गाेरखा । नेपालमा प्रजनन उमेर समूह (१५–४९ वर्ष) का झन्डै आधा पुरुष सुर्तीजन्य पदार्थको कुलतमा रहेको पाइएको छ ।
राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयले सोमबार सार्वजनिक गरेको ‘चौथो नेपाल बहुसूचक सर्वेक्षण २०८१/८२’ अनुसार यस उमेर समूहका ४१.८ प्रतिशत पुरुष सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन गर्छन् । सोही उमेर समूहमा महिलाको हिस्सा ५.१ प्रतिशत रहेको छ ।
यसअघि सन् २०१९ मा गरिएको ‘नेपाल स्टेप्स सर्भे’ ले १५ देखि ६९ वर्ष उमेर समूहका ४८.३ प्रतिशत पुरुष र ११.६ प्रतिशत महिला सुर्तीजन्य पदार्थको लतमा रहेको देखाएको थियो । अहिलेको सर्वेक्षणमा उमेर समूहको दायरा (१५–४९ वर्ष) सीमित भएकाले तथ्याङ्कमा केही कमी देखिएको हुनसक्ने विज्ञहरूको विश्लेषण छ ।
आर्थिक अवस्था र सुर्ती सेवनको सम्बन्ध
सर्वेक्षणको अर्को रोचक पक्ष भनेको आर्थिक अवस्था र सुर्तीजन्य पदार्थको प्रयोग बीचको उल्टो सम्बन्ध हो । प्रतिवेदन अनुसार धनी वर्गको तुलनामा गरिब वर्गमा यसको लत बढी देखिएको छ :
१) अति गरिब वर्ग: २५.५ प्रतिशत कुलतमा ।
२) अति धनी वर्ग: १६.१ प्रतिशत मात्र कुलतमा ।
१५ वर्ष नपुग्दै चुरोट तान्नेमा काठमाडौं अगाडि
कलिलो उमेरमै चुरोटको लतमा फस्ने दर पनि डरलाग्दो देखिएको छ । देशभरको औसत हेर्दा ७.६ प्रतिशत पुरुष र २.१ प्रतिशत महिलाले १५ वर्षको उमेर नपुग्दै कम्तीमा १ खिल्ली चुरोट वा बिडी पूरै सेवन गरिसकेका छन् ।
प्रादेशिक तथा क्षेत्रीय आधारमा १५ वर्षअघि नै कुलतमा लाग्ने किशोर-किशोरीको संख्या निम्न छ :
१) काठमाडौँ उपत्यका : ५.५ प्रतिशत (सबैभन्दा बढी)।
२) गण्डकी प्रदेश (ग्रामीण क्षेत्र) : ४.४ प्रतिशत ।
३) सुदूरपश्चिम प्रदेश (ग्रामीण क्षेत्र) : ४.१ प्रतिशत ।
चिन्ताजनक अवस्था : १७ वर्ष मुनिकाले दैनिक २० खिल्ली बढी चुरोट तान्छन्
सर्वेक्षणले सबैभन्दा डरलाग्दो तथ्य १५ देखि १७ वर्ष उमेर समूहका किशोर-किशोरीहरूमा देखाएको छ । यस उमेर समूहका कुल १ हजार ८९९ सहभागीमध्ये ९.५ प्रतिशतले आफूले दैनिक २० खिल्लीभन्दा बढी चुरोट सेवन गर्ने गरेको स्वीकार गरेका छन् । यो तथ्याङ्कले विद्यालय जाने उमेरका किशोरहरूमा सुर्तीजन्य पदार्थको निर्भरता अत्यधिक रहेको पुष्टि गर्दछ ।