मोहसिन अलि मिया
गाेरखा – जिल्ला ११ स्थानीय तह मध्ये २ गाउँपालिकामा अझैसम्म केन्द्रिय विद्युत पुग्न सकेको छैन ।
जिल्लाको उत्तरी विकट मानिने धार्चे र चुमनुब्री गाउँपालिकामा अहिलेसम्म पनि केन्द्रिय लाइन विस्तार हुन नसकेको हो । केहि ठाउँमा स्थानीय लघु जलविद्युत आयोजना संचालन भएपनि धेरै स्थान अझै अन्धकार मै छ ।
भौगोलिक रुपमा विकट मानिने यि दुई गाउँपालिकामा विद्युत विस्तारका लागि यस अघि बजेट आएपनि काम हुन नसकेको नेपाल विद्युत प्राधिकरण गोरखा शाखाले बताएको छ । ‘दुई स्थानीय तहमा अहिलेसम्म पनि केन्द्रिय लाइन पुगेको छैन’ प्राधिकरणका गोरखा प्रमुख माधव न्यौपानेले भने ‘भुगोल नै त्यस्तै छ, विद्युतीकरण गर्न भन्दा ढुवानी खर्चिलो छ, सानो तिनो बजेटले त्याहा लाइन पुरयाउनै सकिने अवस्था छैन ।’ यस बर्ष धार्चेको लाप्राक हुदै गुम्दासम्म लाइन पु¥याउने लक्ष्य कार्यालयले राखेको उनको भनाई छ ।
जिल्लामा हालसम्म दुई नगरपालिका र पाँच गाउँपालिकामा मात्रै केन्द्रिय विद्युत लाइन पूर्ण रुपमा पुगेको छ ।
पालुंटार, गोरखा नगरपालिका, शहिद लखन, आरुघाट, गण्डकी, सिरानचोक र भिमसेन थापा गाउँपालिका अन्य चार तहको तुलनामा भौगोलिक रुपमा केहि सुगम भएकाले सबै वडामा केन्द्र्रिय लाइन पुगेको छ भने वारपाक सुलिकोट र अजिरकोटमा आंशिक मात्रै विद्युतिकरण भएको हो । ‘अघिल्लो बर्षदेखि गाउँगाउँमा केन्द्रिय लाइन विस्तार भइरहेको छ’ प्रमुख न्यौपानेले भने ‘सुलिकोट र अजिरकोटमा आंशिक भएको अवस्थामा छ । गोरखा र पालुंटार सहित अरु ७ स्थानीय तहमा लगभग पूर्ण विद्युतिकरण भएको छ ।’
१२ सय घरधुरीमा लाइन विस्तार
गत आर्थिक बर्ष २०७५/०७६ मा अजिरकोट र वारपाक सुलिकोट गाउँपालिका लगायतमा गरी झण्डै १२ सय घरधुरीमा नयाँ लाइन विस्तार भएको छ ।
अजिरकोटको भच्चेकमा २ सय, सिमजुङमा ३ सय र हंशपुरका ४ सय घरधुरीमा केन्द्रिय लाइन पुगेको प्राधिकरणले जनाएको छ । त्यस्तै वारपाक सुलिकोटको सौरपानी क्षेत्रका ३ सय घरमा पनि यसै बर्ष लाइन विस्तार भएको हो ।
त्यस्तै साविकका स्वाँरा, खरिबोट, घ्याच्चोक र वालुवा हुदै वारपाकसम्म समेत विद्युतिकरणको काम अघि बढेको प्रमुख न्यौपानेले बताए । हाल सो स्थानहरुको काममा बर्षातका कारण बाटो जिर्ण बन्दा केहि समस्या भएको बताइएको छ ।
४ हजार नयाँ ग्रहाक थपिए
जिल्लामा यस बर्ष ४ हजार ७ जना नयाँ ग्रहाक थपिएका छन् । भूकम्पपछि बनेका नयाँ घर, नयाँ लाइन विस्तारका स्थान लगायत गरी सो संख्यामा सेवाग्राही थपिएको कार्यालयको तथ्यांकमा उल्लेख छ ।
यससंगै गोरखामा ४१ हजार ७१ घरधुरीमा केन्द्रिय लाइन पुगेको देखिन्छ । तर लाइन विस्तार भएका केहि स्थानका सेवाग्राहीले भने मिटर लैजानै बाँकी रहेकाले तत्काल संख्यामा बढ्न सक्ने प्राधिकरण गोरखाका प्रमुख न्यौपानेले बताए ।
प्राधिकरणको तथयांकलाई आधार मान्दा ७८ दशमलव ३ प्रतिशत जनसंख्या केन्द्रिय विद्युतिकरणको पहुँचमा पुगेको देखिन्छ । त्यस्तै गत आर्थिक बर्षमा प्राधिकरण गोरखा शाखाले ९ सय ३५ ग्रहाकलाई निशुल्क मिटर वितरण गरेको जनाएको छ ।
अति विपन्न, गरिव वर्गलाई वडाको सिफारिसका आधारमा निशुल्क मिटरको ब्यवस्था गरिएको कार्यालयले जनाएको छ । शुल्क तिर्नुपर्दा एउटा मिटरको झण्डै २ हजार ५ सय रुपैया तिर्नुपर्ने हुन्छ । त्यस्तै गत बर्ष जिल्लाका बिभिन्न स्थानमा गरी ५५ वटा ट्रान्सर्फमर थपिएका छन् ।
भोल्टेज कम भएको, ग्राहकको माग बढेको, नयाँ लाइन विस्तार भएको लगायतका स्थानमा गरी ५५ स्थानमा नयाँ ट्रान्सर्फमर हालिएको प्रमुख न्यौपानेले बताए ।
काठेपोल मुक्त बनाइने
यस आर्थिक बर्ष २०७६/०७७ मा जिल्लालाई काठेपोल मुक्त बनाइने भएको हो ।
हाल बाँकी रहेका झण्डै ७ हजार काठेपोललाई विस्थापित गरी फलामे पोल राख्न प्रकृया अघि बढाइएको कार्यालयले जनाएको छ ।
यस बर्ष विद्युत लाईन सुदृढीकरणमा लाग्ने योजना बनाएको कार्यालयले पूरा संरचनामा बनेका स्थान समेत परिवर्तन गर्ने, काठे पोल विस्थापित गर्ने, कालो तार हाल्ने, विद्युतीकिरण नजिकै रहेका रुखका हाँगा काट्ने, चोरीलाई निरुत्साहित गर्ने लगायतका कार्ययोजना अघि सारेको बताएको छ ।