल्य धेरै पाउने र धेरै उत्पादन हुदा मुल्य कम हुने गर्दछ । थापाको बिचारमा किसानले अलौचीलाई ग्रेडिङ नगर्दा पनि मुल्यमा कमी आएको हो ।
तस्बिर सौजन्य मनिता थापा
त्यसो त जिल्ला कृषि ज्ञान केन्द्र गोरखाले यो पटक अलौची किसानको माग अनुसार सिरानचोक गाउँपालिकामा आधुनिक भट्टीको निर्माण गर्दै छ । आगमी बर्ष भीमसेन थापा गाउँपालिकाम निर्माण गर्ने योजना बनाएको छ । अन्य दुई स्थानमा भने गैर सरकारी संस्थाले भट्टी निर्माणको काम गरिरहेको छ । कार्यालयले सिंचाईकालागि पाईप, मल र बगान गोडमेलका लागि किसानलाई अनुदानको समेत ब्यवस्था गरेको छ ।
केन्द्रले दिएको जानकारी अनुसार जिल्लाको अजिरकोटको सबै वडामा, सिरानचोकको थालाजुङ, भीमसेन थापाको तान्द्राङ र आरुघाट गाउँपालिकाको मान्बुको गरी १३२ हेक्टर जमिनमा अलौची खेती हुने गरको छ । केन्द्रले यो बर्ष २९ मेट्रिकटन अलौची उत्पादन हुने अनुमान गरेको छ ।