गोरखा । गोरखाको गोरखकाली मन्दिरमा रहेको दसैँ घरमा आज बिधिपूर्वक जमरा राखिएको छ । बिहान ११ बजेर २९ मिनेट जौको जमरा राखिएको गोरखा दरवारका मुल पुरोहित सारदाप्रसाद भट्टराईले जानकराी दिए ।
परम्परा अनुसार बिहान सवेरै (बिहान नाडीको रौ देखिने बेला) भुकभुके उज्याालोमा देवी भगवतीको सवारी गराएपछि कालिका भगवतीको मन्दिरको दसैं घर, जमरा कोठा, गोरखनाथ गुफा, तल्लो कोट र उपल्लो कोटमा जमरा राखिएको हो ।
कालिका भगवती मन्दिरको दसैं घरमा ९ माना, जमरा घरमा १ पाथी र गोरखनाथ गुफामा १ पाथी जौको जमरा राखिएको पुरोहित भट्टराईले बताए । त्यस बाहेक पनि उपल्लो कोट र तल्लो कोटमा १–१ मानाको जमरा राखिएको उनले जानकारी दिए ।
जमरा राख्नुअघि मूलदरबारमा पानी घडी थपना गरी घटस्थापना गरिएको हो । गोरखाको गोरखकाली मन्दिरमा जमरा राखेपछि मात्र देशभरका हिन्दुधर्मालम्बीहरुले जमरा राख्ने धार्मिक मान्यता रहदै आएको छ ।
बडादसैँमा लगाइने टीकासँगै जमरा लगाउँदा शुभ हुने विश्वासका कारण यहाँ प्रत्येक वर्ष जमरा राख्ने गरिन्छ । प्रतिपदा शुरु भएसंगै कालिका मन्दिरमा नियमित रुपमा कालो बोका बलिदिने प्रचलन रहदै आएको छ । यसपटक दशै अबधीभरीसम्म ३२ ओटा बोका, १२ भेडा, ५ सुगुँर, १ सतार ९ठुलो राँगो० सहित १५ ओटा राँगो र ९ ओटा कुखुरा बलिदिने परम्परा रहदै आएको छ ।
तात्कालिन राजसंस्थाका पालामा मन्दिरमा १४० ओटा भेडाबोका र १ सतार सहित ८४ ओटा राँगा बालिदिने प्रचलन रहदै आएको थियो । राजसंस्थाको अन्त्य भएसगै गोरखा दरबार हेरचाह अड्डामा दशै पुजाका लागि आबश्यक बजेटमा कटौती हुदै आएकाले पशुपन्छिको बली समेत घटाइएको गोरखा दरर्बार हेरचाह अड्डाले जानकारी दिएको छ ।
यस्तै घटस्थापनाको बिहानको शुभसाईतमा गोरखाको ऐतिहासिक तथा पुराताात्वीक मनकामना मन्दिरमा पनि जमरा राखिएको मन्दिरका पुजारी इन्सान थापाले जानकारी दिए ।
मनकामना मन्दिरमा भने मकै र जौको छुट्टाछुट्टै जमरा राखिएको छ । परम्परा अनुसार बिगतदेखि नै मकै र जौको छुट्टतछुट्टै जमरा राख्नु पर्ने भएका कारण सोही अनुसार नित्य पुजा गरी जमरा राखिएको मूलपुजारी थापाले जानकारी दिए ।