कैलासबावु श्रेष्ठ
गाेरखा – जिल्लाको भीमसेन थापा गाउँपालिका–४ धावाको एक परिवारमा अनौठो भएको छ । साबिकको धावा गाउँ बिकास समिति वडा नम्बर–८ डाँडागाउँमा आमा छोराले एकै व्यक्तिलाई बुबा बनाएर नागरिकता लिएका छन् ।
यो घटना करिब २० वर्ष अघिको हो । स्थानीय चेपा दमिनी र उनका छोरा सबिनकुमार परियार दुबैको नागरिकतामा बाबुको नाम एउटै छ ।
चेपाले २०५४ साल जेठ २० गते गाउँमै गएको घुम्ती टोली मार्फत बुबा प्याउते दमाइको नामबाट नागरिकता लिएकी हुन् । फेरी उनका छोरा सबिनकुमारले २०६० साल जेष्ठ ४ गते जिल्ला प्रशासन कार्यालय गोरखाबाट लिएको नागरिकतामा मामा घरका हजुर बुबा प्याउतेलाई बुबा भनि उल्लेख गरिएको थियो ।
सबिनका बुबा गोपी पुडासैनीले झुक्याएर प्रशासनको मिलेमतोमा मामाघरको हजुरबुबाको नाम राखि छोरालाई नागरिकता दिलाइ दिएको खुलासा भएको छ । उक्त नागरिकतामा तत्कालिन सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी सागरमणी पाठकको दस्तखत रहेको छ ।
कसरी बस्यो त प्रेम ?
चेपा दमिनी कथित तल्लो जातीको महिला हुन । गाउँकै कथित माथिल्लो जातका गोपी पुडासैनीसँग उनको माया प्रेम बस्छ । चेपाले गामबेसी र अर्मपर्म गर्दा गोपी पुडासैनीको घर भएर आउ जाउ गर्नु पर्थोे ।
देखा देख हेरा हेर हुँदै उनीहरुको बोल चाल हुन पनि थाल्यो । एक दिन उनीहरुको सम्बन्ध प्रेममा परिणत भयो । तर गोपीको त्यस अघि नै विवाह भइसकेको थियो ।
उक्त कुरा चेपालाई पनि राम्रैसँग थाह थियो । चेपाको परिवारले उनको बिवाह अयन्त्रै गरिदिन निर्णय गरे । तर गोपीले बिहे भाडि दिए । अन्नतःउनीहरुको बिबाह भयो ।
तर गोपीले चेपालाई आफ्नो घरमा भित्र्याउन सकेनन् । उनलाई माइतैमा राखे । समय मिलाएर उनी चेपालाई भेट्न आउथे । जब एक दिन चेपाले आफू गर्भवती भएको सुनाईन अनि गोपी बेपत्ता भए । बिहे दर्ता समेत नभएकोले बुबा प्याउतेको नामबाट उनले नागरिकता लिइन् । त्यत्ति बेला सम्म गोपी फरार नै थिए ।
गोपी कहिले राजधानी काठमाण्डौं त कहिले भारतको विभिन्नशहर बस्थे । चेपाको कोखमा उनीहरुको मायाको चिनाे हुर्कदै थियो । २०४२ साल कात्र्तिक ८ गते उनीहरुको छोरा सबिनकुमारको जन्म हुन्छ ।
चेपाले सबिनलाई माइतैमा जन्माएकी हुन् । समय बित्दै गयो । सबिन पनि दिन प्रति दिन हुर्कदै थिए । उनलाई नागरिकताको आवश्यकता परयो । त्यो विचमा गोपी बेलाबखत समय मिलाएर श्रीमती र छोरालाई भेट्न पनि आउथे ।
एक दिन गोपी आएका बखत सबिनको नागरिकता बनाउने कुरा चल्यो । अनि उनीहरु नागरिकता बनाउन सदरमुकाम आए । भर्खर कक्षा ५ मा पढ्दै गरेका सबिनलाई नागरिकताको बारेमा त्यत्ति धेरै ज्ञान थिएन । तर उनकाबुबा (गोपी)ले झुक्याएर नागरिकतामा मामाघरको हजुरबुबाको नाम बुबा भनि उल्लेख गराए ।
उनले जिल्ला प्रशासन कार्यालयका कर्मचारी सँग मिलेर मामाघरको हजुर बुबालाई बुबा भनि नागरिता दिलाए पन्छिन खोजेको अहिले खुलेको छ । सो कुरा निरक्षर चेपा र साधरण लेखपढ गरेका सबिनकुमारले थाहा पाएनन् ।
चेपाका बुबा प्याउते पनि उक्त कुरामा बेखबर थिए । रगतको नातामा आमा छोरा पर्ने उनीहरु कानूनी रुपमा दिदी भाई देखिन्छन ।
नागरिकतामाजालझेल
छोराको नागरिकता बन्ने भएपछि खुसि हुँदै सदरमुकाम आएकी चेपालाई आफूलाई माया गर्ने मान्छेले यति गैर जिम्मेवार काम गर्छ भन्ने के थाह ?
जम्मा ५ कक्षा पढेका सबिनलाई पनि जन्म दिने बाबुले यक्ति ठूलो जालझेल गर्लान भन्ने लागेको थिएन । गाउँकै स्थानीय एक व्यक्तिको साहरामा सदरमुकाम आएका उनीहरुलाई गोपीले एक होटलमा बस्न भने ।
त्यस्काे केही बेर मै नागरिकता प्रमाण-पत्र लगेर सबिनको हातमा थमाएको उनी अहिले पनि सम्झन छन् । ‘हामीलाई त के थाहा ? तिमीहरु उता जानु पर्दैन भन्नुभयो’ उनले भने ‘एकै छिनमा नागरिता बन्यो ला भनेर त्यही ल्याएर दिनु भयो । अनि झोलामा राखेर हामी त घर गयौं ।’
बुबाले नागरिकता बनाइ दिए भनेर खुसि भएका सबिनले हालसम्म बाबुबाट पाउनु पर्ने कुनै अधिकार पाएका छैनन् । अहिले उनी नाता कायम र अंश मुद्वाका लागि अदालत जाने तयारी छन् ।