गोरखा । गोरखामा गएको आर्थिक बर्ष चितुवाको आक्रमणबाट ६२२ वटा घर पालुवा जनावरको मारिएका छन् । यस अघिको तुलनामा पछिल्लो ३ बर्षमा यो सबै भन्दा धेरै आक्रमण भएको मनास्लु संरक्षण क्षेत्र सम्र्पक कार्यालय गोरखाले जनाएको छ ।
आक्रमण परी क्षति पुगेका पशुधनीलाई संरक्षण क्षेत्रको कार्यालयबाट ५९ लाख ४८ हजार २०० रुपैयाँ क्षतिपूर्ती बितरण गरिएको संरक्षण अधिकृत विश्वबावु श्रेष्ठले बताए । ‘गोरखामा चितुवाको आक्रमणबाट घर पालुवा जनावरको क्षति हुने क्रम बढ्दै गएको छ, संरक्षण अधिकृत श्रेष्ठले भन्नुभयो ‘आर्थिक बर्ष ०७७–०७८ मा चितुवाले ४६७ घर परिवारको ६२२ वटा पशु चौपालाई आक्रमण गरि मारेको पाइएको छ ।
आ।ब ०७५–०७६ मा ९ लाख ३३ हजार १०० रुपैयाँ बिरतण गरेको कार्यालयले आव ०७६–०७७ मा ३३ लाख ७५ हजार बितरण गरेको थियो । आर्थिक बर्ष ०७७–०७८ मा झण्डै डबलले बढेर ५९ लाख ४८ हजार २०० रुपैयाँ कार्यालयले क्षतिपूर्ती बापत पशु धनीलाई रकम बितरण गरेको संरक्षण कार्यालयले जनाएको छ ।
चितुवाको आक्रमणमा सबै भन्दा बढी बाख्राहरु पर्ने गरेको छ । गएको आर्थिक बर्षमा ४०५ वटा बाख्रा चितुवाको आक्रमणमा परेको कार्यालयले उपलब्ध गराएको रकर्डमा देखिन्छ ।
त्यस्तै गरी खशी ८८ वटा, बोका ८२ वटा र गाई १४ वटा आक्रमणमा परी मृत्यु भएको छ । बाछाबाछी ८ वटा, पाठापाठी ९ वटा र पाडापाडी र बंगुर ५–५ वटा चितुवाको आक्रमणमा परेको थियो ।
चितुवाको आक्रमणमा सबै भन्दा धेरै साना पशुहरु परेका छन् । जंगलमा चराउन लगेको बेला वा घरमा नै खोरमा राखेको बेला पनि चितुवाले आक्रमण गर्ने गरेको सम्र्पक कार्यालयले जनाएको छ ।
कार्यालयले ०७७ सालको साउन, भाद्र र असोज महिनामा ६ लाख ४१ हजार ५०० रुपैयाँ पशु धनीलाई बितरण गरेको थियो भने कात्र्तिक महिनामा मात्रै १९ लाख ६९ हजार ५०० रुपैयाँ बितरण गरेको जानकारी दिएको छ ।
त्यस्तै गरी मंसिरमा ३ लाख ८२ हजार ५००, पौषमा १ लाख ८९ हजार ५००, माघमा ११ लाख ५१ हजार ५००, फागुनमा २ लाख ८३ हजार ५०० र ०७८ साल बैशाखमा १३ लाख २० हजार २०० रुपैयाँ बितरण गरेको छ ।
जिल्लामा सबै भन्दा बढी गोरखा नगरपालिकामा चितुवाको आक्रमणमा परेका छन् । त्यस्तै गरी भिमसेन थापा गाउँपालिका, शहिद लखन गाउँपालिका, बारपाक सुलिकोट गाउँपालिका, पालुङटार नगरपालिका र आरुघाट गाउँपालिकामा पशुहरु चितुवाको आक्रमणमा परेका छन् ।
संख्यात्मक हिसाबमा पशुहरु चितुवाको आक्रमण धेरै परेको भएता पनि धेरैले क्षतिपूर्ती पाउने बिषयमा जानकारी नपाएको र पाएकाहरुले पनि झन्झटीलो प्रकृया र डिभिजन बन कार्यालयलको ढिला सुस्तीका कारण क्षतिपूर्ती पाउनबाट बञ्चित भएका छन् ।
बन्य जन्तुबाट हुने क्षतिको राहत सहित निर्देशीकाले बाघ, हात्ती, गैडा, भालु, चितुवा, हिउँ चितुवा, ध्वासे चितुवा, ब्यासो, जंगली कुकुर, जंगली बदेल, अर्ना, मगर गोही, गौरी गाई र अजिंगर मानिस, घरपालुवा पशु वा गोठमा क्षति पुरयाएको खण्डमा पिडितले क्षतिपूर्ती पाउने ब्यवस्था गरेको छ ।
सम्र्पक कार्यालयले मानविय क्षति अन्तरर्गत बन्यजन्तुको आक्रमणमा परी सामान्य घाईते भएको अवस्थामा बढीमा २० हजार, गंभिर अवस्थाका बिरामीलाई बढीमा २ लाख र सरकारी अस्पतालमा उपचार गरेको हकमा लागेको सबै पैसा पाउने ब्यवस्था छ ।
आक्रमणबाट मानिसको मृत्यु भएको खण्डमा बढीमा १० लाख रुपैयाँ सम्म संरक्षण कार्यालयले उपलब्ध गराउन सक्ने संरक्षण अधिकृत श्रेष्ठले जानकारी दिए । जिल्लाको हकमा आज सम्म पनि त्यस्तो प्रकृतिको निवदेन कार्यालयलाई प्राप्त नभएको उनले बताए ।
त्यसबाहेक पनि पशु धनको क्षति अन्तरर्गत उन्नत जातको गाई, जोत्ने गोरु, राँगो वा भैसीको क्षति भएका बढीमा ३० हजार सम्म र अन्य पशु धनको हकमा बढीमा १० हजार सम्म क्षतिपूर्ती दिने गरेको कार्यालयले जनाएको छ ।
त्यस्तै गरी घर गोठको क्षति भएमा, अन्न बालीको क्षति भएमा, घरमा भण्डारण गरेको राखेको अन्नबालीमा क्षति पुरयाएको खण्डमा बढीमा १० हजार सम्म क्षतिपूर्ती पाउनेछन् ।
यस पटक निर्देशिका संशोधन गरी निलगाई र बदरले क्षति पुरयाएको खण्डमा पनि क्षतिपूर्ती दिने गरी ऐन संशोधनको तयारी भई रहेको मनास्लु संरक्षण क्षेत्र सम्र्पक कार्याल गोरखाले जनाएको छ ।