गोरखा । गोरखाको खारुङ गाउँमा पहिरो जानुपूर्वको सूचना प्रणाली जडान गरीएको छ । बारपाक सुलिकोट गाउँपालिका–४, स्थित खारुङमा उक्त प्रणाली हालै जडान गरीएको हो ।
उक्त प्रणाली जिल्लामै पहिलोपटक जडान गरिएको संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय खाद्य तथा कृषि संगठन (एफएओ) परियोना नेपालका विपद जोखिम न्यूनिकरण विशेषज्ञ लिलाजंङ गुरुङले बताए । त्यहाँ जडित मेशिनले पहिरो आउनु अघि नै स्थानीयलाई पहिरोको पूर्व सूचना दिने उनले बताए ।
बारपाक सुलिकाेट-४ काे खारुङ गाउँ
०७२ सालको विनाशकारी ‘गोरखा भूकम्प’ पछी खारुङ बस्ती नजिकैबाट जमिन भाँसिन थालेपछी परियाजनाले पहिलो पटक उक्त प्रणाली जडान गरेको हो ।
बर्षातका बेला हरेक बर्ष निरन्तर जमिन धसिदै जान थालेपछी खारुङका केही घरहरु बिस्थापित समेत भएका थिए । गाउँबाट मानिसहरु घर नै छाडेर जान थालेपछी पहिरो नियन्त्रणसंगै स्थानीयबासीलाई पहिरोबाट सुरक्षित राख्न र पहिरो आउनु अघि नै जानकारी दिने गरी पूर्वसूचना प्रणाली जडान गरेको परियोजनाले जानकारी दिएको छ ।
गाउँसंगै रािखएकाे सेन्सर
जडीत पूर्वसूचना प्रणालीले जमिन हल्लिनासाथ साइरन बजाउने गर्दछ । खारुङ गाउँकै फरक फरक गरी ३ स्थानमा राखिएको सेन्सरले जमिनमा थोरै कम्पन हुने बित्तिकै ‘साइरन’ बजाएर विपद्को पूर्व जानकारी दिने गरेको छ ।
विशेष गुरुङले सोही साइरन बारपाक सुलिकोट गाउँपालिकामा समेत जडान गरीएको बताए । गाउँमा उक्त साईरन बज्नासाथै पालिकामा रहेको साईरन समेत बज्ने र उक्त गाउँमा जमिन भासिन थालेको जानकारी प्राप्त हुने उनले बताए ।
पहिराे नियन्त्रणकालागी लगाईएकाे अम्रिसाे
‘‘समुदायलाई पहिरोको पूर्वसूचनाका हिसावले यो असाध्यै महत्वपूर्ण हुन्छ, उनले भने, ‘‘गाउँपालिकाले पहिरोको जोखिमयुक्त क्षेत्रको विवरण उपलब्ध गराएपछि अध्ययन गरेर पालिका भित्र सवैभन्दाबढी आवश्यक ठाउँमा पूर्वसूचना प्रणाली राखिएको हो ।’’ पूर्वसूचना प्रणालीमा ‘सेन्सर’ जडान गरिएको र जमिन थोरै चल्ने बित्तिकै त्यसले साइरन बजाएर स्थानीयलाई जानकारी दिने विशेषज्ञ गुरुङले बताए ।
‘‘पूर्वसूचना प्रणालीमा जडान गर्दा ५ डिग्री थ्रेसहोल्ड राखिएको छ, त्यो भन्दाबढी कम्पन भइहाले ‘साइरन’ बज्छ र त्यसलाई खतरा हो भन्ने समुदायले थाहा पाउछन्, उनले भने, ‘‘खतराको साइरन बजेपछि मानिसहरु समयमा नै सुरक्षित ठाउँमा भाग्ने मौका पाउछन्, । पूर्वसूचना प्रणालीमार्फत पहिरोको सम्पूर्ण सूचना प्रत्येक १५ मिनेटमा डाटासहित तत्काल गाउँपालिकाको कार्यालयमा रहेको सारोबरमा पुग्ने व्यवस्था समेत मिलाइएको छ ।
खारुङ गाउँकाे एक घरमा जडान गरीएकाे साईरन
साईरन बज्ने बित्तिकै भाग्छन गाउँले
परियोजना मार्फत जठिन उक्त प्रणालीले साईरन बजाएको खण्डमा गाउँहरु सबै मिलेर सुरक्षित स्थानमा जाने गरी स्थान समेत छनौंट गरेका छन् । गाउँकै उत्तर पश्चिम भागमा सबै गाउँले जम्मा भएपछी हाजिरी उठाउने काम हुने गरेको छ ।
हाजिरी उठाउदा को मानिस आयो आएन भन्ने थाहा हुने र हराएको मानिसका बिषमा खोजी गर्न सजिलो हुने पनि विशेषज्ञ गुरुङले जानकारी दिए ।
सुरक्षित स्थानमा जम्मा भएका सबैले जमिन भाँसिएको वा नभाँसिएको बिषयमा अध्ययन गर्ने र सुरक्षित अवस्थामा मात्र गाउँमा फर्कने गर्दछन् । एक पटक साईरन बजेपछी भने रोक्नलागि मानिस आफैले उक्त प्रणालीलाई बन्द गर्नसक्ने छ ।
पहिराेकाे जाेखिममा परेपछी बस्न छाडेकाे घर
जमिन भाँसिएको स्थानमा परियोजनाले स्थानिय स्तरमा नै पाउने अम्रिसो लगाए पहिरो नियन्त्रण गरेको छ । पहिरो नियन्त्रण भएसंगै विस्थापित भएका गाउँलेहरु पुनः गाउँ फर्कन थालेको पनि एक स्थानियले जानकारी दिए ।
गाउँपालिका, भू तथा जलाधार व्यवस्थापन कार्यालय र संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय खाद्य तथा कृषि संगठन (एफएओ) विचको सहकार्यमा पूर्वसूचना प्रणाली जडान गरिएको हो ।
