एजेन्सी । युद्ध अन्त्यका लागि अन्तिम सम्झौतामा पुग्न अमेरिका र इरानबिच स्विट्जरल्यान्डमा भएको पहिलो चरणको वार्ता ‘उत्साहजनक प्रगति’ का साथ सम्पन्न भएको छ ।
मध्यस्थकर्ता मुलुकहरू कतार र पाकिस्तानले सोमबार एक संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्दै दुवै पक्ष ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौतामा पुग्ने गरी एउटा ‘मार्गचित्र’ तयार गर्न उच्च स्तरीय समिति गठन गर्न सहमत भएको जनाएका छन् ।
गत हप्ता २ देशबिच भएको प्रारम्भिक सहमतिपछि आइतबारदेखि स्विस सहर लुसर्नमा यो वार्ता सुरु भएको हो । प्राविधिक विषयका छलफलहरू यस हप्ताभरि जारी रहने बताइएको छ ।
वार्तामा सहभागी एक अमेरिकी कूटनीतिज्ञका अनुसार छलफल मुख्य गरी स्ट्रेट अफ होर्मज खुला गर्ने र लेबनानमा युद्धविराम लागू गर्ने विषयमा इरानको तर्फबाट आएका अस्पष्ट सन्देशहरूलाई प्रस्ट पार्नमा केन्द्रित थियो । व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवतजावतका लागि र असमझदारी न्यूनीकरण गर्न दुवै पक्ष एउटा ‘सञ्चार लाइन’ बनाउन सहमत भएका छन् ।
यसका साथै इरानको आणविक कार्यक्रमका विषयमा पनि प्रारम्भिक छलफल भएको छ । अमेरिकाले इरानले क्षेत्रीय अस्थिरता फैलाउन छाडे र आणविक हतियारको महत्त्वाकाङ्क्षा त्यागेमा सम्बन्धलाई पूर्ण रूपमा बदल्न तयार रहेको बताएको छ भने इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम शान्तिपूर्ण रहेको दाबी दोहोर्याएको छ ।
वार्तामा अमेरिकी टोलीको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले गरेका छन् भने इरानको नेतृत्व मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बगेर गालिबाफले गरेका छन् । वार्ता चलिरहँदा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा लेख्दै इरानले लेबनानमा आफ्ना ‘प्रोक्सी’ हिजबुल्लाहलाई तत्काल रोक्नुपर्ने र नरोके कडा प्रहार गर्ने चेतावनी दिएका थिए ।
यसको जवाफमा इरानी वार्ताकार गालिबाफले ‘धम्कीले काम गर्ने भए अमेरिका आज यस्तो निराशाजनक अवस्थामा हुने थिएन’ भन्दै कटाक्ष गरेका छन् । लेबनानमा सैन्य कारबाही रोक्नका लागि वार्तामा लेबनान सरकार समेत सम्मिलित एउटा विशेष कक्ष बनाउने सहमति भएको छ ।
पछिल्लो समय इजरायल र हिजबुल्लाहबिच लडाइँ बढेपछि इरानले होर्मुज जलमार्ग बन्द गरेको घोषणा गरेको थियो । तर, समुद्री ट्र्याकिङ डेटाले भने त्यहाँबाट जहाजहरूको आवतजावत अझै जारी रहेको देखाएको छ ।
यसअघि अमेरिका र इरानका राष्ट्रपतिले हस्ताक्षर गरेको प्रारम्भिक सम्झौतामा इरानलाई पुनर्निर्माणका लागि ३०० अर्ब डलर दिने र प्रतिबन्धहरू फुकुवा गर्ने उल्लेख थियो । इजरायलले इरानसँगको युद्ध गत फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको र हिजबुल्लाहसँगको लडाइँ यसभन्दा फरक रहेको दाबी गर्दै लेबनानबाट आफ्ना सैनिकहरू तत्काल फिर्ता नहुने अडान राखेको छ । लेबनानमा गत मार्च २ देखि यता ४ हजारभन्दा बढी मानिसले ज्यान गुमाइसकेका छन् ।