गोरखा – गोरखा दरर्बारको गोरखनाथ गुफामा १८औं रोट महोत्सव सुरु भएको छ । सिद्वाश्रम शक्ति केन्द्र नेपालको आयोजनामा गोरखानाथ गुफामा रोट महोत्सव सुरु भएको हो ।
कोरोना माहामारीका कारण आयोजक संस्थाले यो बर्ष सबैलाई रोट चढाउन रोक लगाएको छ । बुधबार देखी सुरु भएको महोत्सव ११ दिन सम्म चल्ने छ । महोत्सवको जेष्ट २२ गते समापन हुने छ ।
यस बर्ष पनि कोरोना माहामारीका कारण अन्य भक्तजनहरुलाई रोट महोत्सवमा सहभागीता जनाउन रोक लगाईएको सिद्वाश्रम शक्ति केन्द्र गोरखाले जनाएको छ ।
महोत्सव अन्तरर्गत ११ दिनको अवधिमा गुरु गोरखनाथलाई १ लाख २५ हजार रोट अर्पण गर्ने गरिन्छ । गुरु गोरखनाथलाई अर्पण गरिने रोट केबल नाथ संप्रदायका मानिसहरुले मात्र तयार गर्ने गरिएको भएता पनि यस पटक भने प्रशासनको समन्वयमा निश्चित सुरक्षाकर्मीहरुले तयार पारिदै छ ।
रोट महोत्सवको पहिलो दिन ९ हजार रोट तयार गरेर गुरु गोरखनाथलाई अर्पण गरेको केन्द्रले जनाएको छ ।
कोरोना कहर भन्दा अगाडीका बर्षहरुमा आयोजक संस्थाले १ महिना देखी नै प्रचारप्रसार गर्ने र देश तथा विदेशबाट साधक साधिकाहरु आएर गोरखा दरर्बार र गोरखनाथ मन्दिरलाई विशेष प्रकारले साजसज्जा गर्ने प्रचलन थियो ।
साथै ११ दिन सम्म पनि मन्दिरमा भजन कृतनका साथै विशेष कार्यक्रमहरुको आयोजना गरिएका हुन्थे ।
रोट महोत्सवको पहिलो दिनमा गोरखा बजारबाट बाजा गाजा सहित झाँकी र ¥याली सहित विभिन्न स्थानको परिक्रममा गरेर गोरखनाथ गुफामा पुग्ने परम्परा पनि थियो । तर यो बर्ष भने त्यस्ता सबै कार्यक्रमहरु स्थगित गरेर सामान्य रुपमा गुरु गोरखनाथलाई रोट अर्पण गर्न लागिएको आयोजक संस्थाका संयोजक रामजी अर्यालले बताए ।
के भनेकाे हो रोट ?
रोट दुई किसीमको हुन्छ । भुग्रे रोट र ताई रोट । रोटहरु मध्ये गुरु गोरखनालाई मन पर्ने ताई रोट हो ।
यो चामल, गहुँ वा जौ को पिठोलाई वास्नादार तथा शक्ति वर्धक विभिन्न ५२ मसला मिसाएर मन्दिरका नाथ जाती द्वारा घ्यूमा तयार पारीएको रोटीलाई रोट भन्निछ ।
रोटमा ल्वाङ्ग, सुकमेल, जाइफल, जाइपत्रि, काजु, पिस्ता, सौफ, नरीवल, मह, दाख, चिनी, खुदो जस्ता वस्तुहरु मिसाएर तयार गर्ने गरीन्छ ।
सानो सानो आकारमा तयार गरीने यो रोटलाई नाथ प्रजातीका ब्यक्तिहरुले सुद्व भै मन्त्र जाप गरी विचको भाग उठाएर वनाएको हुन्छ । गुरु गोरखनाथको अति प्रिय खाने वस्तु मानिएको यो रोटको ऐतिहासीक महत्व समेत रही आएको छ ।
रोटको ऐतिहासीक महत्वमा नेपाल एकिकरणका वेला पूव राजा पृथ्वीनाराण शाह तथा उनका सेनाहरुले अन्य राज्य कब्जा गर्न जादाँ उत्त रोट र पानी खाएर लडेको अवस्थामा विजयी हासील गरेको किंवदन्ती समेत पाइन्छ ।
५२ प्रकारको मसला मिलाइने भएको कारण यो अत्यतै शक्तिवद्र्वक भएका कारण दैनिक ४ वटा रोट र १ माना पानीको भरमा तात्कालिन सेनाहरुले नेपाल एकिरण गरेको किंवदन्ती पाइन्छ ।